I FSK 1089/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 26 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej spółki A [S.A. w K.] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 643/06 odrzucającego skargę spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji prawa podatkowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/GL 643/06 odrzucił skargę spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...]. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że strona reprezentowana przez adwokata nie uiściła w zakreślonym ustawowo terminie wpisu stałego od wniesionej skargi. Z tych też względów skarga na podstawie art. 221 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała odrzuceniu (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd wskazał jednocześnie, że z dniem 17 marca 2006 r. utracił moc § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakazywał wzywać stronę do uiszczenia wpisu stałego od skargi wniesionej przez adwokata lub radcy prawnego. Od powyższego postanowienia strona wniosła skargę kasacyjną. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia art. 220 § 3, art. 221, 233 w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem strony skarżącej naruszono również art. 190 ust. 3 Konstytucji RP poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, które weszło w życie po dacie wniesienia skargi, co stanowi niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. W oparciu o powyższy zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznaczono, że Sąd I instancji, wydając orzeczenie, zastosował wyłącznie przepis art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pomimo obowiązywania § 5 ust. 2 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. , który utracił moc prawną dopiero w dniu 17 marca 2006 r. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, odrzucenie skargi w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie mógł mieć jeszcze do sprawy zastosowania, narusza przepis art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że norma prawna zawarta w art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w przypadku, kiedy pismo wnoszone jest przez adwokata lub radcę prawnego, a podlega opłacie stałej, nie nakłada na sąd obowiązku wzywania strony do jej uiszczenia. Ratio legis normy prawnej zawartej w art. 221 powoływanej ustawy w założeniu miało spowodować by pisma strony, reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, mogły w jak najszybszym czasie podlegać rozpoznaniu przez sąd. Ustawodawca wyszedł bowiem z założenia, że zarówno adwokaci jak i radcowie prawni, jako podmioty świadczące w sposób profesjonalny pomoc prawną, powinni znać wysokość opłat sądowych, jeżeli mają one charakter opłaty stałej i samodzielnie uiszczać je, bez konieczności osobnego wzywania przez sąd. Od osób wykonujących wykwalifikowane zawody prawnicze i świadczących profesjonalną pomoc prawną wymagana jest znajomość prawa w stopniu umożliwiającym samodzielne działanie w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Kwestia ta została jednak uregulowana zupełnie odmiennie w § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), zgodnie z którym: "Wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie..., po przekazaniu skargi sądowi". Problem jaki powstał w rozpatrywanej sprawie sprowadzał się w istocie do odpowiedzi na pytanie, który z wymienionych powyżej przepisów powinien znaleźć zastosowanie dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że sądy administracyjne problem niezgodności przepisu § 5 ust. rozporządzenia z art. 221 dostrzegały już wcześniej, zanim przepis ten został uznany przez TK za niekonstytucyjny. Jednakże orzecznictwo sądowe w tym okresie sugerowało, że problem, jaki powstał na tle zastosowania § 5 ust. 2 rozporządzenia należy rozpatrywać w powiązaniu z art. 219 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazano, że wymóg uiszczania opłaty przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie ze swej istoty odnosi się do sytuacji gdy pismo podlega bezpośredniemu złożeniu do sądu. (zob. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1289/04). Akcentowano również, że skoro przy uiszczaniu wpisu, zgodnie z treścią § 5 ust. 1 rozporządzenia należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany oraz sygnaturę akt sądowych, to nie byłoby możliwe spełnienie tego ostatniego warunku w okresie, gdy akta znajdują się w organie administracji publicznej, który wydał decyzję. Przepis § 5 ust. 2 cytowanego rozporządzenia pozwala spełnić te warunki, bowiem wezwanie sądu jest nie tylko wezwaniem do uiszczenia wpisu stałego lecz również informacją, że skarga znajduje się w sądzie pod określoną sygnaturą akt (postanowienie NSA z dnia 7 października 2004 r., sygn. akt GZ 33/04). Podobne stanowisko przyjęto również w piśmiennictwie (B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 546-547). Należy wskazać, na co zwracała uwagę strona skarżąca w treści skargi kasacyjnej, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05, kwestionujące konstytucyjność § 5 ust. 2 rozporządzenia weszło w życie dopiero w dniu 17 marca 2006 r., tj. w dacie jego publikacji (Dz.U. Nr 45, poz. 322). Skoro zatem przepis rozporządzenia nie utracił jeszcze mocy prawnej w chwili wniesienia skargi (tj. w dniu 6 marca 2006 r.), to przepis ten wciąż funkcjonował w porządku prawnym. Tym samym Sąd I instancji nie mógł odrzucić skargi w oparciu o wyrok TK kwestionujący zgodność § 5 ust. 2 rozporządzenia z Konstytucją RP, gdyż orzeczenie te nie wywoływało przed datą swego wejścia w życia ( tj. 17 marca 2006 r.) skutków prawnych. Mając powyższe okoliczności na uwadze, należy wskazać, że istotnie doszło do naruszenia art. 190 ust. 3 Konstytucji w postanowieniu wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. Jeśli zaś chodzi o wniosek strony o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, to nie znalazł on w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienia. Stosownie do treści art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 cytowanej ustawy. W niniejszym postępowaniu Sąd nie miał na celu wydania orzeczenia odnoszącego się do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi i z tych też względów Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych.