II SA/Lu 438/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału działki I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E.M. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2006 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia z urzędu projektu podziału nieruchomości położonej w L. przy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium ustaliło, że decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2002 r. Prezydent Miasta zatwierdził z urzędu projekt podziału nieruchomości o pow. 0,9826 ha, oznaczonej ewidencji gruntów numerem [...] na dwie działki: nr [...] o pow. 0,0381 ha z przeznaczeniem pod drogę i nr [...] o pow. 0,9445 ha z przeznaczeniem dotychczasowym. Podział ten dokonany został w celu wydzielenia działek gruntu pod poszerzenie Al. [...], która jest drogą publiczną i przed podziałem przylegała do działki nr [...], a obecnie przylega do działki nr [...], bowiem nowo utworzona działka nr [...] stanowi w istocie pas drogowy Al. [...]. W tej sytuacji Kolegium uznało, że podział nie zmienił sposobu dostępu powstałej w wyniku podziału działki nr [...] do drogi publicznej. Kolegium wskazało również, że dojazd do działki nr [...] możliwy jest po gruncie stanowiącym własność Gminy, oznaczonym jako działka nr [...], wobec czego strona zainteresowana powinna uzgodnić z właścicielem działki nr [...] sposób rozwiązania tej kwestii. Kolegium stwierdziło, że decyzja zatwierdzająca podział nie została wydana bez postawy prawnej, nie narusza też rażąco prawa, nie zachodzą zatem podstawy do stwierdzenia jej nieważności. O decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła E.M. – współwłaścicielka nieruchomości objętej podziałem. Skarżąca zarzuca rażące naruszenie prawa materialnego oraz zasad postępowania administracyjnego i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że powstała w wyniku podziału działka nr [...] nie posiada i nie posiadała w chwili orzekania o podziale zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Skarżąca zarzuciła, że dostęp do Al. [...] został zlikwidowany na skutek podziału. Przed podziałem skarżąca miała dostęp do Al. [...] i z niego korzystała. Nie miała dostępu do żadnej innej drogi publicznej. Skarżąca podniosła ponadto, że skoro na skutek podziału jedyny dostęp do drogi publicznej może być zapewniony przez działkę nr [...], stanowiąca własność Gminy, co przyznaje także Kolegium, dla dokonania podziału konieczne było obciążenie działki nr [...] odpowiednią służebnością. Wydanie decyzji zatwierdzającej podział stanowiło w tej sytuacji rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W myśl przepisu art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. zatwierdzającej z urzędu projekt podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Stosownie do przepisu art. 93 ust. 3 ustawy podział nieruchomości nie jest jednak dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Za dostęp do drogi publicznej nakazuje ustawa uznawać również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Z treści powołanego przepisu wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że warunkiem dopuszczalności podziału jest zapewnienie wszystkim działkom, powstałym w wyniku podziału dostępu do drogi publicznej, niezależnie od tego ile działek miałoby w wyniku podziału powstać i niezależnie od tego, czy i jaki dostęp do drogi publicznej miała dotychczas nieruchomość podlegająca podziałowi. Celem takiego unormowania jest zapobieganie podziałom nieruchomości bez jednoczesnego uregulowania kwestii dostępu do drogi publicznej. Przez dostęp do drogi publicznej w rozumieniu przepisu art. 93 ust. 3 ustawy należy rozumieć dostęp rzeczywisty, czyli dostęp zapewniający faktyczną możliwość wjazdu na drogę i zjazdu z niej. Musi to być dostęp dający możliwość normalnego korzystania z drogi. Tylko wówczas zapewniony jest bowiem dostęp do drogi publicznej w rozumieniu ustawy. Nie wystarczy, że nieruchomość formalnie przylega do drogi publicznej, jeżeli dostęp do niej w rozumieniu wyżej podanym nie jest możliwy z uwagi na zakaz zjazdu z drogi publicznej lub takie ukształtowanie terenu (np. wysoka skarpa), które uniemożliwia korzystanie z drogi. Ustawa nie uzależnia dopuszczalności podziału od zapewnienia każdej z wydzielonych działek bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Możliwe jest także ustanowienie odpowiednich służebności, zapewniających wydzielonym działkom dostęp do drogi publicznej przez inne nieruchomości. W takim jednak wypadku – w myśl przepisu art. 99 ustawy - podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału służebności te zostaną ustanowione. Stosownie natomiast do przepisu § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 100 ustawy, obowiązującego w dacie wydania decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...], w przypadku konieczności ustanowienia służebności drogowych, w decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości zamieszcza się warunek, o którym mowa w art. 99 ustawy. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazane są w przepisie art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności jest rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć sytuację, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości w sytuacji, gdy którakolwiek z projektowanych do wydzielenia działek nie ma dostępu do drogi publicznej stanowi rażące naruszenie prawa, podział w takiej sytuacji nie jest bowiem w ogóle dopuszczalny (art. 93 ust. 3 ustawy). W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] dokonane zostało zgodnie z przepisami ustawy. Ze stanowiskiem Kolegium nie można się zgodzić. W ocenie Kolegium dostęp powstałej w wyniku podziału działki nr [...] do drogi publicznej jest zapewniony, ponieważ przylega ona do działki nr [...], stanowiącej pas drogowy Al. [...], która jest drogą publiczną. Zdaniem Kolegium podział działki nr [...] nie zmienił sposobu dostępu nieruchomości wydzielonej do drogi publicznej. Trafnie podnosi jednak skarżąca, że w rzeczywistości działka nr [...] nie miała w chwili podziału i nadal nie ma dostępu do drogi publicznej, bowiem nie ma możliwości zjazdu z tej drogi na nieruchomość skarżącej. Okoliczność tę Kolegium całkowicie pominęło, wychodząc z błędnego założenia, że kwestia ta nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności podziału. Nie ustaliło tym samym w sposób nie budzący wątpliwości, czy działka nr [...] w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej podział miała zapewniony rzeczywisty, a nie tylko formalny dostęp do drogi publicznej. Nie było w tej sytuacji postaw do twierdzenia, że decyzja zatwierdzająca projekt podziału nie narusza prawa. Należy również zauważyć, że Kolegium wskazało na istniejącą obecnie możliwość dojazdu do działki skarżącej od strony ulicy [...] przez nieruchomość oznaczoną numerem [...], stanowiącą własność Gminy, nie ustaliło jednak, czy możliwość ta istniała także w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Dodać również należy, że ewentualne zapewnienie dostępu przez ustanowienie odpowiednich służebności wymaga zamieszczenia w decyzji warunku, o którym mowa w art. 99 ustawy, co Kolegium przeoczyło. Zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 77 §1, 80 i 156 § 1 pkt 2 k.p.a. k. p. a., nie zostały bowiem wyczerpująco zbadane i wyjaśnione wszystkich okoliczności sprawy w celu bezspornego ustalenia, czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, a także przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., brak było bowiem w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, zaskarżona decyzja podlega zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę ponownie uwzględni Kolegium wszystkie wskazane wyżej uwagi, dokona niezbędnych ustaleń co do spełnienia w dacie wydawania decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. wymogu zapewnienia projektowanym do wydzielenia działkom dostępu do drogi publicznej i dopiero wówczas oceni, czy treść decyzji nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami ustawy. Z tych względów i na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" oraz art. 200 i 205 § 2 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.