I OZ 939/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 463/08 odrzucające wniosek D. D. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2007 r. o przyznaniu radcy prawnemu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia i sprostowania postanowienia dotyczącego przekazania sprawy według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we Wrocławiu postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 463/08, odrzucił wniosek skarżącego D. D. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2007 r. o przyznaniu radcy prawnemu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zarazem jednakże, zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a., przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2007 r. w przedmiocie przyznania radcy prawnemu skarżącego w osobie A. S. wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, zostało - stosownie do art. 67 § 5 P.p.s.a. – doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 kwietnia 2007 r. (k. 79). Zatem termin do wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia, który powinien być liczony od daty skutecznego doręczenia postanowienia pełnomocnikowi skarżącego, nie zaś skarżącemu, upłynął bezskutecznie z dniem 27 kwietnia 2007 r. Sąd podkreślił, że na bieg terminu, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie ma wpływu - co wynika wprost z wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartej w postanowieniu z dnia 13 sierpnia 2008 r. - fakt, iż skarżącemu doręczono zaskarżone postanowienie dopiero w dniu 9 października 2007 r. Z przepisu art. 67 § 5 P.p.s.a. wynika bowiem, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika za datę doręczenia korespondencji stronie uważa się datę doręczenia tej korespondencji pełnomocnikowi. Jeżeli więc strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, to doręczenia należy dokonywać wyłącznie tym podmiotom. Zatem doręczenie postanowienia z dnia 12 kwietnia 2007 r. pełnomocnikowi skarżącego było zgodne z prawem. W konsekwencji Sąd Wojewódzki stwierdził, że termin umożliwiający przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia rozpoczął swój bieg w dniu 20 kwietnia 2007 r., a upłynął z dniem 27 kwietnia 2007 r. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący natomiast stwierdził, że wina leży po stronie Sądu, który błędnie zinterpretował art. 67 P.p.s.a. Przepis ten reguluje - w ocenie skarżącego - jedynie kwestię porządkową, wskazując osoby, którym doręcza się pisma w postępowaniu sądowym, gdy został ustanowiony pełnomocnik. Tymczasem - jak podkreślił skarżący - chociaż pismem z dnia 13 kwietnia 2007 r. wniósł o doręczenie postanowienia referendarza sądowego z dnia z dnia 12 kwietnia 2007 r. o przyznaniu radcy prawnemu wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, to Sąd wskazane postanowienie doręczył mu dopiero po ponownym wniosku zawartym w piśmie z dnia 26 września 2007 r. Dlatego też - jak wskazał skarżący - skoro to "Sądowi przydarzyła się zwłoka w rozpoznaniu wniosku z dnia 13 kwietnia 2007 r.", to nie może on ponosić ujemnych tego konsekwencji. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, argumentacja skarżącego nie odnosi się żadnego wyjątkowego przypadku przewidzianego w art. 87 § 5 P.p.s.a., a który mógłby usprawiedliwiać przywrócenie mu terminu do wniesienia sprzeciwu. Opisane postanowienie skarżący D. D. zaskarżył zażaleniem skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wskazał, że dopiero po otrzymaniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2008 r. dowiedział się, że termin do wniesienia sprzeciwu należy liczyć od dnia doręczenia postanowienia pełnomocnikowi. Skoro zatem do momentu wydania postanowienia z dnia [...] sierpnia 2008 r. trwało postępowanie zmierzające do rozstrzygnięcia kwestii daty, od której należy liczyć termin do wniesienia sprzeciwu, to nie ponosi on winy za złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 P.p.s.a.). W związku ze wskazaną przesłanką przywrócenia terminu, należy przede wszystkim rozważyć, czy uchybienie terminu we wniesieniu przez skarżącego D. D. sprzeciwu na postanowienie przyznające radcy prawnemu, który był jego pełnomocnikiem, wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy wywołuje w ogóle ujemne dla skarżącego skutki w zakresie postępowania sądowego. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a., wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wniosek radcy prawnego o przyznanie wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej jest rozpoznawany przez sąd lub referendarza z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), przy czym, zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (DZ.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa. Zatem ustalenie i przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu ramach przyznanego i wykonanego prawa pomocy jest tzw. postępowaniem wpadkowym (ubocznym, incydentalnym). W ramach tego postępowania sąd przyznaje takiemu pełnomocnikowi, co jest istotne, wynagrodzenie z własnych środków finansowych. Środek procesowy jakim jest sprzeciw na postanowienie referendarza przysługuje tylko radcy prawnemu będącemu jedyną stroną wskazanego postępowania wpadkowego (identycznie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 946/08). W tej sytuacji przyjąć należy, że w omawianym postępowaniu skarżący nie ma statusu strony, a tym samym nie jest uprawniony do żądania na podstawie art. 86 § 2 P.p.s.a. przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2007 r. o przyznaniu radcy prawnemu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Dlatego należy uznać, że wniosek skarżącego, tak jak orzekł Sąd pierwszej instancji, należało, stosownie do art. 88 P.p.s.a., odrzucić, z tym że wychodząc z innego założenia niż to przyjął ten Sąd. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.