II SA/Lu 654/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek,, Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienie środka odwoławczego w sprawie o odmowie przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia maja 2006 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia stycznia 2006 r. Nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego T. G. na zakup: żywności, obuwia zimowego, koszuli, dwóch swetrów czapki synowi oraz zwrotu kosztów poniesionych na uregulowanie czynszu mieszkaniowego za listopad 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku wydał decyzję dnia stycznia 2006 r., która została doręczona skarżącej osobiście w dniu lutego 2006 r. (w sobotę). Powyższa decyzja zawierała prawidłowe pouczenie co do terminu i trybu wniesienia odwołania. Zatem zgodnie z art. 129 § 2 kpa 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu lutego 2006 r. (w sobotę). T. G. odwołanie od decyzji opatrzone data lutego 2006 r. złożyła w organie I instancji lutego 2006 r., a więc dwa dni po upływie ostatniego dnia z 14-dniowego terminu. Jak wskazał organ sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy, ale dniem dodatkowo wolnym od pracy. Nie ma więc zastosowania art. 57 § 4 kpa zgodnie z którym, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Na powyższe postanowienie T. G. w ustawowym terminie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżąca wnosi o uchylenie postanowienia i stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w terminie zgodnym z prawem. W uzasadnieniu skargi podnosi, że nie mogła złożyć odwołania w ostatnim dniu terminu (sobota), gdyż Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w soboty nie pracuje. Natomiast wysłanie odwołania listem poleconym za pośrednictwem poczty to przy jej dochodach duży wydatek na który jej nie stać. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Jest to kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. W ocenie Sądu organy administracji rozpoznając przedmiotową sprawę dopuściły się istotnych uchybień przepisów prawa, których prawną konsekwencją jest uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia. Jak stanowi art. 129 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) –dalej "kpa", odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z art. 57 § 4 kpa, gdy koniec terminu obliczonego z uwzględnieniem przepisów przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Dniami wolnymi od pracy są, wszystkie niedziele oraz następujące święta państwowe i katolickie określone w ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 ze zm.): 1 stycznia – Nowy Rok, pierwszy dzień Wielkiej Nocy, drugi dzień Wielkiej Nocy, 1 i 3 maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada, 25 i 26 grudnia. W ocenie sądu przepis art. 57 § 4 kpa należy stosować z zastosowaniem wykładni funkcjonalnej nakazującej brać pod uwagę konsekwencje społeczne do jakich prowadzić będzie określona interpretacja. Należy mieć na uwadze cel regulacji zawartej w przepisach. Przepisy określające sposób liczenia terminów procesowych poza zapewnieniem stronie warunków do skutecznego skorzystania z prawa do dokonania czynności procesowej, mają równocześnie na celu zdyscyplinowanie strony do przestrzegania ustawowych terminów. Druga ze wskazanych funkcji ma istotne znaczenie dla stabilizacji zapadłych orzeczeń i pewności udzielonej stronom na ich podstawie ochrony prawnej. Prawidłowa wykładnia omawianych przepisów oparta być musi na zachowaniu równowagi obu wskazanych celów. Odmienny wynik wykładni art. 57 § 4 kpa prowadziłby do sprzeczności z konstytucyjnymi gwarancjami prawa. Zgodnie z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 1997 r. Nr 78, poz. 483) każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Stosowanie właściwej wykładni nakazuje tak liczyć ostatni dzień terminu, aby obiektywnie rzecz ujmując strona miała zapewnione normalne warunki dla skorzystania z prawa do wniesienia odwołania, także w ostatnim dniu terminu. Wniesienie odwołania ostatniego dnia nie może być niczym ograniczone i to strona powinna mieć wybór jaką droga złożyć odwołanie (osobiście czy listownie). Skoro zatem w przedmiotowej sprawie strona nie mogła w pełni skorzystać z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania w ostatnim dniu to należało uznać, że odwołanie złożyła w terminie. Wolna sobota dla organu I instancji nie może nakładać na stronę obowiązku wniesienia odwołania inną drogą niż osobiście. Należy mieć na uwadze, że wprawdzie z art. 57 § 5 kpa wynika, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wniesione bezpośrednio do organu lub zostało nadane w polskiej placówce pocztowej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym, ale również oficjalnie wiadomo, że w soboty nie są czynne ani organy administracji, ani urzędy konsularne, ani sądy, a placówki pocztowe są czynne tylko w ograniczonym zakresie (podobnie jak w dni wolne od pracy). Oznacza to, ze obiektywnie rzecz biorąc w istniejących warunkach organizacji życia publicznego, także wtedy gdy ostatni dzień do wniesienia odwołania upływa w sobotę (analogicznie, jak ma to miejsce w dniu ustawowo wolnym od pracy), strona nie ma zapewnionych normalnych warunków dla skorzystania z prawa do wniesienia odwołania (patrz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22.02.2001 r. III RN 78/00 OSNP 2001/14/457). Dlatego skład orzekający popiera stanowisko, że jedynie funkcjonalna wykładnia, a nie literalna i formalna zarazem, interpretacja w art. 57 § 4 kpa zwrotu "dzień ustawowo wolny od pracy", pozwala na stosowanie tego przepisu w sposób zgodny z konstytucyjnymi gwarancjami prawa. Ważnym argumentem w sprawie wydaje się być przedmiot postępowania administracyjnego. Skarżąca T. G. wnioskowała, o przyznanie zasiłku celowego. A zatem całe postępowanie administracyjne było prowadzone w stosunku do osoby niezamożnej, pozbawionej wystarczających środków do życia, która w związku z trudna sytuacja materialną nie jest w stanie ponosić dodatkowych kosztów w związku z prowadzonym w jej sprawie postępowaniem. Również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 25 czerwca 2001 r. FPS 7/00 (OSNA 2001, Nr 4, poz. 149) podkreślił, że jeżeli dzień wolny od pracy w pięciodniowym tygodniu pracy przypada w sobotę (nieobjętą ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy)to dzień ten należy uznać za równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 kpa. Skoro Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej), to takie postępowanie organu administracji uznać należało za niezgodne z prawem, i w związku z tym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało, orzec jak w sentencji.