II SA/Rz 193/06
WyrokWSA w Rzeszowie2006-09-22
Skład orzekający: Anna Lechowska, Zbigniew Czarnik, Robert Sawuła
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ gminy jest właściwy do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku ingerencji w istniejące urządzenia melioracji wodnej szczegółowej (rów melioracyjny, drenowanie)?Ratio decidendi
Organ gminy nie jest właściwy do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku ingerencji w istniejące urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. W takiej sytuacji właściwość organu gminy (wójta) oparta na art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest wyłączona przez przepis szczególny, jakim jest art. 77 ust. 2 Prawa wodnego, który przyznaje kompetencję do ustalenia szczegółowych zakresów i terminów wykonania obowiązku utrzymania urządzeń melioracji wodnej szczegółowej staroście.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej właścicielom działki przywrócenie stanu poprzedniego poprzez odkopanie zasypanej części rowu melioracyjnego i ujścia zbieracza sieci drenarskiej. Organy administracji obu instancji uznały, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie w wyniku ingerencji w urządzenia melioracyjne. Właściciele działki wnieśli skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego oraz błędne zastosowanie przepisów prawa wodnego. Skarżący podnosili, że w miejscu nakazanych prac nigdy nie istniał rów, a przebieg sieci drenarskiej jest inny niż ustalono.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S., a także uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2004 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 22 września 2006 r. sprawy ze skargi A. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] oraz uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 20005 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2004 r. [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. K. kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Rz 193/06
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. K. i A. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z [...].11.2005r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte wnioskiem grupy mieszkańców wsi P. skierowanym do Wójta Gminy S., w którym żądano podjęcia interwencji w związku z zasypaniem rowu melioracyjnego przez W. K. w roku 2001, co skutkować ma realnymi szkodami u wnioskujących. Organ I instancji uzyskał stanowisko Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rz. Oddział w S., iż rów na działce wg dawnych oznaczeń 1278 stanowi urządzenie melioracji szczegółowej, a działka należała do "POHZ P.", który to podmiot wykonywał wszelkie roboty konserwacyjne na tym rowie. Działka o nr 1278 uległa podziałowi na szereg działek, wśród których są m.in. działki o nr 1194/3 i 1194/4. Wójt Gminy S. przeprowadził w sprawie rozprawę, zgromadził materiały w postaci map ewidencyjnych, powołał także biegłego – mgr inż. Z. S., który sporządził opinię w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w P.. Do akt sprawy dołączono zdjęcia terenu oraz kopie różnych dokumentów mających mieć związek ze sprawą.
Decyzją z [...].12.2004r. Nr [...] Wójt Gminy S. nakazał W. K. i A. K., właścicielom działki nr 1194/4 w P. przywrócenie stanu poprzedniego, tj. odkopanie zasypanej części rowu aż do ujścia "zbieracza" w celu zapewnienia swobodnego odpływu wód przede wszystkim ze zbieracza i sieci drenarskiej oraz nakazał A. K. właścicielowi działki nr 1194/3 w P. przywrócenie stanu poprzedniego, tj. oczyszczenie rowu znajdującego się na jego działce w celu "zapewnienia prawidłowego oddziaływania rowu i swobodnego odpływu wód". Jednocześnie zobowiązano do wykonania tych prac w terminie 30 dni od dnia uzyskania przez decyzję waloru ostateczności. W obszernym uzasadnieniu tej decyzji wójt przytoczył ustalenia faktyczne sprawy, dochodząc do wniosku iż właściciele działek o nr 1194/3 i 1994/4 dopuścili do zasypania części rowu i zablokowania odpływu wody ze zbieracza sieci drenarskiej, a te działania szkodliwie oddziałują na grunty sąsiednie.
Od powyższej decyzji odwołali się A. K., A. K. i W. K., którzy domagali się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Zarzucono w odwołaniu błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz wydanie decyzji z naruszeniem art.29 ust.2 i 3 prawa wodnego, wywodząc iż odwołujący się żadnego rowu na własnych działkach nie zasypywali. Podali także, iż jeden z wnioskodawców – J. L., samowolnie usiłował wykopać rów na działce 1194/3 w granicy z drogą, ale Sąd Rejonowy w S. stosownym wyrokiem nakazał mu zasypanie tego rowu. Podkreślono, iż wnioskodawcy dopuszczać się mieli w przeszłości spuszczania ścieków z własnych działek na działki odwołujących się.
SKO decyzją z [...].02.2005r. Nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy S. z [...].12.2004r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swej decyzji, podzielając stanowisko I instancji odnośnie przesłanek materialnoprawnych rozstrzygnięcia sprawy, upatrywanych w art.29 prawa wodnego, organ odwoławczy uznał, iż zachodzą w sprawie rozbieżności między oświadczeniami wnioskodawców, a wyjaśnieniami A. K. i W. K. zaprzeczającymi, iżby to oni zasypali rów na ich nieruchomości. Organ odwoławczy zalecił przesłuchanie świadków. Uznano, że zachodzi podstawa do uzupełnienia postępowania dowodowego, za wątpliwe uznano zarazem skierowanie nakazu w trybie art.29 ust.3 prawa wodnego wobec A. K..
Prowadząc ponownie postępowanie Wójt Gminy S. uzupełnił akta sprawy o kopie dokumentów i zdjęcia zebranych w trakcie postępowania przygotowawczego prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej w S. w związku z dochodzeniem dotyczącym "uszkodzenia rowu w P.". W trakcie postępowania A. i W. K. oraz A. K. wnieśli o wyłączenie od udziału w postępowaniu pracownika organu G. K., organ odmówił uwzględnienia tego wniosku postanowieniem z [...].04.2005r. Wójt Gminy S. dokonał uzupełnienia postępowania poprzez przesłuchanie świadków na okoliczność zasypania rowu na działce nr 1194/4 w P. i zablokowania ujścia zbieracza (dreny), a następnie powiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego umożliwiając zapoznanie się z zebranymi dokumentami.
Decyzją z [...].08.2005r. Nr [...] Wójt Gminy S. nakazał W. K. i A. K., właścicielom działki nr 1194/4 przywrócenie stanu poprzedniego, tj. odkopanie zasypanej części rowu aż do ujścia zbieracza, w celu zapewnienia swobodnego przepływu wód opadowych rowem ze zbieracza i sieci drenarskiej, określając parametry rowu jako minimalne (szerokość dna 0,4 m, głębokości 1 m, szerokość górą 1,5 m przy zachowaniu spadku minimalnego 2 ‰ oraz odmówił wydania takiego nakazu wobec A. K., właściciela działki nr 1194/3. W podstawie prawnej tej decyzji powołano się na art.29 ust.2 i 3 ustawy z 18.07.2001r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz.1229 ze zm., zwana dalej Upw) oraz art.104 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.). W obszernym uzasadnieniu faktycznym tej decyzji dokonano zrekapitulowania dotychczasowego przebiegu sprawy. Przytaczając szczegółowo wyjaśnienia stron wnioskujących o wszczęcie postępowania, ustalenia faktyczne poczynione podczas rozprawy na gruncie, organ stwierdził, że na działkach wnioskodawców stagnuje woda, która nie odpływa zablokowanym zbieraczem, który miał ujście w otwartym rowie. W. K. miał zaprzeczyć, iż doszło do zasypania rowu na działce nr 1194/4. Przywołując inne dowody uzyskane w trakcie postępowania, a to akta prokuratury, kopie przesłuchań świadków przez policję, kopie map wysokościowych oraz dane zawarte w protokołach przesłuchiwanych w postępowaniu świadków, dokumentację fotograficzną, organ ustalił, że doszło do zasypania części rowu i zablokowania odpływu ze zbieracza sieci drenarskiej o średnicy 200 mm, a to oznacza, że właściciele działki nr 1194/4 spowodowali zmianę stanu wody na gruncie, która szkodliwie oddziałuje na nieruchomości sąsiednie. Uznano zarazem za zasadne zastosowanie dyspozycji art.29 ust.1 Upw, w tym znaczeniu, iż właściciel gruntu odpowiada za wszelkie niekorzystne zdarzenia na jego gruncie, będące przyczyną szkód dla gruntów sąsiednich.
Od powyższej decyzji odwołali się W. K. i A. K. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Powołując się na wywody decyzji kasacyjnej SKO z [...].02.2005r. odwołujący się podnosili, iż nie wykazano w postępowaniu, aby to oni zmienili stosunki wodne ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zarzucili wadliwość uzasadnienia decyzji organu I instancji. Odwołujący się zadawali retoryczne pytanie o wiedzę organu I instancji na temat stanu poprzedniego w aspekcie podania wymiarów rowu, który nakazano im odtworzyć. Dezawuowano decyzję wójta w odniesieniu do wytycznych zawartych w decyzji organu odwoławczego, który zwrócił sprawę wójtowi do ponownego rozpatrzenia.
SKO opisaną na wstępie decyzją rozpoznając powyższe odwołanie uchyliło decyzję Wójta Gminy S. w pkt 1 i w tym zakresie nakazało W. K. i A. K. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom przez odblokowanie zbieracza i wykopanie rowu długości 45 m i parametrach: szerokość dna 0,4 m, głębokość 1 m, przy zachowaniu spadku minimalnego 2‰ zlokalizowanego na działce nr 1194/4 w P. w miejscu wskazanym w załączniku Nr 2 do opinii biegłego Z. S. z dnia 19.10.2004r., podając iż załącznik stanowi integralną część niniejszej decyzji, w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej przywołano art.17 pkt 1 i art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art.29 Upw. Przytoczono stan faktyczny sprawy i zapadające w niej orzeczenia. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ odwoławczy przyjął, że na dz. nr 1194/4 w P. doszło do ingerencji polegającej na zablokowania odpływu "głównej dreny matki" o średnicy 200 mm, w wyniku czego nastąpiła szkodliwa zmiana stanu wody na gruncie. Efektem tej zmiany było podtapianie innych gruntów, zalewanie piwnic, uszkodzenia substancji mieszkaniowej i gospodarczej. Nie ustalono, kto dokonał tej zmiany, ani nie ustalono jednoznacznie stanu poprzedniego rowu na działce nr 1194/4. Przytaczając treść art.29 Upw organ odwoławczy doszedł do przekonania, że przepis powyższy umożliwiający wójtowi nakazanie właścicielowi nieruchomości podjęcia określonych czynności może mieć także zastosowanie w stanie faktycznym, gdy zmian stanu wody na gruncie dokonały także np. osoby trzecie, niezależnie czy działały za zgodą i wiedzą właściciela nieruchomości. Zreformowanie rozstrzygnięcia uzasadniono brakiem wiedzy na temat stanu poprzedniego rowu na działce odwołujących się, zasadnym zatem miało być skonkretyzowanie miejsca jego wykonania.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli W. K. i A. K., zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. Skarżący sformułowali szereg zarzutów, egzemplifikując w czym upatrują ich zasadność. Skarga zarzuca:
1) naruszenie dyspozycji art.139 k.p.a. poprzez orzeczenie na niekorzyść stron odwołujących się,
2) narzucenie obowiązku wykonania rowu w miejscu, gdzie już znajdują się urządzenia takie jak brama wjazdowa, wjazd, "ostojniki szambowe", prywatne odwodnienie działki, co prowadzić będzie do ich zniszczenia, jak również w praktyce do podzielenia działki,
3) iż w miejscu, gdzie ma nastąpić wykonanie rowu, nigdy taki rów nie istniał, czego dowodem ma być fotografia wykonana na terenie działki, nadto skarżący nigdy mieli nie tamować tzw. zbieracza sieci drenarskiej, której przebieg ma być w rzeczywistości inny niż to określił powołany w sprawie biegły, którego opinia jest wadliwa, nierzetelna, zawierać ma błędy,
4) naruszenie art.79 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o pracach biegłego,
5) iż sprawa odwodnienia działek była przedmiotem uwagi tzw. Komisji Gminnej, która zaleciła wykonanie sieci odwadniającej poprzez spółkę wodną, która miałaby być w tym celu zawiązana,
6) że wnioskodawcy w sprawie dokonywać mają wylewania nieczystości z posiadanych na tym terenie szamb,
7) brak wyłączenia ze sprawy G. K., który miał stwierdzać w sprawie nieprawdę odnośnie jej stanu faktycznego,
8) brak rozważenia faktycznej przyczyny podmokłości terenu w tej części m. Pakoszówka, gdzie znajduje się działka skarżących, którzy wskazywali m.in. na nielegalne, ich zdaniem, urządzenie stawu przez jednego z wnioskodawców oraz brak konserwacji odpływowych rowów przydrożnych
9) naruszenie art.7, 8, 10, 77 i 79 k.p.a. oraz art.84, 107 § 1 i § 3 k.p.a. w aspekcie braku możliwości udziału w pracach biegłego, braku zaniechania wskazania podstawy prawnej, ogólnikowości uzasadnienia faktycznego decyzji.
W konkluzji skarżący podali, iż wykonanie nakazanego rowu zagrozi ich substancji mieszkaniowej. Do skargi dołączono szereg załączników, w tym m.in. zdjęć oraz wyroku Sądu Rejonowego w S. z [...].12.2003r. I C [...] zakazującemu J. L. i L. L. naruszania skarżących w posiadaniu działki nr 1194/9 oraz nakazującemu J. L., aby zasypał rów wykopany wzdłuż działki nr 1194/9 w granicy z działką nr 1194/4 w P..
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Zdaniem kolegium decyzja organu odwoławczego zreformowała jedynie rozstrzygnięcie starosty, zatem nietrafny jest zarzut naruszenia art.139 k.p.a., albowiem nie doszło do pogorszenia sytuacji stron odwołujących się. Zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego także nie jest zasadny, zwłaszcza w aspekcie istnienia na terenie działki skarżących w przeszłości rowu melioracyjnego. Skarżący, zdaniem kolegium, mieli możliwość zakwestionowania ustaleń poczynionych przez biegłego, ale jednak tego nie uczynili.
W piśmie procesowym z 18.09.2006r. uczestnik A. K. zwrócił się do Sądu, aby "wyłączyć go ze sprawy", albowiem ma nie być stroną postępowania. Skarżący w piśmie procesowym z 18.09.2006r. wskazali, iż podczas budowy kanalizacji sanitarnej w P. w czerwcu 2006r. miało okazać się, że zbieracz sieci drenarskiej nie przebiega przez działkę 1194/4, a przez działki 1194/9 i 1194/5, wnioskodawcy w sprawie nadto dokonali udrożnienia urządzeń odwadniających na działce nr 1181. Raz jeszcze zakwestionowali ustalenia opinii biegłego oraz ukrywanie przed nimi jego prac, a także dezawuowali stanowisko SKO wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów o postępowaniu, dające podstawę do wznowienia postępowania, wreszcie inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania naruszenie przepisów o postępowaniu, o ile mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa).
W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO nakładająca na skarżących obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w postaci odblokowania tzw. zbieracza i wykonania rowu o określonych parametrach technicznych. Decyzja ta została wydana w postępowaniu odwoławczym, a organ II instancji wydał tzw. decyzję reformatoryjną, mająca oparcie w dyspozycji art.138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji w części, w pozostałym zakresie utrzymując ją w mocy. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał także art.29 Upw. Zarzut skarżących, iż decyzja nie precyzuje, który z ustępów cyt. przepisu stanowił podstawę działania organu, a przez to naruszono dyspozycję art.107 § 1 k.p.a. nie jest trafny. SKO w uzasadnieniu swej decyzji przytoczyło całą treść art.29 Upw, składającego się z trzech ustępów, co nakazuje przyjąć że organ uznał, iż cały ten przepis ma w sprawie zastosowanie. W myśl art.29 ust.1 Upw właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Z kolei ust.2 cyt. przepisu statuuje, iż na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Stosownie do treści art.29 ust.3 Upw jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a naruszenie to ma wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa), zatem należy je uwzględnić, jako przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji, także decyzji ja poprzedzających. Organy obu instancji zgodnie przyjęły, że przedmiotem sprawy jest zmiana stanu wody na gruncie, jako skutek zasypania odpływu ciągu drenarskiego tzw. "dreny matki" oraz rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działce nr 1194/4, stanowiącej własność A. i W. K.. Ustalenia te Sąd uznaje za mające oparcie w zebranym materialne dowodowym. Dla wnioskodawców postępowania administracyjnego nie ulegało zarazem wątpliwości, że na działce skarżących istniał rów melioracyjny, który miał być zasypywany (k.135 akt I instancji I tom). Istnienie takiego rowu znajduje odzwierciedlenie na mapach dołączonych do akt sprawy (k.111, 100 akt administracyjnych I instancji I tom). O istnieniu rowu melioracyjnego, zaliczonego do urządzeń melioracji szczegółowej na dawnej działce o nr 1278 przekonuje także treść wyjaśnienia udzielonego w piśmie Kierownika Oddziału S. P. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rz. z 26.04.2004r. (k.122 akt administracyjnych organu I instancji, tom I). Istnienie sieci drenarskiej na terenie wsi P. wynika z opinii powołanego przez organ I instancji biegłego (k.64-67 akt administracyjnych I instancji, tom I), czego nie kwestionują sami skarżący, choć nie zgadzają się z ustaleniami biegłego odnośnie przebiegu samej sieci drenarskiej. O istnieniu rur drenarskich na działkach A. K. i samych skarżących oraz o zasypaniu odpływu końcówki rury kamionkowej, z której miały wypływać nieczystości, zeznał w trakcie postępowania przygotowawczego uczestnik – A.j K. (k.124 akt administracyjnych organu I instancji, t. II). O istnieniu rowu na działce W. K. i A. K. przekonuje także zeznanie J. K., złożone także w postępowaniu karnym (k.122 akt administracyjnych organu I instancji, tom II). Organy uznały, że w tej sytuacji przyjąć należy, iż doszło do zmiany stanu wody na gruncie poprzez ingerencję w istniejące urządzenia melioracyjne, co uprawniać ma organ samorządowy do wydania nakazu, o jakim mowa w art.29 Upw. Zdaniem Sądu ta ostatnia konkluzja nie jest zasadna, o ile sprowadza się do prawnej kwalifikacji stanu faktycznego, jako dającego uprawnienie do wydania decyzji, mającej za podstawę prawną cyt. art.29 Upw.
Prawo wodne zagadnienie melioracji wodnych normuje w rozdziale 3 "Melioracje wodne" w Dziale IV "Budownictwo wodne". W myśl art.70 ust.1 Upw melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Urządzenia melioracji wodnych dzielą się na podstawowe i szczegółowe, w zależności od ich funkcji i parametrów (art.70 ust.2 Upw). Do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się m.in. rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie oraz drenowania (art.73 ust.1 pkt 1 i 1a Upw). Ustawodawca w art.77 ust.1 Upw określił, iż utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, zatem także rowów i drenowań, należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki. Nie jest spornym, że na terenie wsi P., a wynika to z akt sprawy, nie działa spółka wodna, która zajmowałaby się utrzymywaniem urządzeń melioracyjnych. Z kolei w myśl art.77 ust.2 Upw, jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust.1 cyt. przepisu nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Obowiązek ten może być zamieszczony w treści samego pozwolenia wodnoprawnego lub stanowić przedmiot odrębnej decyzji (tak: J.Szachułowicz, Nowe prawo wodne z komentarzem, Lexis-Nexis, Warszawa 2003, s.178). W myśl art.140 ust.1 Upw organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest co do zasady starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Zatem w razie, gdy właściciele gruntów nie wykonują obowiązku utrzymywania urządzenia melioracji szczegółowych, starosta ustala w drodze decyzji, szczegółowe zakresy i terminy wykonania takiego obowiązku. Brak utrzymania w należytym stanie rowu melioracyjnego, jako urządzenia zaliczonego do melioracji szczegółowych, do którego doszło nawet wskutek jego zasypania, nie daje uprawnień organowi gminy do wydania decyzji, o jakiej mowa w art.29 Upw., może natomiast być przesłanką do wydania stosownej decyzji przez starostę, który określi w trybie art.77 ust.2 Upw, szczegółowe zakresy i terminy wykonania obowiązku utrzymania urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. Inaczej mówiąc, zmiana stanu wody na gruncie może polegać także na ingerencję w urządzenia melioracyjne, w takim przypadku art.77 ust.2 Upw, ma charakter lex specialis w stosunku do normy art.29 ust.3 Upw, umieszczonej w Dziale I Upw "Zasady ogólne". Wydanie zatem w przedmiotowej sprawie decyzji, których przedmiotem niewątpliwe były urządzenia melioracji wodnej szczegółowej, przez Wójta Gminy S. i SKO, nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, a ściślej art.29 ust.3 w zw. z art.77 ust.2 Upw. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Sąd uprawniony był i zarazem zobowiązany do uchylenia decyzji organów obu instancji, jak również decyzji wydanych przez SKO z [...].02.2005r. oraz Wójta Gminy S. z [...].12.2004r., uznając iż jest to konieczne do końcowego załatwienia sprawy sądowoadministracyjnej (art.135 Ppsa). Rolą organu gminy będzie przekazanie sprawy wg właściwości Staroście S..
Powyższe ustalenia czynią bezprzedmiotowym rozważania na temat uchybień procesowych organów orzekających w sprawie, podnoszonych przez skarżących, skoro to nie te organy są właściwe do wydania stosownej decyzji rozstrzygającej sprawę administracyjną, której przedmiotem są urządzenia melioracji szczegółowych..
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 Ppsa, wyrok opatrzono także klauzulą ochrony tymczasowej z art.152 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło