II GSK 41/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-05-29
Skład orzekający: Jan Kacprzak, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Joanna Kabat-Rembelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o refundację kosztów zakupu środków niezbędnych do utrzymania centralnego dostępu żylnego, powinien badać stan prawny i uzasadnić podstawy swojego rozstrzygnięcia, a także czy może rozważyć indywidualne potraktowanie sprawy jako nietypowej i udzielić bieżącej pomocy zdrowotnej, nawet jeśli przepisy nie przewidują refundacji w danym przypadku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo materialne i procesowe, uchylając decyzję Prezesa NFZ. Sąd I instancji błędnie zinterpretował żądanie wnioskodawczyni jako prośbę o bieżącą pomoc, a nie refundację poniesionych kosztów, oraz nieprawidłowo zastosował przepisy dotyczące stanów nagłych. Kontrola sądu administracyjnego powinna opierać się na zgodności z prawem, a nie na zasadach słuszności czy uznania administracyjnego, a decyzje organów muszą być oparte na konkretnych przepisach ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy refundacji przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia kosztów zakupu środków opatrunkowych i preparatów niezbędnych do utrzymania centralnego dostępu żylnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa NFZ, uznając, że organ nie wyjaśnił stanu prawnego i faktycznego, a sprawę należało potraktować indywidualnie jako przypadek nietypowy, rozważając możliwość bieżącej pomocy. Prezes NFZ wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia WSA (del.) Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia NSA Joanna Kabat –Rembelska (spr.) Protokolant Anna Tomza po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 października 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1335/06 w sprawie ze skargi I. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy refundacji kosztów leczenia I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; II. odstępuje od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 października 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1335/06 po rozpoznaniu skargi I. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22 maja 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy refundacji kosztów leczenia uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Sąd orzekał na podstawie następującego stanu faktycznego: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia 22 maja 2006 r., działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez I. L. od decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 lutego 2006 r., nr [...] odmawiającej refundacji kosztów zakupu środków opatrunkowych oraz preparatów: plastry Teaderm, Polodyna, Spirytus 70%, gaziki jałowe, strzykawki (10 i 5 mil.), igły iniekcyjne, korki typu luer, niezbędnych do korzystania z centralnego dostępu żylnego - cewnika Broviaca, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że art. 36 oraz art. 37 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej określają zasady finansowania leków, które znajdują się w wykazach leków podstawowych, uzupełniających i recepturowych oraz leki i wyroby medyczne, które mogą być przepisywane bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściowa opłatą. Wykazy leków refundowanych zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2004 r. - w sprawie wykazu leków podstawowych i uzupełniających oraz wysokości odpłatności za leki uzupełniające (Dz. U. Nr 274, poz. 2725 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2004 r. - w sprawie wykazu chorób oraz wykazu leków i wyrobów medycznych, które ze względu na te choroby są przepisywane bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością (Dz. U. Nr 275, poz. 2730 ze zm.). Organ odwoławczy stwierdził, że środki opatrunkowe oraz preparaty znajdujące się w wykazie załączonym przez wnioskodawczynię nie podlegają refundacji ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia gdyż nie zostały zamieszczone w powołanych rozporządzeniach Ministra Zdrowia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie stwierdził, że organ administracji publicznej orzekając w sprawie indywidualnej winien nie tylko wyjaśnić stan faktyczny sprawy zgodnie z wymogami, art. 7 i art. 77 k.p.a. , ale również powinien wyjaśnić stan prawny i uzasadnić podstawy swojego rozstrzygnięcia.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. świadczeniobiorcy mają, na zasadach w niej określonych, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie. Świadczeniobiorcy zapewnia się i finansuje ze środków publicznych na zasadach i w zakresie określonym w ustawie między innymi badania diagnostyczne, w tym medyczną diagnostykę laboratoryjną (art. 15 ust. 2 pkt 1 tej ustawy). Zgodnie zaś z art. 32 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych każdy świadczeniobiorca ma prawo do świadczeń z zakresu badań diagnostycznych, wykonywanych na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia społecznego, zakwalifikowanych jako świadczenia gwarantowane. Skierowanie jest warunkiem koniecznym do powstania prawa ubezpieczonego do sfinansowania badania ze środków publicznych. Zdaniem WSA ustawa przewiduje jednak pewne wyjątki od powyższej zasady. Należą do nich sytuacje, w których – tak jak w rozpoznawanej sprawie - badanie jest wykonywane w stanach nagłych. W sytuacji stanów nagłych (zdefiniowanych w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. - o Państwowym Ratownictwie Medycznym - Dz. U. Nr 113, poz. 1270 ze zm. - w związku z art. 5 pkt 33 ustawy) świadczenia zdrowotne, zgodnie z art. 60 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej udzielane są bez wymaganego w art. 32 ustawy skierowania i również są finansowane przez Fundusz, na podstawie zawartej ze świadczeniodawcą umowy, albo - jeśli takiej umowy nie zawarto - na podstawie wystawionego przez wykonującego świadczenie rachunku (art. 19 tej ustawy).
W ocenie Sądu I instancji w obu przypadkach jednak wyłączona jest bezpośrednia płatność za przeprowadzone badania przez świadczeniobiorcę. Podmiotem uprawnionym do wystąpienia do organu Funduszu z żądaniem wynagrodzenia za świadczenie opieki zdrowotnej udzielone świadczeniobiorcy w stanie nagłym jest wyłącznie świadczeniodawca, i to nawet w sytuacji, kiedy nie zawarł on z Funduszem umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej.
Sąd zauważył, że podstawą materialnoprawną wydanej w I instancji decyzji administracyjnej był art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., który stanowi, że dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Jest to przepis kompetencyjny upoważniający - z mocy ustawy - wymieniony organ Funduszu do podejmowania konkretnych działań władczych, tj. prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego.
Zdaniem Sądu, powstaje pytanie czy uzasadnione jest stanowisko organu, że do spraw dotyczących ustalenia prawa do świadczeń zalicza się sprawy związane z refundacją kosztów wykonywanych badań. Art. 109 ustawy, będący podstawą rozstrzygnięcia administracyjnego, jest podstawą do orzekania w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ustalenia prawa do świadczeń, ale nie uzasadnia bezpośredniego zwrotu świadczeniobiorcy poniesionych opłat za wykonane świadczenie. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "do których zalicza się sprawy (...)" wskazuje wyraźnie granice indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia społecznego natomiast nie przewiduje możliwości zwrotu, na wniosek świadczeniobiorcy (ubezpieczonego), kosztów leczenia.
Zdaniem WSA skarżąca nie tyle domagała się zwrotu poniesionych kosztów co udzielenia jej pomocy w finansowaniu środków niezbędnych do utrzymania centralnego dostępu żylnego (cewnika Broviaca). W sytuacjach stanów nagłych świadczenia zdrowotne, zgodnie z art. 60 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, udzielane są bez wymaganego skierowania. W rozpoznawanej sprawie zachodzi praktycznie permanentny stan nagły, bowiem brak odpowiedniego utrzymania dostęp żylnego zagraża życiu pacjentki. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, uzasadnione jest jej stanowisko, że organ powinien jej sprawę potraktować indywidualnie jako przypadek nietypowy i rozważyć możliwość bieżącego udzielenia jej pomocy zdrowotnej, niekoniecznie w ramach refundacji poniesionych przez pacjentkę kosztów.
W związku z powyższym Sąd uznał, iż w toku postępowania administracyjnego organ II instancji nie wyjaśnił podstawowej kwestii niezbędnej dla dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, a mianowicie, czy w świetle obowiązujących przepisów ustawy świadczeniobiorcy przysługuje prawo do określonych świadczeń na zasadach w niej określonych.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi I. L. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zakażonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego - art. 15 i art. 109 oraz art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. - o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 113, poz. 1207 ze zm.) - poprzez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji błędną ocenę, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyjaśnienia stanu prawnego i bez podania podstaw rozstrzygnięcia, a także bez wyjaśnienia czy świadczeniobiorcy przysługuje prawo do określonych świadczeń na zasadach określonych w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej,
2. przepisów postępowania - art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., art. 145 §1 pk1 lit "a" p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł między innymi, że na podstawie art. 15 ust 1 ustawy, świadczeniobiorcy na zasadach w niej określonych, mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie. Wśród tych świadczeń, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 20 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., znajduje się również, na zasadach i w zakresie określonym w ustawie, finansowanie ze środków publicznych zaopatrzenia w produkty lecznicze, wyroby medyczne i środki pomocnicze. Wynika z tego, że finansowanie tego zaopatrzenia mieści się w kategorii świadczeń opieki zdrowotnej, w związku z czym wchodzi w zakres spraw rozpoznawanych na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, czego Sąd nie wziął pod uwagę, a co miało wpływ na rozstrzygnięcie Sądu. Zasady finansowania produktów leczniczych, wyrobów medycznych i środków pomocniczych, określone zostały w art. 36 i 37 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej i w przepisach wykonawczych wydanych na ich podstawie. Środki opatrunkowe oraz preparaty znajdujące się w wykazie załączonym przez Skarżącą do jej wniosku, nie podlegają refundacji ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, nie zostały bowiem zamieszczone w żadnym z wykazów zawartych w aktach wykonawczych. W związku z powyższym, brak było podstaw prawnych do dokonania refundacji kosztów środków opatrunkowych oraz preparatów wymienionych przez I. L.
W ocenie Prezesa NFZ przywołanie w decyzji wymienionych wyżej przepisów oraz określenie, że stan faktyczny sprawy nie mieścił się w tak określonych ramach, stanowiły dostateczne wskazanie podstaw prawnych i motywów rozstrzygnięcia sprawy.
Podnoszenie przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, że decyzja Prezesa NFZ narusza prawo, bez wskazania przepisów, które zostały naruszone, w ocenie NFZ stanowi uchybienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. Prezes NFZ stwierdził, że działał w granicach wyznaczonych przepisami ustawy, która nie upoważnia organu do działania w granicach uznania administracyjnego. Ustawa nie przewiduje również rozpatrywania nietypowych przypadków.
Prezes NFZ nie podzielił również stanowiska WSA, iż przypadek I. L. był stanem nagłym. W rozumieniu ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym stan nagły, jest stanem, w którym odroczenie w czasie pomocy medycznej może skutkować utratą zdrowia albo utratą życia. W rozpoznawanej sprawie pacjentka nie wymagała pomocy medycznej. Pomoc ta udzielona była jej wcześniej, poprzez wszczepienie cewnika Broviaca, zaś utrzymanie drożności tego cewnika poprzez stosowanie określonych wyrobów medycznych takich jak gaziki, plastry, strzykawki itp. należało do pacjentki, która czynności te wykonywała samodzielnie. Określanie zatem jej stanu zdrowia jako stanu nagłego, nie znajduje podstaw prawnych.
Doszukiwanie się przez Sąd I instancji innej treści wniosku I. L., niż określony w jej podaniu o wszczęcie postępowania, zdaniem NFZ narusza art.133 p.p.s.a., gdyż Sąd nie orzekał na podstawie akt sprawy. Przypisywanie ponadto Prezesowi NFZ obowiązku ustalania rzeczywistych zamiarów autorki wniosku wychodzi również poza granice prawa.
Prezes NFZ, po wpłynięciu wniosku o refundację kosztu zakupionych przez pacjentkę leków i wyrobów medycznych, nie miał uprawnienia do weryfikacji tego żądania, a zwłaszcza do ustalania intencji jego autorki. Nie miał także obowiązku rozpatrywania możliwości bieżącego udzielenia jej pomocy, bez wniosku strony w tym zakresie.
Prezes NFZ zauważył, że sugerowany przez WSA sposób załatwienia sprawy, nie mieści się w ramach obowiązującej ustawy, zaś sama kontrola przez sąd działalności administracji publicznej, w danym wypadku narusza art.1 § 2 p.u.s.a., gdyż nie jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, lecz opiera się na zasadach współżycia społecznego, co nie powinno mieć miejsca, a co miało wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafny zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołany przepis określa kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne, stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach: oceny zgodności rozstrzygnięcia lub działania z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury oraz respektowania reguł kompetencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji nie przeprowadził. Uchylenie decyzji organu odwoławczego nastąpiło bowiem z powodu naruszenia prawa, jednak bez wskazania jakiegokolwiek przepisu (przepisów), który został naruszony. Jeżeli chodzi o ocenę zgodności zaskarżonej decyzji z prawem materialnym, to Sąd I instancji swe rozważania w znacznej mierze poświęcił kwestiom nie mającym związku z rozpoznawaną sprawą, a odnoszącym się do finansowania badań diagnostycznych ze środków publicznych, w tym w sytuacji stanów nagłych, podczas gdy rozstrzygnięcie Prezesa NFZ dotyczyło refundacji środków niezbędnych do utrzymania centralnego dostępu żylnego. WSA nie skontrolował natomiast zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego zastosowanymi przez Prezesa NFZ. Powołanie przez WSA, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. prowadzić może do wniosku, że przyczyną uwzględnienia skargi było naruszenie przepisów postępowania, innych niż stanowiące podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednak jaki wzorzec kontroli, w zakresie wymaganej prawem procedury, został przyjęty przez Sąd i w jakim stopniu oceniana decyzja temu wzorcowi nie odpowiada.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny także zarzut naruszenia art. 133 p.p.s.a. Przyjęta w powołanym przepisie zasada, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wyszedł z założenia, że żądanie wniosku złożonego przez I. L. było inne niż wynikało to z jego literalnego brzmienia. Zdaniem WSA wnioskodawczyni nie tyle domagała się zwrotu poniesionych kosztów leczenia co udzielenia jej pomocy w finansowaniu środków niezbędnych do utrzymania centralnego dostępu żylnego, podnosząc, że omawiany przypadek jest "permanentnym stanem nagłym", gdyż brak odpowiedniego utrzymania dostępu żylnego zagraża życiu pacjentki. W związku z tym WSA uznał, że organ powinien sprawę I. L. potraktować indywidualnie jako przypadek nietypowy i rozważyć możliwość bieżącego udzielenia jej pomocy zdrowotnej, niekoniecznie w ramach refundacji poniesionych przez pacjentkę kosztów. To doprowadziło Sąd I instancji do wniosku, że organ odwoławczy nie wyjaśnił podstawowej kwestii, to jest czy w świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. "przysługuje świadczeniobiorcy prawo do określonych świadczeń na zasadach określonych w przepisach ustawy". Tak sformułowanego stanowiska nie sposób podzielić. Przede wszystkim podnieść należy, że I. L. we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne w sposób wyraźny i jednoznaczny określiła treść swojego żądania – refundację poniesionych kosztów zakupu środków niezbędnych do utrzymania centralnego dostępu żylnego. W toku postępowania organy kierując się treścią wniosku rozstrzygnęły o jego zasadności. Przypisywanie przez Sąd I instancji żądaniu skarżącej innej treści, niż w nim zawarta nie znajduje uzasadnienia w stanie sprawy. Dodać należy, że WSA, obligując Prezesa NFZ do indywidualnego potraktowania nietypowego przypadku skarżącej, nie wskazał na podstawie jakiego przepisu ustawy możliwe byłoby udzielenie jej "bieżącej pomocy zdrowotnej". Takie stanowisko Sądu narusza art. 133 § 1 p.p.s.a. albowiem nie uwzględnia stanu prawnego istniejącego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych świadczeniobiorcy mają, na zasadach określonych w ustawie, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie. Świadczeniobiorcy zapewnia się i finansuje ze środków publicznych na zasadach i w zakresie określonym w ustawie między innymi zaopatrzenie w produkty lecznicze, wyroby medyczne i środki pomocnicze (art. 15 ust. 2 pkt 20 ustawy). Podkreślić należy, że Narodowy Fundusz Zdrowia przy wykonywaniu swoich zadań określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. zarządza środkami publicznymi na rzecz ubezpieczonych w granicach określonych prawem. Podstawa finansowania świadczeń opieki zdrowotnej musi wynikać bezpośrednio z przepisów ustawy, która nie przewiduje możliwości finansowania świadczeń zdrowotnych na zasadach słuszności i uznania.
Zasady finansowania produktów leczniczych, wyrobów medycznych i środków pomocniczych określone zostały w art. 36 i art. 37 ustawy oraz w przepisach wykonawczych - rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2004 r. - w sprawie wykazu leków podstawowych i uzupełniających oraz wysokości odpłatności za leki uzupełniające (Dz. U. Nr 274, poz. 2725 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2004 r. - w sprawie wykazu chorób oraz wykazu leków i wyrobów medycznych, które ze względu na te choroby są przepisywane bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością (Dz. U. Nr 275, poz. 2730 ze zm.). Wymienione przepisy stanowiły podstawę do oceny żądania skarżącej i poprawność ich zastosowania podlegała kontroli Sądu. Powołane przepisy nie przewidują możliwości indywidualnego określania zasad finansowania leków i wyrobów medycznych z uwagi na szczególną sytuację pacjenta.
Przypomnieć należy, że podstawę wydanej w I instancji decyzji administracyjnej stanowił art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., zgodnie z którym dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń w tym finansowania ze środków publicznych zaopatrzenia w produkty lecznicze, wyroby medyczne i środki pomocnicze. Jest to przepis kompetencyjny upoważniający - z mocy ustawy - wymieniony organ funduszu do podejmowania konkretnych działań władczych, to jest prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. W związku z tym za nietrafne należało uznać wywody Sądu I instancji, co do możliwości rozstrzygania o żądaniu I. L., z powołaniem na ten ostatnio powołany przepis.
Za całkowicie chybione należy uznać także stanowisko WSA, że w rozpoznawanej sprawie chodzi o przypadek stanu nagłego. Pomijając już niezręczność sformułowania "permanentny stan nagły", którym posłużył się Sąd I instancji, podnieść należy, że termin "stan nagły" stosownie do art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach zdrowotnych (...) został zdefiniowany w przez ustawę z dnia 25 lipca 2001 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 113, poz. 1207 ze zm.) -, która w art. 3 pkt 1 przyjęła, że stanem nagłym jest stan, w którym odroczenie w czasie pomocy medycznej może skutkować utratą zdrowia albo utratą życia. Rozpoznawana sprawa nie dotyczyła jednak udzielenia skarżącej niezwłocznej pomocy medycznej, bo tę uzyskała wcześniej, lecz refundowania kosztów środków opatrunkowych i preparatów. W związku z tym odnoszenie do przypadku skarżącej regulacji dotyczących świadczeń udzielanych w stanach nagłych nie znajduje uzasadnienia.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skontroluje zaskarżoną decyzję, kierując się kryterium kontroli określonym w art. 1 § 2 p.u.s.a., przy uwzględnieniu wskazanych wyżej płaszczyzn tej kontroli. Sąd I instancji powinien mieć przy tym na uwadze stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania kwestionowanego aktu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Uwzględniając charakter sprawy a także sytuację finansową I. L. Sąd, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia od niej na rzecz Prezesa NFZ kosztów postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło