IV SA/Wa 1635/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa - oddala skargę - Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] - po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1964 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa Zakład Obróbki [...] pod nazwą "[...]" w K. ul. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ administracji podkreślił, iż stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r., znak: [...], w oparciu o które zostało wydane orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1964 r., wbrew zarzutom podnoszonym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, lecz stanowi przesłankę do wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następne uchylone lub zmienione, ale dotyczy to odrębnego postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie Ministra Budownictwa w dniu [...] lipca 2006 r. złożył pełnomocnik M. K. wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 8 Kpa poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez niezastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie. Pełnomocnik skarżącej podniósł w uzasadnieniu skargi, iż decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. ustanawiającego przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem Zakład Obróbki [...] pod nazwą "[...]" w K.. W związku z powyższym orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1964 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa zostało wydane w stosunku do przedsiębiorstwa, które nie pozostawało w zarządzie państwowym. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w tym i zarządzenia, wywołuje bowiem skutki ex tunc. Dlatego też przedmiotowe orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1964 r. - jako wydane bez podstawy prawnej - kwalifikuje się do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W ocenie pełnomocnika skarżącej, stanowisko Ministra Budownictwa przedstawione w zaskarżonej decyzji opiera się na błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Rozwijając ten zarzut podniesiono, iż nie jest dopuszczalne zastosowane w niniejszej sprawie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 8 kpa, albowiem przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 Kpa, jak również podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 Kpa zostały wyczerpująco wymienione w przepisach prawa. Nie mogą one zatem, zdaniem pełnomocnika skarżącej, podlegać wykładni rozszerzającej, lecz winny być interpretowane zgodnie z literalnym ich brzmieniem. Skoro art. 145 § 1 pkt 8 Kpa wymienia jako przesłankę wznowienia postępowania uchylenie lub zmianę decyzji, to zdaniem pełnomocnika skarżącej, nie jest dopuszczalne rozszerzenie dyspozycji tej normy na nieważność decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji i dodał, iż zarzuty podniesione w skardze nie zawierają nowych okoliczności w stosunku do tych, które były uwzględnione w postępowaniu nadzorczym. Skarga zaś, zdaniem organu administracji, stanowi jedynie polemikę z ustaleniami prawnymi i faktycznymi poczynionymi w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Nie stwierdzono bowiem w toku postępowania sądowoadministarcyjnego, by zaskarżona decyzja Ministra Budownictwa została wydana z naruszeniem prawa. Podkreślić na wstępie należy, iż podstawą wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 8 Kpa jest sytuacja, gdy decyzja administracyjna została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Chodzi zatem o sytuację, gdy decyzja została oparta na kompetentnym rozstrzygnięciu sądu lub innego organu; rozstrzygnięcie to wchodziło w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej. Uchylenie lub zmiana tej podstawy niewątpliwie wywiera odpowiedni wpływ na moc obowiązującej decyzji i musi doprowadzić do rozpatrzenia sprawy w nowych warunkach prawnych /por. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962 r., s. 234/. Konstrukcja przepisu art. 145 § 1 pkt 8 Kpa ogranicza tę podstawę do uchylenia lub zmiany decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądu. Podkreślenia wymaga, iż rozwiązanie to nie zostało jednakże dostosowane do zmian wprowadzonych w wyniku nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 1980 roku, która odeszła od koncepcji uchylenia decyzji jako nieważnej, wprowadzając instytucję stwierdzenia nieważności decyzji /por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 651/. Podkreślić zatem należy z całą mocą, iż niedostosowanie redakcji art. 145 § 1 pkt 8 Kpa do wprowadzonej zmiany nie uprawnia do interpretacji tego przepisu w sposób wykluczający jako podstawę do wznowienia postępowania - przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której została wydana decyzja (orzeczenie). Takie też stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lipca 1996 r. (sygn. akt III ARN 21/96, opubl. OSN z 1997 r. nr 3, poz. 32) uznając, iż stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania /art. 145 § 1 pkt 8 Kpa/, nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji. Wzruszenie orzeczenia sądowego lub innej decyzji organu administracji publicznej nie wywołuje bowiem, w ocenie Sądu Najwyższego, skutku automatycznie, a daje jedynie podstawę do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w trybie wznowienia postępowania. Należy zaznaczyć, iż w zakresie przyjęcia właściwego, nadzwyczajnego trybu rozpoznawania takich spraw zarysowały się pewne rozbieżności w orzecznictwie Sądów Administracyjnych. Analogiczne stanowisko z przyjętym w niniejszym wyroku wyrażone zostało w szeregu orzeczeń Sądów Administracyjnych (por. m. in. tezę drugą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 36/99/oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2003 r., sygn. Akt IV SA 99/2002). Stwierdzić należy, iż punktem odniesienia dla oceny legalności decyzji w trybie art. 156-158 kpa, jest stan rzeczy z chwili wydania tej decyzji. Nie jest więc, zdaniem Sądu, uprawnione wnioskowanie o kwalifikowanej wadliwości zaskarżonej decyzji z 1964 r. z tego powodu, że opierała się ona na innej ostatecznej decyzji, której nieważność stwierdzono dopiero w 2002 r. Jest to zatem sytuacja, którą należy rozwiązać we właściwym dla niej trybie wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 8 Kpa /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2003 r., sygn. Akt IV SA 99/2002/. Mając nadto na względzie zasadę niekonkurencyjności środków odwoławczych powszechnie akceptowaną tak w orzecznictwie Sądów Administracyjnych jak i w doktrynie stwierdzić należy, iż interpretacja przytoczonych przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego dokonana zarówno w zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.