II SA/Wa 1903/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Adam Lipiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2006 r., w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nim w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], którą odmówił S. K. przyznania na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał m.in., że przedmiotowe świadczenie jest pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej i w związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie odpowiednich przesłanek przez osobę zmarłą, a zatem również szczególna okoliczność musi się odnosić do tej osoby zmarłej. Świadczenie w drodze wyjątku może zostać przyznane o ile wnioskodawca spełnia łącznie określone w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy warunki, tzn.: 1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ stwierdził, iż z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których matka dziecka nie nabyła uprawnień do świadczenia ustawowego. Szczególną okolicznością nie jest fakt, iż matka dziecka w okresie od września 2002 r. do zgonu w dniu [...] sierpnia 2004 r., czyli przez okres 1 rok i 11 miesięcy nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, co spowodowało brak uprawnień do renty ustawowej. Ponadto, z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 36 lat życia matka dziecka ma udowodniony okres składkowy wynoszący 5 lat, 4 m-ce i 6 dni, co jest okresem nieadekwatnym do wieku matki dziecka. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające nabycie uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi złożonej przez S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił brak wnikliwego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wskazał, iż z wyroku Sądu Okręgowego w L. [...] Wydział [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. sygn. akt [...] wynika, iż niezdolność do pracy matki dziecka powstała dwa miesiące przed śmiercią tj. w czerwcu 2004 r. W konsekwencji skarżący zarzucił organowi, iż nie zbadał we właściwy sposób okresu inwalidztwa matki dziecka. Podniósł także okoliczność trudnej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i powtórzył ustalenia faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze. Na wstępie należy zwrócić uwagę art. 107 § 1 Kpa, który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki. W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, zgodnie z którym ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej – rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1). W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej. Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny niż to zostało określone w art. 268a Kpa regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez E.N. wicedyrektora [...]. W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla ww. do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu W. F. Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a Kpa, gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej. Skoro więc decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tą decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt Kpa. W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącą zarzutów. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw orzekł jak w sentencji wyroku.