I SA/Sz 822/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 123 w związku art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z późno zm.) oraz art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późno zm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego S. O., na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Skarbowy o numerach: od [...] do [...] i od [...] do [...] (12 szt.) oraz innych wierzycieli: Urzędu Miasta o nr od [...] do [...] (5 szt.) i Z. Inspektorat w W. nr od [...] do [...] (56 szt.). Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, iż w wyniku podjętych w tym postępowaniu czynności organ egzekucyjny, stosownie do uregulowań art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawiadomieniami z dnia [...] o numerach [...] do [...], dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej przysługującej S. O. z tytułu odszkodowania od P. S.A., zdeponowanej w depozycie sądowym Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym. Doręczenie przedmiotowych zawiadomień dłużnikowi zajętej wierzytelności nastąpiło w dniu [...], natomiast zobowiązany otrzymał odpisy zawiadomień o zajęciu - za pośrednictwem poczty - w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] znak: [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym uznał zajętą wierzytelność, informując, iż nie jest ona obciążona, a realizacja zastosowanego środka egzekucyjnego nastąpi po przekazaniu przez S.O. prawomocnego tytułu wykonawczego. Pismem z dnia [...]S. O. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego skargę na czynności organu egzekucyjnego, w której zawarł wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie [...]. Strona zakwestionowała zarówno czynności organu egzekucyjnego związane z zajęciem wierzytelności pieniężnej u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, jak również podniosła zarzuty niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, nieistnienia obowiązku oraz jego wygaśnięcia, które, jak wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, były już przedmiotem odrębnych postępowań organu I i II instancji w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zakresie wniosku Strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie z dnia [...] nr [...], na mocy art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej, w którym odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania. Na wymienione wyżej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego S.O. złożył zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie i zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia sprawy przez sąd cywilny z powództwa przeciwegzekucyjnego. Strona zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 59 § 1 pkt 2,3,7 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podtrzymując zgłoszone uprzednio zarzuty w zakresie: nieistnienia i wygaśnięcia obowiązku, braku tytułu wykonawczego ustalonego prawem, skierowanie egzekucji do majątku wyłączonego ustawowo z egzekucji, nieważność postępowania oraz zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej. Zdaniem Skarżącego, dochodzenie obecnie jakichkolwiek wierzytelności sprzed lub okresu upadłości jest rażącym naruszeniem prawa materialnego. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując zażalenie podniósł, iż realizacja zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności zobowiązanego u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym nastąpiła w dniu [...] w związku z wyegzekwowaniem w całości dochodzonych w tym postępowaniu należności pieniężnych. Ponadto organ wskazał, iż ostatecznie zakończone zostały postępowania w trybie art. 34 ustawy egzekucyjnej w przedmiocie zgłoszonych przez Stronę zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Urzędu Skarbowego oraz pozostałych wierzycieli: Urzędu Miasta i Z. W postępowaniu zażaleniowym Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami ostatecznymi o numerach: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] oraz [...] z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia organu I instancji oddalające zarzuty Strony jako nieuzasadnione. S.O., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, zaskarżył wyżej wymienione postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Organ odwoławczy stwierdził, iż w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określają sytuacje skutkujące obligatoryjnym umorzeniem egzekucji. Natomiast podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o umorzenie wszczętego postępowania egzekucyjnego są jego uczestnicy (czyli wierzyciel i zobowiązany), którzy mają w tym interes prawny i działają w charakterze strony. Przytaczając treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazano, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje jedynie z przyczyn taksatywnie wymienionych w tym przepisie, których występowania w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż podniesione w zażaleniu zarzuty były już przedmiotem oceny tutejszego organu i zostały ostateczne oddalone w postępowaniu odwoławczym w myśl uregulowań art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej. Strona nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności w sprawie, przytaczając jedynie argumentację w składanych uprzednio środkach zaskarżenia. Należało zatem przyjąć, iż odmowa uznania zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z treścią art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej nie daje podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym, zdaniem organu drugiej instancji, wydane rozstrzygnięcie organu I instancji w tym zakresie nie narusza obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, jak również czyni zadość wymogom określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie odnosząc się do żądania Strony zawartego w zażaleniu w sprawie wstrzymania przedmiotowego postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż na tym etapie postępowania wniosek Strony stał się bezprzedmiotowy w związku z wyegzekwowaniem w całości należności objętych przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym. W skardze na powyższe postanowienie S.O. zarzucił rażące naruszenie: - art. 62, art. 54, art. 67 § 2, art. 89 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również rażące naruszenie art. 773 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 19 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, - art. 2 § 3, art. 3 § 1, art. 12, art. 13 § 1, art. 26 § 5, art. 27 § 1, art. 29 § 1 i § 2, art. 32, art.33 pkt. 1,3,6,10, art. 45 §1 i § 2, art. 56 § 1 pkt. 2,3,7,62 ustawy o Postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 33 § 1, art. 61, art. 131 § 1 pkt 10, art. 169, art. 170, art. 204, art., 217, art.223, art. 220-222 prawa upadłościowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł argumentację przytaczaną już wielokrotnie w trybie zarzutów zgłaszanych w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na rzecz wierzycieli: Urzędu Skarbowego, Urzędu Miasta oraz Z. Inspektorat w W., które były przedmiotem odrębnych postępowań stosownie do uregulowań art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty te sprowadzają się w zasadzie do zakwestionowania zasadności dochodzenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych niezaspokojonych, bądź nie zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym, które po zakończeniu postępowania upadłościowego nie mogły być - zdaniem skarżącego egzekwowane w oparciu o administracyjne tytuły wykonawcze. Strona uważa ponadto, iż naruszone zostały jej prawa w związku z wstrzymaniem czynności egzekucyjnych ze względu na zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. Skarżący wskazując na przepisy art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 773 Kodeksu postępowania cywilnego podnosi, iż niedopuszczalna jest egzekucja administracyjna poza kontrolą sądu, antydatowanie czynności egzekucyjnych oraz zasięganie i dostarczanie informacji niezgodnie z art. 19 ustawy ubezpieczeniowej (udzielający i pobierający dopuścili się przestępstwa), stąd wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego był zasadny. Zakwestionowano tym samym podejmowane w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego czynności organu egzekucyjnego, związane z zajęciem wierzytelności Zobowiązanego, wyegzekwowanej przez Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym i zdeponowanej na koncie depozytowym. Skarżący wnosi o uchylenie postanowienia Izby Skarbowej z dnia [...]. sygn. [...] i postanowienia Urzędu Skarbowego z dnia [...] znak: [...] w całości, orzeczenie o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...] do [...] oraz [...], orzeczenie o nieważności postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W dniu [...], w uzupełnieniu odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej złożył pismo procesowe, w załączeniu którego przekazał swoje postanowienie z dnia [...] Nr [...] (uzupełnione postanowieniem z dnia [...] znak: [...]), wydane w wyniku wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. akt 496/04, w którym uznano za uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w odniesieniu do tytułów wykonawczych Z. (55 szt), wystawionych na podstawie deklaracji rozliczeniowych, które nie zawierały pouczenia, o którym mowa w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i umorzono postępowanie egzekucyjne do tych tytułów wykonawczych. Dodatkowo, organ stwierdził, iż rozstrzygnięcie kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do pozostałych tytułów wykonawczych uzależnione jest od zakończenia przed Sądem postępowania w pozostałych sprawach w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż wyrokami z dnia 12 października 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 640/04 i I SA/Sz 641/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi S. O. na rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych w sprawach zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Skarbowy o numerach: od [...] do [...] (12 szt.) oraz innych wierzycieli: Urzędu Miasta o nr od [...] do [...] (5 szt.) i Z. Inspektorat w W. nr od [...] do [...] (56 szt.). Sąd rozpoznający sprawy uznał, że organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienia nie uchybił przepisowi art. 33 oraz żadnym innym przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie podniesionych przez skarżącego zarzutów nieistnienia obowiązku, braku jego wymagalności lub umorzenia, co szczegółowo zostało omówione w uzasadnieniach tych orzeczeń. Wierzyciel potwierdził bowiem zasadność i wymagalność obowiązku, a dopuszczalność egzekucji (w dniu wydania podlegających kontroli postanowień) miała oparcie w przepisach prawa, tj. art. 2 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Okoliczność powyższa ma istotny wpływ na wynik sądowej kontroli zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 59 ustawy z dnia z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późń. zm.) postępowanie egzekucyjne umarza się między innymi jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Skoro zatem w odrębnych postępowaniach zostało stwierdzone, iż w świetle obowiązujących przepisów zgłoszone zarzuty co do prowadzonej egzekucji są nieuzasadnione, to w konsekwencji tego, zasadnie organy egzekucyjne odmówiły umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7 ustawy egzekucyjnej. Z tego też względu, podnoszone w niniejszej sprawie zarzuty skargi dotyczące naruszeń przepisów prawa (tj. m.in. art. 2, 3, 12, 13, 26, 27, 29, 32, 33, 45, 54, 56, 62, 67, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), które podlegały już rozpoznaniu przez Sąd ww. wyrokach, należy uznać za bezzasadne, a ich szersze omawianie za zbędne. W tym bowiem postępowaniu sądowej kontroli podlegało wyłącznie to, czy organy odmawiając umorzenia postępowania nie naruszyły art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zatem czy istniały ewentualne podstawy do uwzględnienia wniosku S. O. w tym zakresie. Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył, dlatego postawiony również w tym zakresie zarzut jest bezpodstawny. W tym miejscu należy wskazać, iż Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał również na uwadze, iż Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] (uzupełnionym w dniu [...]) uznał za uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w odniesieniu do tytułów wykonawczych wystawionych przez Z. o numerach [...] i w tej części, zgodnie z żądaniem skarżącego, umorzył postępowanie egzekucyjne. Jednak rozstrzygnięcie to zapadło już po wydaniu postanowienia o odmowie umorzenia egzekucji, pozostaje zatem obecnie bez wpływu na wynik sądowej kontroli postanowienia z dnia [...] Sąd administracyjny dokonuje bowiem oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem przy uwzględnieniu przede wszystkim stanu prawnego obowiązującego w dniu jego wydania i na podstawie materiału dowodowego zebranego do chwili wydania rozstrzygnięcia. Zmiana sytuacji prawnej lub faktycznej powstała po wydaniu ostatecznej decyzji czy postanowienia może być ewentualnie podstawą do uchylenia lub zmiany takiego rozstrzygnięcia w odpowiednim trybie. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).