II OZ 769/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2006. sygn. akt II SA/Gl 971/05 w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 26 sierpnia 2005r., Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie II OZ 769/06 UZASADNIENIE Postanowieniem dnia 13 marca 2006r. sygn. akt II SA/Gl 971/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyznał A. J. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie powyżej 300zł, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a źródłem utrzymania jego i rodziny są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2367 zł netto. Po uregulowaniu wszystkich opłat związanych z wydatkami na mieszkanie, lekarstwa, składki PZU pozostaje skarżącemu i jego żonie kwota 680 zł na osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach mając na względzie wysokość wpisu od skargi (500zł), sytuację majątkową skarżącego oraz wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz leczeniem uznał, że jego wniosek zasługiwał na częściowe uwzględnienie. W ocenie Sądu A. J. jest w stanie ponieść koszty sądowe w pozostałym zakresie, faktu tego nie zmieniają takie okoliczności jak zadłużenie w banku zwłaszcza, że kwota w wysokości 1700 zł została pobrana z rachunku bankowego po wniesieniu skargi do Sądu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd powołał przepis art. 246§1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", w myśl którego prawo zwolnienia od kosztów sądowych przysługuje jedynie osobie, która wykaże ze nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na powyższe postanowienie A. J. wniósł zażalenie, podnosząc iż zadłużenie w banku na rachunku oszczędnościowo rozliczeniowym istnieje od kilkunastu lat i że względu na przebyte choroby wymagające zwiększonych wydatków oraz niskie źródło dochodów nie jest w stanie zlikwidować istniejącego zadłużenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie jest oparte na uzasadnionych podstawach. Uregulowania rozdziału II ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające zasady udzielania prawa pomocy, stanowią gwarancję korzystania prawa do sądu przez osoby ubogie. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie stronie prawa pomocy może mieć miejsce wyjątkowo w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego jest obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy udzielane jest tylko tym osobom, które z powodu trudnej sytuacji materialnej wynikającej między innymi z braku stałego źródła dochodów o odpowiedniej wysokości nie mogłyby dochodzić swoich praw przed sądem. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ppsa, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż brak jest w sprawie podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w całości, bowiem nie wskazał on, że nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący posiada stały dochód w kwocie wskazanej w oświadczeniu zatem uiszczenie wpisu w podanej przez Sąd I instancji wysokości mieści się w zasięgu jego możliwości finansowych. Faktu tego nie zmieniają podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z wydatkami na leczenie ani kosztami niezbędnymi dla utrzymania rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonał prawidłowej w tym zakresie oceny a zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają jej słuszności. Pomoc Państwa jest instytucją wyjątkową, której udziela się w sytuacjach zasługujących na szczególne uwzględnienie. Do takich nie należy sytuacja majątkowa wnoszącego zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, iż przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym w niniejszej sprawie zwolnienie od wpisu powyżej 300 zł nie narusza prawa. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ppsa.