II OSK 1569/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Kisiel /spr./ Sędziowie sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Łd 628/05 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną 1. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2007 r., III SA/Łd 628/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji podał następujący stan faktyczny: a) Prezydent Miasta Łodzi działając na wniosek L. K., decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], orzekł o wymeldowaniu B. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w budynku nr [...] przy ulicy [...] w Ł.. B. K. w lokalu nie zamieszkuje co najmniej od 1977 r. W latach 1977 - 1986 B. K. przebywał poza zakładem karnym. Od 1986 r. odbywa karę 25 lat pozbawienia wolności. Strona nie podjęła żadnych działań prawnych umożliwiających mu powrót do miejsca swojego zameldowania. Przed popełnieniem ostatniego zabronionego czynu i długotrwałym osadzeniem, B. K. zamieszkiwał w lokalu nr [...] w budynku nr [...] przy ulicy [...] w Ł.. W czerwcu 1977 r. S. F., matka skarżącego, wyprowadziła się i zdała przedmiotowy lokal. W lokalu pozostał zameldowany B. K.. W chwili obecnej właścicielem spornego lokalu jest L. K.. b) Wojewoda Łódzki decyzją z dnia [...] sierpnia 2005, nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I. instancji. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, "opuszczenie miejsca pobytu stałego" oznacza rezygnację z posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie świadczy o tym, że skarżący opuścił dobrowolnie lokal na kilka lat przed ostatnim osadzeniem w zakładzie karnym. Dowodzi tego w szczególności treść zeznań samego zainteresowanego, z których wynika, że B. K. w 1977 r. był osadzony w jednostce penitencjarnej. Po jej opuszczeniu w grudniu 1977 r. nie zamieszkał ponownie w miejscu swego stałego zameldowania w mieszkaniu nr [...] w budynku nr [...] przy ulicy [...] w Ł., ani nie podjął żadnych środków prawnych dla zamieszkania w tym lokalu. c) W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. K. wyjaśnił, że nie mają do niego zastosowania przepisy art.15 ust.1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, bowiem nigdy dobrowolnie nie opuścił miejsca swojego zamieszkania. Wszelkie czynności związane ze zmianą właściciela spornego lokalu miały miejsce w czasie, gdy skarżący odbywał wielokrotne kary pozbawienia wolności. Źródłem obecnych sporów są błędne i bezprawne działania organu zarządzającego lokalem, który w 1977 r. przyznał lokal A. W., umożliwiając jej następnie wykupienie go na własność z zasobów gminy. Jego matka scedowała na niego uprawnienia głównego najemcy w 1977 r. Dwoma wyrokami z 1977 r. został skazany na karę pozbawienia wolności. Po opuszczeniu zakładu karnego w 1983 r., bezskutecznie próbował dostać się do lokalu. Usiłowanie okazało się bezskuteczne, pomimo że odbywało się w asyście funkcjonariuszy Milicji, a osoba trzecia zajmowała lokal bezprawnie. Dlatego skarżący zajął nielegalnie pustostan przy ul. [...], kontynuując próby odzyskania lokalu przy ulicy [...] poprzez kierowanie w tej sprawie wielu pism do administracji zarządzającej lokalem. Krótki okres przebywania skarżącego na wolności i nieprzychylne nastawienie organów państwowych nie pozwoliły mu na pomyślne zakończenie sprawy jego lokalu. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 czerwca 2006 r., III SA/Łd 628/05, oddalił powyższą skargę. W ocenie Sądu, organy administracyjne zebrały materiał dowodowy wystarczający dla wydania decyzji o wymeldowaniu. Oparły się na zeznaniach świadków (rodziny i osób znających skarżącego oraz wnioskującego o wymeldowanie), oświadczeniach skarżącego, zgromadzonych dokumentach i informacji o osobie skarżącego uzyskanej z Krajowego Rejestru Karnego. Skarżący nie zajmuje lokalu, z którego został wymeldowany. Z wyjaśnień skarżącego zawartych w skardze wynika, że w latach 1977 - 1983 przebywał on w zakładzie karnym, do którego powrócił w 1984 r. Od dnia 8 lutego 1986 r. odbywa karę 25 lat pozbawienia wolności co poświadczył Krajowy Rejestr Karny. Analiza wyjaśnień skarżącego w zestawieniu z zeznaniami świadków uzasadnia przyjęcie za udowodnione, że w latach 1977-1986 skarżący przez około rok przebywał na wolności i miał możliwość prowadzenia postępowania zmierzającego do przywrócenia posiadania spornego lokalu. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na to, że w jakikolwiek sposób podczas pobytu na wolności czynił starania w celu zabezpieczenia sobie stałego pobytu w lokalu. Sąd uznał, że B. K. pogodził się z zaistniałym stanem rzeczy i dobrowolnie zrezygnował z zamieszkiwania w miejscu swego stałego zameldowania. W lokalu skarżący nie posiada żadnych swoich przedmiotów ani sprzętów i nie przebywał w nim od 1977 r., nawet przebywając na wolności. Wobec tego opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ulicy [...] miało charakter dobrowolny i trwały co uzasadniało podjęcie decyzji o wymeldowaniu. 3. W skardze kasacyjnej B. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił Sądowi: a) niepoddanie ocenie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności zeznania L. K. złożonego w dniu 4 lutego 2005 r., b) naruszenie art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędne przyjęcie, że skarżący zrezygnował dobrowolnie z przedmiotowego lokalu i pogodził się z zaistniałą sytuacją. Skarżący bezskutecznie starał się odzyskać możliwość zamieszkania w lokalu, w którym jest zameldowany. L. K., w swoim zeznaniu z 4 lutego 2005 r., potwierdził wizytę B. K. w asyście Milicji. Bezskuteczne okazały się również interwencje u Prezydenta Miasta Łodzi i Wojewody Łódzkiego. Z tych powodów skarżący zajął pusty lokal nr [...] w budynku nr [...] przy ul. [...] w Ł.. Powyższe fakty potwierdzają stanowisko skarżącego, że nie zrezygnował on dobrowolnie ze spornego lokalu i nie pogodził się z zaistniałym stanem rzeczy. W konsekwencji zarzut naruszenia art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych powinien być przez NSA uwzględniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może być uwzględniona. A. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art.183 § 1 P.p.s.a.). Skarga kasacyjna powinna zawierać w szczególności przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art.176 P.p.s.a. ). Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.174 P.p.s.a. ). Dlatego należało zbadać, czy wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej mogą być rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny. B. Skarga kasacyjna zarzuciła Sądowi I instancji niepoddanie ocenie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności zeznania L. K. złożonego w dniu 4 lutego 2005 r. Tak sformułowany zarzut proceduralny skargi kasacyjnej nie może być rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż nie spełnia powyższych wymogów stawianych skardze kasacyjnej. Nie został bowiem wskazany żaden przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który w ocenie skarżącego został naruszony przez Sąd I instancji. Nie wskazano czynności procesowych Sądu, bądź ustaleń zawartych w wyroku czy też ich braku, którymi Sąd I instancji naruszyłby konkretny przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazany w podstawie kasacyjnej. C. Naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego (art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) polegać miało na błędnym przyjęciu, że skarżący zrezygnował dobrowolnie z przedmiotowego lokalu i pogodził się z zaistniałą sytuacją. Na poparcie tego zarzutu skarga kasacyjna wskazuje na próbę wejścia do mieszkania w asyście Milicji, pisma skierowane do zarządcy budynku, Prezydenta Miasta Łodzi i Wojewody Łódzkiego. Ma to dowodzić niezgodności z prawem oceny przez Sąd I instancji materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracyjne. Sąd I. instancji powołał się na informację udzieloną przez Krajowy Rejestr Karny dotyczącą odbywania przez stronę od dnia 8 lutego 1986 r. kary 25 lat pozbawienia wolności, na wyjaśnienia na temat pobytu w zakładzie karnym w latach 1977 – 1983 podane przez skarżącego w skardze i w toku postępowania sądowego, na zeznania świadków. Na tej podstawie Sąd I instancji ustalił, że skarżący w latach 1977 - 1986 przebywał czasowo w zakładzie karnym, ale również przez około 1 rok przebywał na wolności. Sąd wyprowadził stąd prawidłowy wniosek, że skarżący miał możliwość zainicjowania postępowania przewidzianego w prawie polskim dla ochrony posiadania, celem odzyskania posiadania spornego lokalu. Tymczasem skarżący nie podjął działań tego rodzaju, co w świetle utrwalonego orzecznictwa jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. W lokalu tym skarżący nie posiada żadnych swoich przedmiotów ani sprzętów. Prawidłowo więc Sąd I instancji ustalił, że opuszczenie przez skarżącego lokalu nr [...] w budynku nr [...] przy ulicy [...] w Ł. miało charakter trwały i dobrowolny w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co może odbiegać od subiektywnego postrzegania tej sytuacji przez skarżącego. Nie każde starania mogą zapobiec takiej ocenie, a tylko takie, które prawo przewiduje do ochrony posiadania (i podobne). Taka wykładnia jest dobrze utrwalona w orzecznictwie sądów administracyjnych. "Nawet ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, ponieważ występowały na przykład elementy przymusu psychicznego czy fizycznego, to jednak następne trwałe związanie swojego centrum życiowego w innym lokalu, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego nie dopełniła." (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., II OSK 352/07). D. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.).