VI SA/Wa 970/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie : Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi G. I. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia charakteru gier prowadzonych na automatach oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2002r. Minister Finansów utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2002r. stwierdzającą, że gry prowadzone na automatach będących w posiadaniu firmy "A." należącej do G. I. z siedzibą w L. przy ul. [...], których zasady zostały przedstawione we wniosku strony oraz w wystąpieniu Urzędu Kontroli Skarbowej w L. nr [...] i Urzędu Kontroli Skarbowej w L. nr [...] są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. Postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte na wniosek G. I. z dnia [...] kwietnia 2002r., który wystąpił do Ministra Finansów o rozstrzygniecie w trybie art. 2 ust. 3 w/w ustawy czy gry urządzane na automatach znajdujących się w jego władaniu, są grami na automatach w rozumieniu tejże ustawy. Ustalając charakter przedmiotowych gier Minister Finansów oparł się na treści wniosku strony oraz na wynikach kontroli przeprowadzanych przez Urzędy Kontroli Skarbowej w L. i w L. w firmie "A." oraz w lokalach gastronomicznych, w których użytkowane były automaty należące do strony. G. I. przesłuchany w charakterze strony zeznał, że wszystkie automaty działają w podobny sposób, różnią się jedynie sposobem zakredytowania, a czas trwania ograniczony jest maksymalnie do 20 minut. Nie wypłacają one wygranych rzeczowych lub pieniężnych, nie czynią tego również właściciele lokali lub ich obsługa. W protokole UKS w L. zawarty został opis gry przedstawiony przez G. I., natomiast w innym protokole z kontroli podano, iż na części automatów znajdowały się nalepki informujące o dokonywaniu wypłaty zdobytych punktów oraz o możliwości uzyskania zwrotu kredytu. G. I. zaprzeczył, aby naklejki o wskazanej w protokole treści były naklejone przez niego bądź też przez obsługę lokali. Jego zdaniem dokonały tego "osoby trzecie", a obsługa lokalu nigdy nie dokonywała wypłat wygranych pieniężnych i rzeczowych. W ocenie Ministra Finansów z ujawnionych w trakcie kontroli nalepek jednoznacznie wynika, iż w przypadku części gier urządzanych przez stronę za zdobyte punkty wypłacana była wygrana. I bez znaczenia jest fakt, że przedmiotowe automaty do gier pozbawione są mechanizmów realizujących wypłaty wygranych, albowiem wypłata może być również realizowana przez osoby do tego upoważnione. Minister Finansów podał, w ślad za stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 12 lipca 2002r. (sygn. akt II SA 213/01), że dla kwalifikacji prawnej danej gry decydujące znaczenie ma jej rzeczywisty cel i ostateczny efekt i dlatego też ani modyfikacje techniczne, ani dodatkowe czynności, odmienne od tradycyjnych form czy też nazwy, mające na celu obejście rygorów ustawowych nie mogą zmieniać ostatecznej kwalifikacji danej gry. Oceniając nadesłaną przez stronę ekspertyzę, wykonaną przez biegłego sądowego z zakresu informatyki i elektroniki inż. J. S. Minister Finansów uznał, że dokonany przez biegłego opis gier wskazuje, że w przypadku przedmiotowych gier występują wygrane w postaci punktów kredytowych, za które grający może prowadzić kolejne gry bez wnoszenia dodatkowych opłat. Bez znaczenia jest przy tym fakt, iż suma tych gier jest ograniczona przez z góry określony czas. Zastosowany przez stronę czasowy ogranicznik gier stanowi dodatkowy element gry, który nie zmienia zasadniczo jej charakteru. Zdaniem organu, pojęcie wygranej w przypadku przedmiotowych gier obejmuje wszystkie możliwe korzyści, w tym możliwość kontynuowania gry na automacie bez ponoszenia nowych opat. Odnosząc się do dowodów przedstawionych przez stronę Minister Finansów zauważył, iż różna jest specyfika postępowania karnego i administracyjnego i nie jest on upoważniony do przesądzenia o dalszych warunkach postępowania karnego, albowiem w ramach prowadzonego postępowania karnego skarbowego Sąd obowiązany jest dokonać oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego oraz ustalić kryterium indywidualizujące sam czyn. Jednocześnie Minister Finansów podkreślił, iż podejmując przedmiotową decyzję miał w szczególności na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Ustawa o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach reguluje działalność związaną z organizowaniem i uprawianiem hazardu. Działalność ta nie może być prowadzona z uszczerbkiem dla społeczeństwa i dlatego też Minister Finansów musi wykazywać się szczególną aktywnością w prowadzeniu nadzoru i kontroli nad działalnością podmiotów na rynku hazardu. W skardze na powyższą decyzję skarżący G. I. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego , które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wnosił o jej uchylenie. Wskazał, że gry prowadzone na automatach będących w jego posiadaniu są grami zręcznościowymi i jako takie nie wymagają zezwolenia na ich prowadzenie. Powołał się na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002r. umarzające postępowanie z powodu braku znamion czynu zabronionego. Z opinii biegłego sporządzonej na potrzeby tego postępowania wynika, że gier prowadzonych na automatach stanowiących własność skarżącego nie można zakwalifikować ani do gier losowych, ani też do gier na automatach w rozumieniu w/w ustawy. Takie samo stanowisko zajął Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...], który umorzył dochodzenie wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego. Zaskarżonej decyzji zarzucił także sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem skarżącego, wbrew przepisom Ordynacji Podatkowej, w sprawie nie został powołany biegły, natomiast organ dokonał manipulacji nadesłanej przez skarżącego opinii biegłego sądowego formułując wnioski sprzeczne z konkluzją biegłego. Doprowadziło to do powstania sprzeczności, z jednej strony pomiędzy ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Minister, wg którego na automatach skarżącego można wygrać nagrody rzeczowe, a z drugiej z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a w szczególności z opinią biegłego sądowego. W ocenie skarżącego Minister Finansów naruszył również art. 14 § 1 pkt 2 Ordynacji Podatkowej, poprzez niewzięcie pod uwagę przy urzędowej interpretacji prawa podatkowego orzecznictwa sądów. Zarówno sądy cywilne jak i karne uznały bowiem, że gry prowadzone na automatach będących w posiadaniu skarżącego nie są grami w rozumieniu w/w ustawy, zaś organ nie odniósł się rzeczowo do tych orzeczeń. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał dotychczasową argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż zgodnie z art. 2 ust. 2a w/w ustawy grami na automatach są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych. Definicja gry na automatach nie zawiera warunku, iż wynik tej gry musi zależeć od przypadku, koncentrując się wyłącznie na warunkach prowadzenia gier na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych oraz na możliwości uzyskiwania wygranych. Wygraną może być zarówno możliwość dalszego kontynuowania gry bez konieczności wrzucania nowych monet, jak również możliwość otrzymywania wypłaty pieniężnej do wysokości uiszczonej wartości opłaty "włożonej" w grę. Wskazano, iż stanowisko Ministra Finansów w sprawie wygranej wielokrotnie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Podkreślano, że w przypadku przedmiotowych gier występują wygrane w postaci punktów kredytowych, za które grający może prowadzić kolejne gry bez wnoszenia dodatkowych opłat i bez znaczenia jest fakt, że suma tych gier jest ograniczona przez z góry określony czas. Wskazano, że organ zapoznał się z opisem gry przedstawionym w opinii technicznej inż. J. S. i wziął go pod uwagę wydając zaskarżoną decyzję. Organ nie podzielił jednak dokonanej przez biegłego interpretacji pojęcia wygranej rzeczowej. Zgodnie z art. 2 ust. 3 w/w ustawy to minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga w drodze decyzji, czy gra losowa, zakład wzajemny lub gra na automacie jest grą losową, zakładem wzajemnym lub grą na automacie w rozumieniu ustawy. Skarżący zaprezentował ponownie swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] grudnia 2005r. Wskazał, że w przypadku przedmiotowych automatów przedmiotem i jedynym efektem wygranej jest wyłącznie satysfakcja psychologiczna gracza, a nie przedłużenie gry. Kategoria wygranej musi się pojawić, aby ten rodzaj działalności gospodarczej miał sens, ale jest to kategoria stricte psychologiczna. Podkreślił, iż orzecznictwo sądów nie jest źródłem prawa i nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącego stanowisko organu, iż wygraną jest także możliwość kontynuowania gry bez wrzucania dodatkowych monet jest sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem. Powołał wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2002r. mocą którego został uniewinniony, a w uzasadnieniu którego sąd przyjął, że nie można uznać za nagrodę pieniężną lub rzeczową możliwości kontynuowania gry w ramach limitu czasowego i tak osiągniętego tą drogą przedłużenia czasu gry. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, kiedy decyzje lub postanowienia ulegają uchyleniu. Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, przynajmniej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie wskazać należy, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji ją poprzedzającej wskazana została podstawa prawna w oparciu o którą wydano rozstrzygniecie. A zatem argument skarżącego, iż podstawę decyzji stanowiły orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy uznać za nietrafiony. Minister Finansów odwoływał się do dotychczasowego orzecznictwa, które mając na uwadze autorytet zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego, zapewne winno być przez niego uwzględniane w zakresie działalności orzeczniczej. Również Sąd w składzie niniejszym w pełni aprobuje dotychczasowe, konsekwentne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, określające co należy rozumieć przez wygraną rzeczową w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odnoszą się do gier na automatach, a nie do gier losowych. Powoływanie się przez skarżącego w piśmie z dnia [...] grudnia 2005r. na definicję gier losowych i odnoszenie jej do zaskarżonej decyzji należy uznać za nieuzasadnione. Zgodnie z art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach i zakładach wzajemnych, uprzednio nazywanej ustawą o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach grami na automatach są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych. Wprowadzając w przywołanym przepisie definicję pojęcia gry na automacie, ustawodawca nie sprecyzował określenia "wygrana rzeczowa", pozostawiając jego interpretację właściwemu organowi, określonemu w art. 2 ust. 3 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie Minister Finansów, działając na podstawie kompetencji przyznanych mu w art. 2 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, rozstrzygnął o charakterze gier będących w posiadaniu strony skarżącej, a sąd w składzie niniejszym w pełni aprobuje pogląd uprawnionego organu, iż wygraną rzeczową jest każda korzyść wynikająca z gry, w tym możliwość kontynuowania. Jest nią również niewątpliwie wypłata wygranej za zdobyte punkty. W wyroku z dnia 15 marca 2002r. (sygn. akt II SA 7/01) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wygraną może być zarówno możliwość dalszego kontynuowania gry bez konieczności wrzucania nowych monet, jak również możliwość otrzymania wypłaty pieniężnej do wysokości uiszczonej opłaty "włożonej" w grę. Grający decydując się na grę przyjmuje więcej lub mniej korzystne warunki wygranej, zaś wygrana może stanowić możliwość kontynuowania gry, jak i samo tylko odzyskanie opłaty za grę. W w/w orzeczeniu NSA podkreślił, że wygrana to każda korzyść wynikająca z gry. W innym orzeczeniu z dnia 30 września 2002r. (sygn. akt II SA 3373/00) Naczelny Sąd Administracyjny zajął analogiczne stanowisko. Uznał, iż "nie ma też istotnego znaczenia postać wygranej, która może być w myśl ustawy pieniężna lub rzeczowa. Ustawa o grach losowych (...) nie zawiera definicji "wygranej rzeczowej", nie określa też cech umowy gry, co uzasadnia odwołanie się w tym względzie do odpowiednich przepisów prawa cywilnego i ich wykładni doktrynalnej. Odróżnienie wygranej "pieniężnej" od "rzeczowej" uzasadnia stanowisko, że przez "wygraną rzeczowa" rozumieć należy wygraną związaną z rzeczą (ruchomą albo nieruchoma), co oznacza uzyskanie uprawnień do korzystania z rzeczy w sposób określony w umowie gry. Może to więc być uzyskanie własności wygranej rzeczy (art. 140 k.c.), prawa do jej używania (art. 710 k.c.) albo użytkowania ( art. 252 k.c.). W konsekwencji przyjąć należy, że "wygraną rzeczowa" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie rzeczy, lecz również nabycie uprawnienia do korzystania z rzeczy na podstawie innego tytułu prawnego. Oznacza to, że wygraną jest również możliwość kontynuowania gry bez konieczności wrzucania nowych monet, czy też możliwość otrzymania wypłaty pieniężnej do wysokości uiszczonej wartości "włożonej" w grę. Zatem pojęcie wygranej rzeczowej obejmuje każdą korzyść wynikającą z gry, w tym zarówno możliwość jej kontynuowania, jak i odzyskanie opłaty". Nie ma przy tym znaczenia, czy dotyczy to możliwości kontynuowania tej samej gry, czy też rozpoczęcia nowej, niezależnej gry, bez potrzeby wnoszenia opłaty (tak NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2004r. sygn. akt GSK 967/04). Odnosząc powyższe orzeczenia do realiów rozpoznawanej sprawy uznać należy, że bez znaczenia dla oceny charakteru gier jest zastosowany przez stronę w posiadanych przez nią automatach czasowy ogranicznik gier. Nie ma również znaczenia, czy w zaprogramowanym z góry czasie odbędzie się jedna gra, czy tez kilka kolejnych gier. Istotne jest natomiast to, że występuje wygrana w postaci punktów kredytowych, które mogą być przez grającego wykorzystane w czasie wcześniej zaprogramowanym. Ustalenia odnośnie przebiegu gier na automatach organ poczynił w oparciu o opis gry przedstawiony przez skarżącego oraz wykorzystując przedstawioną przez niego ekspertyzę techniczną biegłego sądowego inż. J. S. Nie było zatem potrzeby powoływania kolejnego biegłego, albowiem w sprawie nie były wymagane wiadomości specjalne, którymi nie dysponowałby organ. To Minister Finansów jest organem uprawnionym do rozstrzygania o charakterze gier i nie jest on związany oceną dokonaną przez biegłego, a dotyczącą określenia pojęcia wygranej rzeczowej. Za chybiony należy zatem uznać zarzut skarżącego dokonania przez organ sprzecznych ustaleń faktycznych. Ustalenia te zostały poczynione w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a stan faktyczny w części odnoszącej się do przebiegu gry na automatach odpowiada stanowisku prezentowanemu w tym zakresie przez skarżącego. Inne są natomiast wnioski z niego wynikające. Te przedstawione przez organ, jak to wskazano powyżej zostały zaakceptowane przez sąd. Minister Finansów dokonał - zdaniem Sądu - właściwej oceny materiału dowodowego. Ocena ta była swobodna lecz nie dowolna. Biorąc pod uwagę naklejki znajdujące się na automatach, organ zasadnie nie dał wiary stanowisku skarżącego, iż ich naklejenia dokonały "osoby trzecie", albowiem jest ono sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Gdyby tak było jak twierdzi skarżący - to właściwe wydaje się pytanie dlaczego obsługa lokalu nie dokonywała ich usunięcia. Przy takich ustaleniach Minister Finansów miał prawo uznać, że w przypadku części gier urządzanych na automatach będących w posiadaniu skarżącego za zdobyte punkty wypłacana była wygrana. Sposób realizacji wygranych, za pośrednictwem samego automatu do gry, czy też w inny sposób np. przez pracownika obsługi nie ma decydującego znaczenia dla oceny charakteru gry. W toku prowadzenia postępowania nie doszło do naruszenia innych przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Minister Finansów rozważył zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego i swoje stanowisko w tym zakresie uzasadnił. Wskazać jednocześnie należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 29.VIII.1997r. - Ordynacja podatkowa, na które powołuje się skarżący. Postępowanie w zakresie ustalenia charakteru gier na automatach zainicjowane wnioskiem skarżącego toczyło się w oparciu o zasady wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem jak wynika z art. 1 ustawy Ordynacja podatkowa zakres jej normowania jest ściśle określony i nie obejmuje postępowania toczącego się w oparciu o art. 2. ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Nie miał zatem zastosowania obowiązek brania pod uwagę orzecznictwa sądów przy urzędowej interpretacji prawa podatkowego, gdyż taka interpretacja przez Minister Finansów w sprawie przedmiotowej nie była dokonywana. W kodeksie postępowania administracyjnego brak jest odpowiednika art. 11 k.p.c. (prejudycjalność wyroku), zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że sąd cywilny - i poprzez art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji - odpowiednio sąd administracyjny (obecnie - art. 11 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi), są związane sentencją skazującego wyroku karnego. Adresatami tej zasady stają się pośrednio organy administracji publicznej, które w kontrolowanej przez sąd administracyjny sprawie czyniły ustalenia faktyczne. Skarżący w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze powoływał się na wyroki uniewinniające bądź też postanowienia umarzające postępowanie w sprawie, celem wykazania, że zarówno sądy karne, jak i prokuratura nie uznały, iż gry na posiadanych przez niego automatach są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Zgodnie ze wskazaną powyżej zasadą Minister Finansów nie jest związany ustaleniami tych organów, a biorąc pod uwagę jego uprawnienia w zakresie określania charakteru gier, do których odnosi się w/w ustawa jego samodzielność w tym zakresie nie może budzić żadnych zastrzeżeń. Minister Finansów nie jest uprawniony do oceny rozstrzygnięć niezależnych sądów, a zatem w postępowaniu administracyjnym może oceniać jak inne dowody ustalenia sądu karnego zawarte w uzasadnieniu wyroku, nie zaś wydawane przez nie orzeczenia. Uznać więc należy, że Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 8 k.p.a., ani też art. 32 Konstytucji RP. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.