II SA/Rz 1057/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 22 września 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2004 r.; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego J. R. kwotę 255 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IISA/Rz 1057/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2005r. wydaną w sprawie o nr [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2004r. potwierdzającą rozwiązanie stosunku służbowego z dniem 31 lipca 2002r. ze st. sierżantem J. R. – policjantem Referatu Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji. Jako jej podstawę prawną wskazał art. 41 ust. 2 pkt 2, art. 45 ust. 3 ustawy z dnie 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz.U. z 2002r Nr 7 , poz. 58 ze zm.) i art. 138 §1 pkt 1 kpa. Z jej uzasadnienia wynika, że J. R. – policjant Referatu Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji został wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 12 czerwca 2002r. sygn. akt [...] skazany za przestępstwo z art. 177 §1 kk na karę pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania na okres lat 4, karę grzywny i zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Po uprawomocnieniu się wyroku Komendant Miejski Policji zwolnił go ze służby w Policji decyzją z dnia [...] lipca 2002r. z dniem 31 lipca 2002r. Decyzja ta oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewódzkiego Komendanta Policji z [...] października 2003r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2004r. sygn. akt SA/Rz 1905/03 z tej przyczyny, że podjęto je w oparciu o przepis art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, przewidujący zwolnienie policjanta w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Przest. z art. 177 §1 kk jest przestępstwem nieumyślnym. W dalszej kolejności Komendant Miejski Policji decyzją z dnia [...] lipca 2004r. potwierdził rozwiązanie stosunku służbowego z J. R. z dniem 31 lipca 2002 r. W decyzji orzeczono, że jest on uprawniony do wypłaty nagrody rocznej za rok 2002 w wysokości 5/12 jednomisiecznego uposażenia i zaznaczono, że została ona wypłacona , a także, iż przysługuje mu nagroda roczna za rok 2001 w wysokości 10/12 jednomiesięcznego uposażenia obniżona do 50 %. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności – ze względu na ważny interes służby. Jako jej podstawę prawną wskazano art. 6 f, art. 41 ust. 2 pkt 2, art. 43 ust 1 i art. 45 ust. 3 i 114 ust 4 ustawy o Policji a także §1 ust. 2, § 2 ust. 1 pkt 3, §3, §4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 , §7 ust. 1 i § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg ( Dz.U. Nr 86, poz. 789) oraz art. 108 §1 kpa. W motywach tej decyzji podniesiono, że jej wydanie nastąpiło w związku z wyrokiem WSA powołanym wyżej. Organ skorzystał z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy, który dozwala mu na zwolnienie policjanta ze służby w razie skazania go za inne, niż wymienione w art. 41 ust. 1 pkt 4 przestępstwo. Decyzja została podjęta z uwagi na wydźwięk społeczny, jaki wywołało przestępstwo popełnione przez J. R. oraz to, że nie wystąpił on z prośbą do Komendanta Wojewódzkiego Policji o pozostawienie go w służbie (art. 45 ust. 2 ustawy). Termin rozwiązania stosunku służbowego ustalono na ostatni dzień miesiąca, za który policjant pobrał uposażenie. Nie orzeczono o przyznaniu odprawy , bowiem w tej kwestii kompetencja należy do Komendanta Głównego Policji, który może ją przyznać w przypadku zwolnienia ze służby w oparciu o art. 41 ust 2 pkt 2.O nagrodzie rocznej rozstrzygnięto w oparciu o powołane na wstępie decyzji przepisy uwzględniając fakt, że J. R. był zawieszony w pełnieniu służby od 1 stycznia do 18 lutego 2002r. Odwołanie od tej decyzji do Wojewódzkiego Komendanta Policji złożył J. R. domagając się jej uchylenia w całości. W jego motywach zarzucił, że wyrok sądu uchylający decyzję o zwolnieniu ze służby wywołuje skutek przywrócenia do służby na poprzednio zajmowane stanowisko, co czyni decyzję o potwierdzeniu zwolnienia niezgodną z art. 42 ust. 1 ustawy. Nadto jego zdaniem nie jest możliwe w lipcu 2004r. potwierdzenie zwolnienia z dniem 31 lipca 2002r. Czyn, za który został skazany był nieszczęśliwym wypadkiem. Postępowanie dyscyplinarne o ten czyn zostało umorzone. Twierdzenie zatem, że wywołał on wydźwięk społeczny jest nieuzasadnione, zwłaszcza że był dobrym policjantem, o czym świadczy opinia służbowa z dnia 20 sierpnia 2002r. Wypadek zrujnował mu życie. Obecnie jest na rencie i z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy dodatkowej. Komendant Miejski Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. wydaną z powołaniem się na art. 132 kpa uchylił własną decyzję z dnia [...] lipca 2004r. opisaną wyżej w całości i orzekł o rozwiązaniu stosunku służbowego z J. R. z dniem 31 sierpnia 2004r. i nie wypłaceniu mu uposażenia za okres od 25 maja 2004r. do dnia 31 sierpnia 2004r. Decyzja zawierała identyczne, co uchylona, rozstrzygnięcia w kwestii nagrody rocznej i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W jej uzasadnieniu powołano się na wyrok NSA z 6 grudnia 1994r. II SA 996/94 ONSA 1995/4/177 z którego wynika , że z chwilą uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby zwolnienie to przestaje obowiązywać. Ponieważ jednak J. R. nie złożył wniosku o pozostawienie go w służbie i nie zgłosił jej powrotu nie uzyskał prawa do uposażenia. Jest to sytuacja przewidziana w art. 126 ust. 1 i 3 ustawy - nieobecność nieusprawiedliwiona, za którą nie przysługuje uposażenie. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2004r. nr [...], który za nieuzasadnione uznał zarzuty odwołania J. R. dotyczące nie uwzględnienia odwołania w całości. Decyzja ta i poprzedzająca ją decyzja Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] sierpnia 2004r. zostały w nasteptwie skargi J. R. uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2005r. sygn. akt II SA/Rz 1014/04. Sąd uznał, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem art. 132 kpa, bowiem skarżący kwestionował w odwołaniu sam fakt zwolnienia a nie tylko jego termin a nadto organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd nakazał rozpoznanie przez organ odwoławczy odwołania z dnia 4 sierpnia 2004 r. i wydanie stosownej decyzji. Wojewódzki Komendant Policji rozpoznał odwołanie i decyzją z dnia [...] września 2005r. opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję nim zaskarżoną wydaną w dniu [...] lipca 2004r. przez Komendanta Miejskiego Policji. W jej uzasadnieniu opisał przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie dodając, że dnia 27 września 2004r. J. R. zwrócił się do niego o przywrócenie do służby w Policji i pozostawienie go na równorzędnym stanowisku. Uprawniony do podjęcia decyzji Komendant Miejski Policji decyzją z dnia [...] września 2004r. nie wyraził na to zgody i odmówił J. R. przywrócenia do służby w Policji z uwagi na niezachowanie ustawowego terminu ( art. 42 ust 2 ustawy). Decyzja ta w następstwie odwołania skarżącego została uchylona przez organ II instancji decyzją z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odnosząc się do decyzji wydanej w dniu [...] lipca 2004r. w sprawie potwierdzenia zwolnienia J. R. ze służby organ podniósł, że decyzja ta nie narusza prawa , bowiem przepis art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy daje możliwość zwolnienia z Policji także w przypadku popełnienia innego , niż określone w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy przestępstwa. Okoliczność popełnienia takiego przestępstwa jest stwierdzona prawomocnym wyrokiem karnym. Skoro jednym z wymogów przyjęcia do Policji ( art. 25 ustawy) jest posiadanie nieposzlakowanej opinii , to z przepisu tego wynika, że służbę w Policji mogą pełnić osoby nie karane. Pozostawanie odwołującego w Policji, w sytuacji skazania go za wypadek drogowy i zbiegnięcia z miejsca przestępstwa byłoby karygodne z punktu widzenia innych funkcjonariuszy jak i społeczeństwa. Zdarzenie takie miało negatywny wydźwięk społeczny. Kwestia braku opinii związków zawodowych podniesiona w skardze do sądu jest bez znaczenia w sprawie, bowiem wymóg jej zasięgnięcia dotyczy przypadków przewidzianych w art. 41 ust. 1 pkt 5 i 8 ustawy. Posiadanie pozytywnej opinii przez funkcjonariusza nie przesądza o bezprawności zwolnienia go ze służby. Data zwolnienia ze służby nie ulega zmianie, bowiem uwzględnia ona aktualny stan faktyczny i prawny, w jakim znajduje się odwołujący. Nie był on policjantem i nie stał się nim z chwilą wydania pierwszego wyroku, bowiem w tym czasie z mocy orzeczenia Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002r. zatwierdzonego 30 sierpnia 2002r. przez Okręgową Komisję Lekarską w K. został uznany za inwalidę i pobierał rentę inwalidzka III grupy bez związku ze służbą. Nie spełniał zatem kryteriów przewidzianych w art. 25 i 26 ustawy, tj. zdolności do pełnienia służby stwierdzonej orzeczeniem właściwej komisji lekarskiej. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. R. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów sądowych. W motywach skargi - nawiązując do wyroku z 25 maja 2004r. sygn. akt SA/Rz 1905/03 zarzucił, że uchylono decyzje zwalniające go ze służby , co rodzi ten skutek, że został z mocy prawa przywrócony na stanowisko równorzędne. Zachodzą wobec niego przesłanki z art. 42 pkt 1 ustawy o Policji, stąd decyzje obu instancji sa nieważne , jako wydane z naruszeniem ustawy o Policji i przepisów kpa. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Jednocześnie złożył wniosek o zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( §1). Kontrola ta wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr153, poz. 1270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1 ). Ustawa z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ), nie zawiera odmiennych uregulowań, co do zakresu kontroli sądu administracyjnego, stąd zaskarżona decyzja została poddana ocenie w aspekcie zgodności z prawem. W jej wyniku Sąd doszedł do konkluzji, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja nią utrzymana dotknięte są rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja została wydana po uchyleniu przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 15 marca 2005r. sygn. akt II SA/Rz1014/04 decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2004r. utrzymującej w mocy podjętą z powołaniem się na art. 132 kpa decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] sierpnia 2004r., kasującą własną decyzję z dnia [...] lipca 2004r. i orzekającą o rozwiązaniu stosunku służbowego ze skarżącym z dniem 31 sierpnia 2004r. Komendant Wojewódzki Policji, zgodnie z zaleceniem zawartym w tym wyroku rozpoznał odwołanie skarżącego od wspomnianej decyzji z dnia z dnia [...] lipca 2004r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji i decyzję tę utrzymał w mocy. Utrzymana mocy decyzja Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2004r. potwierdzała rozwiązanie stosunku służbowego ze skarżącym z dniem 31 lipca 2002 r. Orzeczono, w niej także, iz że jest on uprawniony do wypłaty nagrody rocznej za rok 2002 w wysokości 5/12 jednomiesięcznego uposażenia i zaznaczono, że została ona wypłacona , jak również, iż przysługuje mu nagroda roczna za rok 2001 w wysokości 10/12 jednomiesięcznego uposażenia obniżona do 50 %. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności – ze względu na ważny interes służby. Jako jej podstawę prawną wskazano art. 6 f, art. 41 ust. 2 pkt 2, art. 43 ust. 1 i art. 45 ust. 3 i 114 ust. 4 ustawy o Policji a także §1 ust. 2, § 2 ust. 1 pkt 3, §3, §4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 , §7 ust. 1 i § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg ( Dz.U. Nr 86, poz. 789) oraz art. 108 §1 kpa. Decyzja ta w ocenie Sądu dotknięta jest wadą nieważności (art. 156 §1pkt 2 kpa), co czyni utrzymującą ją w mocy decyzję zaskarżoną także obarczoną wadą nieważności. W sprawie jest niesporne, że skarżący - policjant Referatu Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji został wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 12 czerwca 2002r. sygn. akt [...] skazany za przestępstwo z art. 177 §1 kk na karę pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania na okres lat 4, karę grzywny i zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Z akt administracyjnych i dopuszczonych przez sąd, jako dowód akt Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O.Z. W Rzeszowie sprawie o sygn. akt SA/Rz1905/03 a także akt tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1014/04 wynika, że po uprawomocnieniu się tego wyroku Komendant Miejski Policji zwolnił skarżącego ze służby w Policji decyzją z dnia [...] lipca 2002r. z dniem 31 lipca 2002r. Decyzja ta oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewódzkiego Komendanta Policji z [...] października 2003r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2004r. sygn. akta SA/Rz 1905/03, z tej przyczyny, że podjęto je w oparciu o przepis art. 41 ust 1 pkt 4 ustawy o Policji przewidujący zwolnienie policjanta ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Przestępstwo za które skazano skarżącego (art. 177 §1 kk.) było natomiast przestępstwem nieumyślnym. Podług art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), zwanej dalej ustawą, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji stanowi podstawę do przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne. Oznacza to, że następstwem wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby jest reaktywacja stosunku służbowego ex lege, co winno skutkować wydaniem decyzji o mianowaniu go na równorzędne stanowisko służbowe. Jej wydanie, z mocy art. 42 ust. 2 ustawy obwarowane jest jednak obowiązkiem po stronie policjanta zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia służby, co winno nastąpić w terminie 7 dni, liczonym od dnia ogłoszenia wyroku. ( patrz; wyrok NSA W-w z dnia 9 września 2005r. OSK 1550/04 publ. Komputerowy System Orzecznictwa Lex nr166890). Nie zgłoszenie gotowości do służby w tym terminie skutkuje rozwiązaniem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 3 ( wystąpienie ze służby) Przepis art. 42 ust. 3 reguluje natomiast sytuację, gdy po przywróceniu do służby okaże się, że mimo zgłoszenia gotowości niezwłocznego jej podjęcia policjant nie może być do niej dopuszczony, gdyż po zwolnieniu zaistniały okoliczności powodujące niemożność jej pełnienia. W takiej sytuacji stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41ust. 2 pkt 5 (ważny interes służby), chyba że zaistnieje inna podstawa zwolnienia. Kolejne ustępy art. 42 regulują problematykę prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz praw, przy czym są to regulacje szczególne, odmiennie, niż przepisy ogólne kształtujące te uprawnienia. Wydając decyzję z dnia [...] lipca 2004r. utrzymaną w mocy decyzją zaskarżoną organ I instancji pominął uregulowanie zwarte w art. 42 ustawy o Policja a w jej rozstrzygnięciu zastosował nieznaną ustawie o Policji formułę "potwierdzenia rozwiązania stosunku służbowego". Ustawa w art. 41 reguluje kwestię zwolnienia policjanta ze służby. Taką też formułą posługuje się art. 32 ustawy o Policji regulujący właściwość organów uprawnionych między innymi do zwalniania ze stanowisk służbowych oraz przesądzający decyzyjną formę tej czynności. Nie zastosowanie w sprawie art. 42 i wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o powołane w niej przepisy oraz sformułowanie nie znajdującego oparcia w ustawie rozstrzygnięcia ( potwierdzenie rozwiązania stosunku służbowego) rażąco narusza ten przepis i przepis art. 41, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji zaskarżonej utrzymującej w mocy decyzję wadą taką dotkniętą. Zauważyć wprawdzie wypadnie , że organ II instancji w uzasadnieniu decyzji zwraca uwagę na okoliczność, iż skarżący po wyroku nie zgłosił w terminie gotowości do służby, jednak powołując się na ów fakt wskazał na art. 45 ust. 2 ustawy, który reguluje całkowicie odmienną sytuację , a mianowicie kwestię dalszej zgody na pozostawanie w służbie policjanta (jeszcze z niej nie zwolnionego), który został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne , niż określone w art. 41 ust. 1 pkt 4, co do którego zwolnienie ze służby ma charakter fakultatywny. Organ ten zaznaczył także, iż orzeczenie o inwalidztwie skarżącego wykluczałoby możliwość pełnienia przezeń służby, jednak sytuacji tej nie ocenił w kontekście art. 42 ustawy. Sąd nie mógł wziąć pod uwagę słusznych skądinąd argumentów dotyczących wymogu posiadania przez funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii oraz nie posiadania przez skarżącego zdolności fizycznej i psychicznej do służby, bowiem te argumenty winny być brane pod uwagę przez właściwe organy Policji przy podejmowaniu decyzji przewidzianych w art. 42 ustawy Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] lipca 2004r. W postępowaniu ponownym zajdzie konieczność dokonania ustaleń , co do przesłanek przewidzianych art. 42 ustawy i wydania decyzji przy uwzględnieniu tych ustaleń oraz postanowień tego przepisu. O obowiązku zwrotu kosztów postępowania obejmujących koszty wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 §2 P.p.s.a.