I SA/Po 2636/03
WyrokWSA w Poznaniu2005-11-08
Skład orzekający: Maria Skwierzyńska, Janusz Ruszyński, Maciej Jaśniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne w administracji może być prowadzone w sytuacji, gdy należność, na podstawie której zostało wszczęte, uległa przedawnieniu z uwagi na brak skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w części odmawiającej umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniono to tym, że organy egzekucyjne nie wykazały skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia należności celnych, co skutkowało ich przedawnieniem. Brak doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego lub zawiadomienia o zajęciu wierzytelności uniemożliwia uznanie, że nastąpiło wszczęcie egzekucji w rozumieniu art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym nie doszło do przerwania biegu przedawnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organy celne egzekwowały należności celne i podatek obrotowy na podstawie decyzji z dnia [...] i tytułów wykonawczych z lat 1995 i 1998. Skarżąca podnosiła zarzut przedawnienia należności, argumentując, że postępowanie egzekucyjne nie zostało skutecznie wszczęte, a tym samym bieg terminu przedawnienia nie został przerwany. Organy obu instancji uznały, że egzekucja została skutecznie wszczęta i przedawnienie nie nastąpiło.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w części odmawiającej umorzenia postępowania egzekucyjnego i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński Asesor sądowy Maciej Jaśniewicz Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 08 listopada 2005r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w części odmawiającej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia [...].; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej B. S. kwotę 250 zł /dwieście pięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; /-/ M. Jaśniewicz /-/ M. Skwierzyńska /-/ J Ruszyński
Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] , na podstawie art. 123 § 1 kpa w związku z art. 18 i art. 59 § (bliżej nieokreślony) pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
- umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko B. S. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] 1998r.
- odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko w.w. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] 1998r.
W uzasadnieniu postanowienia organ celny wskazał , że 7 decyzjami z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego określił Spółce cywilnej "A" B. S. i G. J. wysokość należności celnych oraz podatek obrotowy od sprowadzonych papierosów . Decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Prezesa GUC decyzjami z dnia [...] i tym samym stały się ostateczne.
W dniu [...] 1996r. organ celny skierował do Urzędu Skarbowego tytuły wykonawcze Nr [...] i [...] celem wyegzekwowania w.w należności od B. S.
Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne wobec ustalenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie zostanie uzyskana kwota przewyższająca wydatki egzekucyjne.
Po ustaleniu ,że zobowiązana pracuje , organ celny wystawił [...] 1998r. kolejne tytuły wykonawcze Nr [...] i [...].
Urząd Skarbowy na ich podstawie wszczął egzekucję z wynagrodzenia za pracę B. S. , którą następnie , zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu , połączono z egzekucją sądową do łącznej egzekucji.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2002r. adresowanym do B. S. i G. J. Urząd Celny w Rz. na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku obrotowym wynikającego z decyzji z dnia [...] w kwocie [...]zł (sądzić należy że starych złotych) i odsetek liczonych od [...] marca 1995r. w kwocie [...] zł.
Poza tym , organ celny stwierdził ,że zgodnie z art. 83 pkt (prawidłowo ust.) 3,4 i 5 Prawa celnego należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia , w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczną. Bieg przedawnienia , o którym mowa w ust.3 przerywa wszczęcie egzekucji , postępowania karnego lub postępowania przed sądem , a po każdym przerwaniu tego biegu biegnie ono na nowo począwszy od :terminu wniesienia opłaty , ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny , że egzekucja stała się bezskuteczna , uprawomocnienia się wyroku sądu lub innego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie karnej skarbowej lub wyroku bądź postanowienia sądu administracyjnego .
W związku z tym termin do dochodzenia należności celnych został skutecznie przerwany w odniesieniu do należności celnych , które nadal są wymagalne i podlegają egzekucji .
Na postanowienie to pełnomocnik B. S. wniósł zażalenie wnosząc o jego zmianę w części rozstrzygającej o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym Nr [...].
Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia , postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy , powołując się na postanowienia art. 59 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , podzielił stanowisko Urzędu Celnego ,że należności celne objęte tytułem wykonawczym nie uległy przedawnieniu . Wymierzono je na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989r. Prawo celne , wobec czego zgodnie z art. 83 ust. 3-5 tej ustawy mogą być one dochodzone w ciągu 3 lat od dnia , w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna.
Zdaniem organu II instancji po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...] ponowne wszczęcie egzekucji nastąpiło [...] listopada 1998r. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] 1998r. Dokonano wówczas zajęcia wynagrodzenia za pracę B. S . W związku z tym przedawnienie należności celnych nie nastąpiło , wobec czego podlegają one egzekucji skoro nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 83 pkt 5 w.w. ustawy .
Postanowienie to pełnomocnik B. S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia I instancji w części odmawiającej umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności celnych. Zaskarżonym postanowieniom strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego ,bowiem egzekucja prowadzona przeciwko skarżącej została umorzona postanowieniem z dnia [...] " po czym na podstawie art. 83 Prawa celnego nastąpiło przedawnienie roszczenia objętego tym tytułem". Z tego względu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne winno być umorzone.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny , rozpatrując sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) , zważył co następuje :
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia przede wszystkim rozważyć należy kwestie przedawnienia należności celnych ustalonych w decyzjach Urzędu Celnego w Rz. z dnia [...] , bowiem wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 107 §3 kpa organy obu instancji w uzasadnieniach wydanych postanowień nie wyjaśniły , czy należności te uległy przedawnieniu , poprzestając na przytoczeniu treści przepisu art. 85 Prawa celnego.
Niesporny w sprawie jest fakt ,że decyzje te stały się ostateczne w dniu [...] i od tej daty rozpoczyna biec 3- letni okres przedawnienia , który ulegałby przerwaniu m.inn. na skutek wszczęcia egzekucji.
Przypis art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm. ) stanowi ,że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą :
1. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub
2. doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego , jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego
Znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy tytuły wykonawcze z dnia [...]1995r. Nr [...] i [...]. ( k.[...] i [...] w.w akt ) nie zostały doręczone zobowiązanym , na co jednoznacznie wskazuje brak jakichkolwiek
adnotacji i podpisów zobowiązanych potwierdzających odbiór tych tytułów ( część D tytułów wykonawczych ) oraz brak dowodów ich doręczenia za pośrednictwem poczty.
Brak również jakiegokolwiek pisma wskazującego na to ,że organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego , i by zawiadomienie o takiej czynności doręczył skarżącej , skoro nie otrzymała ona tytułu wykonawczego. W tej sytuacji , mając na uwadze postanowienia powołanego przepisu art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , uznać należy , że w sprawie nie nastąpiło wszczęcie egzekucji i tym samym nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia dochodzenia należności celnych.
Uzasadnione więc jest stwierdzenie , że w świetle art. 83 ust. 3 Prawa celnego należności te uległy przedawnieniu po upływie 3 lat od dnia , w którym decyzje o ich wymiarze stały się ostateczne . Decyzje prezesa Głównego Urzędu Celnego wydane zostały z dnia [...] , wobec czego okres 3 letniego przedawnienia przewidziany do dochodzenia należności celnych minął [...] 1998r.
Tym samym za nieuzasadnione uznać należy wystawienie przez Urząd Celny w Rz. tytułu wykonawczego Nr [...] w dniu [...] 1998r. Nadmienić należy , że również ten tytuł wykonawczy nie został doręczony skarżącej ( vide część H w.w. tytułu - k. [...] akt administracyjnych ) . Brak także we wskazanych aktach dowodu doręczenia B. S. zawiadomienia o zajęciu jej wynagrodzenia za pracę ( k. [...] ) , co przesądza również o tym , że i w tym przypadku nie nastąpiło wszczęcie egzekucji w trybie powołanego art. 26 § 5.
Powyższe okoliczności przesądzają o tym , że zgodnie z postanowieniami przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. wobec wygaśnięcia obowiązku celnego z dniem [...] 1998r. , postępowanie egzekucyjne należało umorzyć.
Organy egzekucyjne zarówno I jak i II instancji nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy , co skutkowało wydanie przez nie postanowień w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie tytułu wykonawczego Nr [...] z naruszeniem przepisów art. 83 ust. 3 Prawa celnego i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z tych względów , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. orzeczono jak w sentencji.
/-/ M. Jaśniewicz /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Ruszyński
AA
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło