II SA/Ke 147/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2006r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] nr [..] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...]nr [...] odmawiającą A. B. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 19 kwietnia 2005r. H. B. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Wnioskodawca zadeklarował użytkowanie pięciu działek rolnych o łącznej powierzchni 7,7 ha, znajdujących się na siedmiu działkach o nr ewidencyjnych 64/1, 64/2, 64/3, 94, 95, 96, 840 położonych w B., gmina D., powiat s.. W dniu 26 sierpnia 2005r nastąpiło notarialne przekazanie gospodarstwa przez H. i M. małżeństwo B. na rzecz ich syna A. B.. Przedmiotem przekazania było sześć z siedmiu opisanych wyżej działek o nr ewidencyjnych 95,840,64/1,64/3,64/2. A.B. w dniu 30 sierpnia 2005r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, wydał decyzję nr [...]z dnia [...] odmawiającą przyznania A. B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych naliczonych na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 złożonego przez H. B.. Od przedmiotowej decyzji A.B. złożył odwołanie, po rozpoznaniu którego, decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał na obowiązujący przepis art. 74 rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, zgodnie z którym w przypadku, gdy nastąpi przeniesienie posiadania jedynie części gospodarstwa rolnego, przejmującemu nie przysługują płatności w danym roku. Tymczasem, jak wskazał organ odwoławczy, w niniejszej sprawie H. B. złożył wniosek o przyznanie dopłat do siedmiu działek o nr ewidencyjnych 64/1, 64/2, 64/3, 94, 95, 96, 840. Natomiast aktem notarialnym nr Rep A nr: [...] o przekazaniu gospodarstwa H. i M. małżeństwo B. przekazali A. B. jedynie sześć działek o nr ewidencyjnych 64/1, 64/2, 64/3, 95, 96, 840. Nie przekazali oni synowi działki o nr ewidencyjnym 94, na którą złożył wniosek o przyznanie dopłaty. Organ odwoławczy wskazał, iż przejmujący musi wykazać się tytułem prawnym, z którego wynika uprawnienie do posiadania gruntów rolnych w stosunku do których ubiega się o przyznanie płatności bezpośrednich. Natomiast w odniesieniu do tej części gruntów, której nie dotyczy umowa przekazania - działki o nr ewidencyjnym 94, nie został spełniony warunek przekazania gospodarstwa w przepisany sposób. Organ odwoławczy wskazał, iż z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich przejmującego gospodarstwo nie dotyczył wszystkich gruntów rolnych, których dotyczył wniosek przekazującego - w przedmiotowej sytuacji nie zostały spełnione wymogi konieczne do przyznania płatności na rzecz przejmującego, określone w przepisie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 z póź. zm.). Skargę na powyższą decyzję złożył A. B. Skarżący wskazał, iż działka nr 94 jest własnością J. G. i była od kilkunastu lat użytkowana za jego zgodą przez H.B.. Podniósł, że w czasie składania wniosków o przyznanie dopłat do gruntów rolnych Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie wymagała udokumentowania użytkowania działek w formie umowy dzierżawy. Wyjaśnił, iż rodzice nie przekazali mu przedmiotowej działki, gdyż nie była ich własnością - użytkowali ją bowiem jedynie na podstawie ustnej umowy z właścicielem. Natomiast ojciec - H. B. zrzekł się na jego rzecz płatności bezpośrednich należnych mu z działki nr 94. Skarżący wskazał ponadto, iż jego ojciec zwrócił się z prośbą do pracownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o zmianę wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych poprzez wycofanie z wnioski działki nr 94. Jednakże wniosek ten nie został uwzględniony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, stwierdził, iż w aktach sprawy brak jest dowodu na wystąpienie przez H. B. o zmianę wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych poprzez wycofanie z wnioski działki nr 94. Podniósł, że wycofanie takiego wniosku powinno nastąpić na specjalnym formularzu. Okoliczność ta nie była także podnoszona w treści odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, przy czym kontroli dokonuje na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ administracji publicznej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a, decyzja / lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wskazać, że organ odwoławczy nie odniósł się do argumentów jakie przywołała strona w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności poprzez jednoznaczne określenie, czy skarżącemu przysługuje prawo złożenia korekty wniosku, a jeśli tak to czy zgodnie z ogólnymi zasadami procedury administracyjnej ( art. 7, 8 i 9 k.p.a.), został o takiej możliwości przez organy poinformowany. Należy podkreślić, że stosownie do art.19 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.) wniosek pomocowy może być skorygowany w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku, gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy. Organ odwoławczy winien był zatem dokonać oceny powoływanych przez skarżącego okoliczności w aspekcie treści przywołanego przepisu, a następnie dać im wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji. Należy przy tym wskazać, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie powinno zawierać wyczerpujące wyjaśnienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, z uwzględnieniem stanowiska strony oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uchybił tym obowiązkom. Skoro przewidziano w wyżej powołanych przepisach, instrumenty służące do weryfikacji wniosków pomocowych, obowiązkiem organów orzekających było dokonać analizy ustalonego stanu faktycznego w kontekście tych regulacji prawnych. Poważne zastrzeżenia budzą również uzasadnienia organów obu instancji. W uzasadnieniu organu I instancji brak przez wszystkim wyjaśnienia przesłanek podjęcia rozstrzygnięcia. Organ ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że przedstawione w sprawie dokumenty nie upoważniają do przyznania płatności, nie wyjaśniając przy tym: 1/ z jakich powodów uznał, że przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie upoważniają do przyznania płatności, 2/ podstawy prawnej decyzji tzn. umotywowania, dlaczego zastosował dany przepis. Brak również wykładni zastosowanych przepisów. Z kolei, mając na uwadze w/w art.107 § 3 K.p.a., nie można zaakceptować, uzasadnienia prawnego decyzji organu odwoławczego, w którym ogólnie wskazano, że "zgodnie art. 74 w/w rozporządzenia (organ odsyła do cyt. wcześniej tytułu aktu) w przypadku, gdy nastąpi przeniesienie posiadania jedynie części gospodarstwa rolnego, przejmującemu nie przysługują płatności w danym roku". Należy zauważyć, że przepis ten ma postać rozbudowaną, składa się z siedmiu większych jednostek redakcyjnych, z których kilka dzieli się na jeszcze mniejsze. Brzmienie żadnej z tych jednostek nie odpowiada wprost przywołanej przez organ treści. Obowiązkiem organu jest zaś precyzyjne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tak, aby jego adresat wiedział jaka treść stała się podstawą do odmowy przyznania uprawnienia. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, brak wykładni i wyjaśnienia przepisów stanowiących podstawę jej podjęcia, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można zaakceptować również twierdzenia organu odwoławczego, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich przejmującego gospodarstwo nie dotyczył wszystkich gruntów rolnych, których dotyczył wniosek przekazującego, co jest konieczne dla spełnienia wymogów określonych w art. 4 ust 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.). Należy stwierdzić, że wniosek następcy prawnego, nie precyzuje szczegółowo jaki jest jego zakres, a jedynie jest wyrazem woli poparcia wniosku poprzednika. Stąd też proste porównanie wniosków nie przekłada się na różnice w zakresie żądania przekazującego i przejmującego. Rozpoznając ponownie sprawę organy odniosą się do stanowiska strony w kwestii dopuszczalności korekty wniosku pomocowego, a następnie dokonując kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego podejmą stosowne rozstrzygnięcie, którego motywom dadzą wyraz w uzasadnieniu spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd podkreśla, że jeżeli przepisy wprost tego nie zabraniają, a sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną, strona może zmodyfikować swoje żądanie, a obowiązkiem organu jest na nowo ocenić to żądanie w świetle przepisów prawa materialnego po dokładnym ustaleniu stanu faktycznego. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz 135 i art. 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.