II OSK 258/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant Andżelika Borek po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 715/05 w sprawie ze skargi H. P. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji odmawiającej zmiany decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 października 2006 r., II SA/Gd 715/05 oddalił skargę H. P. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji odmawiającej zmiany decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej Kierownik Urzędu) przyznał skarżącemu uprawnienia kombatanckie z tytułu uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na [...] wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Następnie skarżący ubiegał się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu czynnego udziału w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność w [...] w czerwcu 1956 r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu. Decyzją z [...] grudnia 2004 r. Kierownik Urzędu na podstawie art. 155 k.p.a. i art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego odmówił zmiany decyzji z [...] lutego 1999 r., błędnie w niej jednak oznaczając datę i miejsce urodzenia oraz adres zamieszkania wnioskodawcy. Decyzja ta została skarżącemu doręczona w dniu 1 lutego 2005 r., a w dniu 31 stycznia 2005 r. skarżący wystosował do organu administracji ponaglenie w sprawie rozszerzenia swych uprawnień kombatanckich. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. Kierownik Urzędu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował oczywistą omyłkę w swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r., poprawiając dane dotyczące daty i miejsca urodzenia wnioskodawcy oraz jego miejsca zamieszkania. W wyniku pisma wnioskodawcy z 4 maja 2005 r., w którym ponowił wniosek o rozszerzenie uprawnień kombatanckich i wcześniejsze ponaglenie, a z którego wynikało, iż uważa on, że decyzja z [...] grudnia 2004 r. dotyczyła innego adresata, oraz że kwestionuje postanowienie o sprostowaniu decyzji Kierownik Urzędu utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] kwietnia 2005 r.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. P. zaskarżył decyzję z [...] grudnia 2004 r. oraz postanowienie o jej sprostowaniu. Skarga na decyzję została postanowieniem z dnia 15 grudnia 2005 r. prawomocnie odrzucona z powodu niewyczerpania przed jej wniesieniem środków odwoławczych. Kwestionując postanowienie o sprostowaniu decyzji skarżący podniósł, iż zmiana danych identyfikujących stronę nie jest oczywistą omyłka pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku uznał, że organ administracji prawidłowo przyjął, iż pomyłka w decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. była pomyłką oczywistą. Prawidłowo wskazano w decyzji dane identyfikujące adresata – imię i nazwisko oraz imię ojca. W tej sytuacji, skoro prawidłowe były także inne okoliczności sprawy wskazane w decyzji - data i numer decyzji, która miała być zmieniona oraz tytuł, z którego skarżący chciał uzyskać uprawnienia kombatanckie - oczywiste było, iż dalsze dane musza być pomyłką. Dlatego nie sposób twierdzić, że sprostowanie decyzji doprowadziło do zmiany jej adresata. W skardze kasacyjnej skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie mających istotny wpływ na rozstrzygniecie przepisów postępowania, to jest: - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz - art. 3 § 1 i § 2, art. 145§ 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej powoływanej jako p.p.s.a.), a także - art. 113 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędną kontrolę prawidłowości postępowania organu administracji mająca postać uznania, że zmiana danych identyfikujących stronę postępowania mogła nastąpić w drodze sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie nieopłaconych w całości, ani w części, kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu powiększonych o podatek VAT. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji, którego obowiązkiem jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. Istotą tego błędu jest wadliwa kontrola postępowania Kierownika Urzędu, który uznał, iż wadliwe oznaczenie danych identyfikujących stronę – daty i miejsca urodzenia oraz miejsca zamieszkania można sprostować jako oczywistą omyłkę pisarską. W ocenie skarżącego taki błąd polega na naruszeniu art. 107 § 1 k.p.a. przez skierowanie decyzji do nieoznaczonego adresata, nie zaś osoby, której fragmentaryczne dane mają dotyczyć. Skarżący ma prawo do tego, aby decyzja określała starannie, kogo dotyczy. W ocenie skarżącego nie jest omyłką pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. zmiana decyzji w zakresie danych identyfikujących stronę, w tym daty i miejsca urodzenia oraz adresu zamieszkania. Konsekwencją tych błędów było zastosowanie art. 151 zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mające wpływ na rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. jednym z elementów składowych decyzji administracyjnej jest oznaczenie strony, a wiec adresata decyzji. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że jeżeli zgodnie z obowiązującym prawem sprawa administracyjna podlega załatwieniu w drodze decyzji, to pismo wydane w tej sprawie należy uznać za decyzję, mimo niespełnienia przez nie formy określonej w art. 107, o ile zawarto w nim, co najmniej: oznaczenie organu, od którego pochodzi, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy (chociażby dorozumiane) i podpis upoważnionego pracownika - wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1163/81, z glosą J. Borkowskiego, OSPiKA 1982, z. 9-10, poz. 169. Tak więc oznaczenie adresata – strony postępowania – jest konstytutywnym elementem decyzji administracyjnej, jeżeli organ administracji publicznej nie oznaczyłby w swoim rozstrzygnięciu adresata – rozstrzygniecie to bez względu na posiadaną nazwę nagłówkową nie mogłoby być kwalifikowane jako decyzja administracyjna w rozumieniu k.p.a. W decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] grudnia 2004 r. prawidłowo wskazano stronę postępowania H. P. Kierownik Urzędu popełnił jednak pomyłkę, błędnie oznaczając datę i miejsce urodzenia strony oraz jej adres. Decyzja ta została jednak prawidłowo doręczona H. P., co przekonuje o tym, iż błędy decyzji nie uniemożliwiły dotarcia jej do adresata. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądowym podnosi się, że tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych określony w art. 113 § 1 k.p.a. nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej – J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2008, s. 511. Jako przykłady niedopuszczalności zastosowania tego trybu przywołuje się np. stwierdzenie nieważności decyzji innej niż się zamierzało, czy próbę zmiany przez sprostowanie rozstrzygnięcia sprawy bądź jego przedmiotu – wyrok NSA z 7 listopada 1990 r., II SA 627/90, ONSA 1991, nr 2, poz. 31; wyrok NSA z 19 listopada 1991 r., SA/Wr 1084/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 93; wyrok NSA z 4 maja 1988 r., III SA 1466/87, OSP 1990, nr 11-12, poz. 398. Nie ulega więc wątpliwości, iż błędy popełnione w zakresie sprecyzowania danych strony przez określenie jej miejsca i daty urodzenia oraz miejsca zamieszkania nie mogą być zaliczone do błędów i omyłek istotnych w podanym wyżej rozumieniu. W konsekwencji uznać trzeba, iż Kierownik Urzędu nie naruszył prawa prostując w trybie art. 113 § 1 k.p.a. oczywistą omyłkę w wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. Niezasadne są więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 113 § 1 i 107 § 1 k.p.a.. W rezultacie, skoro działanie organu administracji polegające na sprostowaniu oczywistej omyłki w wydanej przez ten organ decyzji nie naruszały prawa także niezasadny jest stawiany Sądowi I instancji zarzut naruszenia art 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącemu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a. przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie, które w rozpoznawanej sprawie złożył Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.