VI SA/Wa 1355/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi G.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło skarżącemu G. B. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następujących stanie faktycznym: postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. Prezydent W. działając na podstawie art. 85 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U Nr 125 poz. 1371 z póź. zm.) postanowił przeprowadzić kontrolę w zakresie zgodności wykonywania transportu drogowego taksówką osobową z przepisami ustawy o transporcie drogowym i warunkami udzielonej licencji wydanej G. B. Z pouczenia postanowienia wynikało, iż w przypadku niezgłoszenia się do kontroli w wyznaczonym terminie lub nieprzedstawienia wskazanych dokumentów zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia posiadanej licencji. Postanowienie dwukrotnie przesyłane na adres skarżącego, po dwukrotnym awizowaniu wracało do organu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Pismem z dnia [...] września 2005 r. przesłano skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia G. B. licencji nr [...] na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Zawiadomienie podobnie jak postanowienie dwukrotnie przesłane na adres strony wracało z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Prezydent W. działając na podstawie art. 7 ust.1 i ust. 2 pkt 2 lit.c w zw. z art.15 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym orzekł o cofnięciu G. B. licencji nr [...] na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób taksówką. Uzasadniając swoją decyzję organ stwierdził, że zachowanie przedsiębiorcy G. B. polegające na nie odbieraniu wysyłanej korespondencji jest niewłaściwe i naganne. Przypadek ten nie jest odosobniony, a pozostawienie go bez stosownej w tym zakresie reakcji utwierdza innych przedsiębiorców w ich bezkarności. Decyzję przesłano na adres skarżącego. Korespondencja tak jak poprzednio wróciła do organu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". W związku z powyższym decyzję uznano za doręczoną stosownie do treści art. 44 k.p.a z dniem 31 stycznia 2006 r. W dniu [...] maja 2006 r. G. B. działając za pośrednictwem organu I instancji skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 200 6r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, iż decyzję o cofnięciu licencji otrzymał w dniu [...] maja 2006 r. będąc osobiście w Biurze Działalności Gospodarczej (o fakcie cofnięcia mu licencji dowiedział się [...] kwietnia 2006 r. kiedy to około godziny 22.40 podjechał radiowóz WRD i zatrzymano mu dokumenty). Wyjaśnił, iż w domu w którym mieszka często schodzą się narkomani, bezdomni, którzy sypiają na klatkach schodowych i otwierają skrzynki pocztowe najprawdopodobniej w celu znalezienia drobnych przesyłek. Skarżący wskazał ponadto, że skutki decyzji są dla niego tragiczne, albowiem pozbawiony został źródła dochodów, a ma na utrzymaniu dziecko. Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. odmówiło G. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz na podstawie art. 134 k. p. a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 58 § 1 k.p.a. zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Organ uznał, iż odwołanie G. B. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożone zostało z przekroczeniem 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Skoro bowiem G. B. o decyzji Prezydenta W. dowiedział się w dniu [...] maja 2006 r., to 7 dniowy termin na złożenie wniosku upływał z dniem [...] maja 2006 r., natomiast wniosek wraz odwołaniem złożony został w dniu [...] maja 2006 r. a zatem po upływie wskazanego terminu. Wobec odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania konieczne było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. G. B. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący ponownie stwierdził, iż nigdy nie otrzymał korespondencji kierowanej do niego przez organ I instancji, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie poczyniło w tym zakresie żadnych ustaleń. Skarżący przyznał, że uchybił 7 – dniowemu terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, albowiem nie wiedział, że istnieje siedmiodniowy termin na złożenie takiego wniosku wraz odwołaniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w 9 k.p.a. tj. zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, co należy uznać na gruncie rozpatrywanej sprawy za rażące i mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powołanym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na organie administracyjnym ciąży, więc powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada wyrażona w art. 9 k.p.a. obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Podmiotem uprawnionym jest strona i organ obowiązany jest z urzędu udzielać jej informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego (tak: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005 , str.79 i n.) Jak wynika z akt sprawy, organ administracji w niniejszej sprawie nie dopełnił ciążącego na nim, wyżej opisanego obowiązku. Doręczona bowiem w dniu [...] maja 2006 r. skarżącemu G. B. decyzja Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2006 r. była decyzją ostateczną i prawomocną. W tej sytuacji jedyną możliwością odwołania się od tej decyzji było wniesienie odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, a czynności tych należało dokonać w zawitym terminie 7 dniowym. W aktach administracyjnych brak jakiejkolwiek informacji, że skarżący M. B. został pouczony o powyższym uprawnieniu do zaskarżenia prawomocnej decyzji oraz konieczności zachowania 7 - dniowego terminu. Brak pouczenia o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni jest o tyle istotny dla strony, że zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 tj. o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe, a w szczególności wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992r. II ARN 40/92, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1989r. sygn. akt II SA 729/94 opubl. ONSA 1984/2/117). Wobec powyższego organ I instancji nie mógł ograniczyć się do wręczenia stronie skarżącej odpisu prawomocnej decyzji, lecz zobowiązany był pouczyć stronę o istniejących możliwościach wzruszenia tej decyzji i terminach procesowych w jakich czynności tych strona powinna dokonać. Dlatego też Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, uznając iż organ powinien rozpatrzyć merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, przeprowadzając w tym zakresie postępowanie wyjaśniające mające na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. O niewykonywaniu uchylonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.