I GSK 144/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Jan Kacprzak (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 906/05 w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...]istopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną. 2. zasądza od skarżącego S.W.na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Sz.kwotę 221 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych) tytułem zwrotu postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 906/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., adwokatowi H. Ł.- F. kwotę 4.392 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie powstania długu celnego, obowiązku zapłaty podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy: Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] określił S. W. dług celny w kwocie 35.265 zł, podatek akcyzowy w kwocie 31.171,50 zł oraz podatek od towarów i usług w łącznej wysokości 17.408,10 zł w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny trzech samochodów osobowych marki: Seat Ibiza o nr nadwozia [...], Opel Astra o nr nadwozia [...] i Renault Clio o nr nadwozia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2004 r. funkcjonariusze Komisariatu Policji w Ch., na skutek podejrzenia o wprowadzenie na polski obszar celny wyżej wymienionych pojazdów bez wymaganej procedury celnej, dokonali przeszukania posesji należącej do S. W., w trakcie którego doszło do zatrzymania trzech wskazanych pojazdów wraz z dokumentami w postaci zielonej karty wymeldowania z terenu Niemiec oraz kluczykami do tych samochodów. Do sporządzonego protokołu przeszukania, S. W. oświadczył, iż zabezpieczone samochody są własnością jego synów, którzy kupili przedmiotowe samochody w nieznanym mu celu. W trakcie przesłuchania S. W. i zmienił powyższe oświadczenie wyjaśniając, że samochody te zostały pozostawione u niego przez nieznanych mu Rosjan w celu przechowania na okres kilku dni, w zamian za co skarżący miał otrzymać telewizor. Skarżący wyjaśnił również, że był świadkiem jak Rosjanie zdjęli z samochodów biało−czerwone tablice rejestracyjne, pozostawiając wewnątrz pojazdów niemieckie tablice rejestracyjne, brify oraz zielone karty. Wobec faktu, iż S. W. nie przedstawił dokumentów świadczących o dokonaniu odprawy celnej wwiezionych samochodów, Naczelnik Urzędu Celnego w S. wszczął wobec niego postępowanie celne, uznając S. W. za dłużnika długu celnego w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego i określił kwotę długu celnego według metody ostatniej szansy określonej w art. 29 § 1 tego kodeksu. Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], wydaną na skutek odwołania S. W. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2005 r., utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 36 § 1 pkt 1 i art. 39 Kodeksu celnego towary, które zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego albo uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny lub przez osobę, która przyjęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu. W sytuacji, gdy towary zostały wprowadzone z naruszeniem powyżej powołanych przepisów uznaje się je, stosownie do art. 9 Kodeksu celnego za wprowadzone nielegalnie. Dłużnikiem długu celnego w tym przypadku jest ze względu na treść art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego osoba, która nabyła, posiadała lub posiada towar nielegalnie wprowadzony i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Organ za bezsporny uznał fakt, iż przedmiotowe samochody nie zostały zgłoszone do odprawy celnej oraz że pozostawały one na posesji skarżącego, co zostało potwierdzone protokołem z przeszukania, sporządzonym przez funkcjonariuszy Policji. W ocenie organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Celnego w S. miał podstawy do przyjęcia, że skarżący wiedział, iż samochody nie zostały poddane odprawie celnej, bo jak skarżący zeznał w trakcie przesłuchania na Komisariacie Policji w Ch. pojazdy te miały być odebrane po kilku dniach w celu dopełnienia formalności celnych związanych z przywozem aut z Niemiec. Ponadto organ za niezasadny uznał argument skarżącego, dotyczący przeszkody w prowadzeniu postępowania celnego z uwagi na umorzenie postępowania karnoskarbowego, bowiem dla ustalenia odpowiedzialności za dług celny nie ma znaczenia wina osoby czy jej brak, a jedynie wystarczy spełnienie przesłanek wskazanych w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę uznał, że organy celne prawidłowo zastosowały w tej sprawie, jako podstawę prawną decyzji, przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) ze względu na treść art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy celne prawidłowo uznały S. W. za dłużnika celnego, bowiem w sprawie wystąpiły przesłanki wynikające z art. 9 Kodeksu celnego. Za bezsporne Wojewódzki Sądu uznał, iż trzy sprowadzone z Niemiec samochody Seat Ibiza o nr nadwozia [...], Opel Astra o nr nadwozia [...] i Renault Clio o nr nadwozia [...], nie zostały poddane określonej procedurze celnej, zatem doszło do nielegalnego wprowadzenia towarów na polski obszar celny. Konsekwencją takiego stanu faktycznego było powstanie długu celnego stosownie do art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w dniu dokonanego przez funkcjonariuszy Policji przeszukania posesji skarżącego, tj. w dniu [...] kwietnia 2004 r. S. W. był w posiadaniu wyżej wymienionych samochodów, które jak sam oświadczył, przyjął na przechowanie od nieznanych Rosjan. Wojewódzki Sąd wskazał również, wbrew temu co zarzucał skarżący, że do zastosowania normy prawnej wynikającej z art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego nie jest wymagany tytuł prawny w postaci prawa własności tych pojazdów, a jedynie sam fakt ich posiadania. Fakt posiadania przez skarżącego samochodów nie budził wątpliwości. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy celne miały również podstawy do uznania, że skarżący wiedział lub mógł przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć się, że wymienione wyżej samochody zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny, na co wskazywały zeznania złożone przez skarżącego w trakcie przesłuchania na Komisariacie Policji w Ch.. Skarżący miał zatem, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, świadomość, że samochody te przy wjeździe na polski obszar celny nie zostały zgłoszone do odpowiedniej procedury celnej, zwłaszcza że, jak wynika to z twierdzeń skarżącego, widział on dokonaną przez Rosjan zamianę tablic rejestracyjnych z biało−czerwonych na niemieckie i wiedział o pozostawieniu brifów i zielonej karty wewnątrz pojazdów. Tym samym nie mógł wyprowadzić wniosku, iż pojazdy pozostawione na terenie jego posesji wraz z tablicami rejestracyjnymi i wskazanymi dokumentami identyfikacyjnymi pojazdu, niezbędnymi do dokonania ich oclenia, zostały poddane już odprawie celnej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma przy tym znaczenia fakt, że skarżący nie posiadał wykształcenia i stosownej wiedzy prawniczej, a to z uwagi na fakt, że nieznajomość przepisów prawa nie zwalnia od konieczności przestrzegania określonych procedur, a tym bardziej nie może stanowić podstawy do odstąpienia od obciążenia osoby wprowadzającej nielegalnie towar na polski obszar celny z obowiązku uiszczenia należności celnych. W odniesieniu do zarzutu pominięcia w zaskarżonej decyzji ustaleń poczynionych przez sąd w postępowaniu karnym skarbowym w postaci umorzenia tego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organów celnych, że prowadzenie postępowania karnego skarbowego lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów ustawy – Kodeks celny. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że postępowanie karne skarbowe, które w przedmiotowej sprawie de facto zostało umorzone z uwagi na korzystniejszą dla skarżącego zmianę przepisów, miało na celu wykazanie winy skarżącego przy popełnieniu zarzucanego mu czynu zabronionego prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w postępowaniu celnym wina lub jej brak nie podlega ocenie, gdyż do uznania kogoś za dłużnika celnego wystarczające jest spełnienie przesłanek z art. 210 § 3 pkt 3 kodeksu celnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy celne prawidłowo ustaliły wartość celną w oparciu o metodę ostatniej szansy określonej w art. 29 ust 1 Kodeksu celnego. Skargą kasacyjną S. W. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) − dalej p.u.s.a. − jako następstwo wadliwego wykonania przez Sąd ustrojowego obowiązku kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo iż sąd powinien stwierdzić naruszenie przez organ – Dyrektora Izby Celnej w S. art. 122, 187 § 1 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) − dalej Ordynacja podatkowa − w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący stanął na stanowisku, iż organy celne dopuściły się naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej poprzez uznanie S. W. za dłużnika celnego w myśl art. 210 § 3 pkt 3 kodeksu celnego. Skarżący podniósł, iż dowiadywał się on od osób, które pozostawiły u niego przedmiotowe pojazdy, czy były kradzione. Uzyskawszy odpowiedź negatywną, skarżący zgodził się na przetrzymanie u siebie pojazdów. Nadto skarżący został zapewniony przez osoby pozostawiające u niego rzeczone samochody o tym, iż jadą one załatwiać sprawy związane z tymi autami. W ocenie skarżącego, wobec takich zapewnień miał on podstawę domniemywać, że wszelkie formalności związane z cłem zostaną załatwione. Zdaniem skarżącego nie można stanąć na stanowisku, jak uczyniły to organy celne, iż nie zachował on należytej staranności. Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z przepisami postępowania powinien dostrzec brak podstaw do odmowy wiarygodności wyjaśnień skarżącego, będącą skutkiem braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału sprawy i prawidłowej oceny jego całokształtu, jak również ocenić brak dążności organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z wyjątkiem nieważności postępowania, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności podnieść należy, że bezzasadny w sprawie jest zarzut naruszenia art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje jakie akty lub czynności albo bezczynność organów administracji publicznej podlegają kontroli orzeczniczej sądów administracyjnych, a w rozpoznawanej sprawie kontrola dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dotyczyła decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a., według którego sądy administracyjne sprawują kontrolę orzeczniczą działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. według kryterium legalności, a w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej właśnie wyłącznie z punktu widzenia jej legalności − zgodności z przepisami proceduralnymi i prawa materialnego. Nie ma również podstaw do uznania zasadności zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów proceduralnych − art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegającego według skarżącego na zaakceptowaniu przez Sąd naruszenia przez organy celne przepisów art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik spawy. Dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena, że organy celne miały podstawę do uznania, że skarżący przyjmując samochody na przechowanie mógł się dowiedzieć, że zostały one wprowadzone do Polski nielegalnie (art. 210 § 3 pkt 3 kodeksu celnego), tj. bez poddania ich określonej procedurze celnej, znajduje oparcie w materiale zebranym w aktach sprawy administracyjnej. Przede wszystkim świadczą o tym twierdzenia samego skarżącego, który opisał okoliczności, w jakich samochody te zostały sprowadzone na jego posesję, podając najpierw, że sprowadzili je jego synowie w nieznanym celu, a następnie zeznając, że zostały sprowadzone przez nieznane mu osoby − tzw. "nieznajomych mu Rosjan", widział dokonywaną przez nich zamianę tablic rejestracyjnych, wiedział o pozostawieniu wewnątrz samochodów zdjętych tablic rejestracyjnych, brifów i zielonych kart. Takie okoliczności powinny wzbudzić u skarżącego poważne wątpliwości wobec oświadczeń tych osób, że po kilku dniach zabiorą samochody w celu dopełnienia procedur celnych, a tym samym co do legalności wprowadzenia tych samochodów. Prawidłowe jest też stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że fakt, iż skarżący nie posiada wykształcenia i stosownej wiedzy prawnej nie ma w tej sprawie znaczenia. Ustalone w oparciu o zeznania skarżącego istotne okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że akceptacja sądu dokonanych przez organy celne ustaleń i ocen co do zaistnienia przesłanki określonej w art. 210 § 3 pkt 3 kodeksu celnego, że przy zachowaniu należytej staranności skarżący mógł się dowiedzieć o wprowadzeniu tych samochodów z pominięciem obowiązujących przepisów, mieści się w granicach logicznego wnioskowania i doświadczenia życiowego. Z powyższych względów skarga kasacyjna, jako niemająca uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (koszty przyjazdu pełnomocnika organu związane z udziałem w rozprawie). Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku nie orzekł natomiast co do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu w ramach przyznanej skarżącemu pomocy prawnej, o zasądzenie kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a., jako odnoszące się do kosztów postępowania między stronami, nie mają zastosowania do przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną należnego mu od Skarbu Państwa, zaś stosownie do przepisów art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 p.p.s.a. orzekanie o przyznaniu takiemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy następuje w wojewódzkim sądzie administracyjnym, jako także w tym przedmiocie sądzie pierwszej instancji. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.