II FZ 581/06

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 28 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Aleksandry S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2006 r., I SA/Po 350/06 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Aleksandry S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 lutego 2006 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oraz podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, listopad i grudzień 1999 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r., I SA/Po 350/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek Aleksandry S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 lutego 2006 r., (...), w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oraz w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień, listopad i grudzień 1999 r. W uzasadnieniu sąd I instancji stwierdził, że przedmiotem sporu jest odmowa umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oraz w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień, listopad i grudzień 1999 r. Wartość przedmiotu sporu wynosi 2.192.499 zł, a zatem wpis stosunkowy od skargi, na podstawie par. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/, zwanego dalej rozporządzeniem, wynosi 21.925 zł. Zdaniem sądu I instancji z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że skarżąca dysponuje majątkiem pozwalającym na uiszczenie wpisu w kwocie 21.925 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Świadczy o tym przede wszystkim fakt, że jej małżonek posiada oszczędności w kwocie 70.000 zł. W ocenie sądu I instancji istnienie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami nie ma wpływu na ustalenie, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania. Pismem z dnia 11 sierpnia 2006 r. Aleksandra S. wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2006 r., wnosząc w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skarżąca podnosi, iż ww. kwota wpisu jest dla niej bardzo wysoka. Ponadto skarżąca wyjaśnia, że wraz z dzieckiem jest na utrzymaniu męża, którego dochody wynoszą 1.000 zł brutto miesięcznie. Natomiast środki pieniężne, jak również środki trwałe, które jej mąż posiada służą wykonywaniu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, jedynego źródła utrzymania całej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że wysokość wpisu ustalonego przez sąd I instancji ma istotny wpływ na uznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpatrując ww. wniosek sąd uwzględnia bowiem wysokość obciążeń finansowych oraz możliwość ich uiszczenia przez stronę bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Od wysokości wpisu może również zależeć wola strony do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ustawodawca regulując kwestię opłat sądowych, dokonał podziału kategorii spraw na takie, które podlegają wpisowi stosunkowemu oraz na te, które podlegają opłacie stałej. W myśl art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Dychotomiczny podział obu kategorii spraw, nie jest jednak podziałem prostym, gdyż użyte w przepisie sformułowanie "(...) w sprawach, których - przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne (...)" jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 par. 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też bardziej trafne jest określenie spraw podlegających wpisowi stosunkowemu, jako spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną, bądź stwierdzające jej istnienie. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Przechodząc na grunt omawianej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w P. odmawiająca umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tego rodzaju sprawach spór nie sprowadza się do kwestionowania konkretnej należności pieniężnej, a dotyczy ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności pieniężnej. Zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącego określonych zobowiązań mających wartość pieniężną ani ich nie ustala, a jedynie odnosi się do przesłanek warunkujących umorzenie zaległości podatkowej, określonych w art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie od skargi na ww. decyzję organu podatkowego powinien zostać uiszczony wpis stały, a nie jak błędnie ustalił sąd I instancji, wpis stosunkowy. Zgodnie z treścią par. 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym z zakresu zobowiązań podatkowych pobiera się wpis stały w wysokości 500 zł. W takiej wysokości wpis stały powinien zostać uiszczony w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenie przez sąd I instancji wpisu od skargi w kwocie dużo wyższej od tej, która powinna zostać uiszczona ma istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd uwzględnia wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz jej możliwości finansowe. A zatem wysokość wpisu, jaki strona powinna uiścić stanowi istotną przesłankę uznania wniosku o przyznanie prawa pomocy za zasadny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.