II SA/Bk 555/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Elżbieta Lemańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi S. Ł. i A. Ł. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za grunty przejęte pod drogi publiczne oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] na podstawie której odmówiono S. i A. Ł. ustalenia odszkodowania za działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...] o powierzchni 0,0294ha, [...] o powierzchni 0,0981 ha i [...] o powierzchni 0,2562 w obr. [...], przyjęte z mocy prawa przez Gminę D. K. pod drogi publiczne na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy: Prezydent Miasta B., działając jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. odmówił ustalenia, na wniosek S. i A. Ł., odszkodowania za grunty przejęte z mocy prawa przez Gminę D. K. pod drogi publiczne na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, oznaczonej numerami geodezyjnymi [...] o pow. 0,0249 ha, [...] o pow.0,0981 ha i [...] o pow.0,2562 w obr. 23. W uzasadnieniu decyzji organ, poza opisem toku postępowania wyjaśnił, że rozpoznając ponownie sprawę oraz mając na uwadze wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wystąpił do Wójta Gminy D. D. o przesłanie akt formalno- prawnych dotyczących podziału nieruchomości, z której pochodzą przejęte pod drogi działki, w szczególności oświadczenia właściciela o rezygnacji z należnego odszkodowania. Z przesłanego przez Wójta Gminy oświadczenia z dnia 10 czerwca 1992r. podpisanego przez byłych właścicieli wynika, że zrezygnowali oni z odszkodowania za przejęte pod drogi grunty. Organ dodał nadto, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia podania z dnia 15 stycznia 1992r., skierowanego do Urzędu Gminy w D. K., podpisanego przez S. i A. Ł. o podział działki nr [...], zawierającego również oświadczenie iż teren na drogi dojazdowe do działek przekazują nieodpłatnie na rzecz Gminy w D.. Zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2004 r. nr 261, póz. 2603 ze zm.) za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem a organem. Zgodnie z zasadą autonomii woli podmiotu właściciel, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania. Stwierdzono więc, że właściciele nieruchomości uzgodnili z organem, iż przejęcie następuje bez odszkodowania. Informacja o rezygnacji z należnego odszkodowania została umieszczona w sentencji decyzji z dnia [...] listopada 1991 r i nie była przez strony kwestionowana. Mając powyższe na uwadze organ uznał iż brak jest podstaw do kwestionowania wówczas przyjętego uzgodnienia, a co za tym idzie nie ma podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Od decyzji powyższej S. i A. Ł. złożyli odwołanie zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 98a ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. nr 261, póz. 2603 z 2004r z późń. zm.) w zw. z art. 10 ust. 5 i art. 85 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 30, póz. 127 z 1991r.) poprzez odmowę wypłaty odwołującym się odszkodowania za grunty; 2) niewłaściwe zastosowanie art. 7 w zw. z art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołujący się podnieśli, że nie można uznać iż złożyli skutecznie oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania za grunty bowiem oświadczenie dotyczy działki [...], a nie [...], w wyniku której podziału powstały działki objęte aktualnym wnioskiem. Odszkodowanie za grunty wydzielone pod drogi jest konsekwencją odjęcia prawa własności i należy się ono niezależnie od tego, czy w wyniku podziału wartość nieruchomości wzrosła i dotychczasowy właściciel odniósł z tego korzyści. Kolejnym argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku jest fakt, iż S. Ł. mimo iż jest współwłaścicielem działki nie otrzymała decyzji zatwierdzającej projekt podziału, tym samym, nie mogła kwestionować zawartego w niej zapisu o zrzeczeniu się odszkodowania. Ponadto w decyzji z dnia [...] lipca 2003r Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uznało, że zamieszczone w sentencji decyzji rozstrzygnięcie o zrzeczeniu się odszkodowania było podjęte bez podstawy prawnej i nie służyło na nie odwołanie. Organ II instancji zważył co następuje: Sprawa niniejsza dotyczy ustalenia odszkodowania za działki, które w wyniku zatwierdzonego na wniosek właściciela nieruchomości podziału przeszły na własność gminy, w związku z ich przeznaczeniem pod budowę dróg, a nie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, wobec czego przepis art. 98 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r nr 261, póz. 2603 ze zm.) - nie ma związku ze sprawą o ustalenie odszkodowania i nie mógł być naruszony. Jasnym jest, że za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, które z mocy prawa przeszły na własność gminy, czy innej jednostki samorządu terytorialnego przysługuje odszkodowanie. Wysokość odszkodowania - stosownie do treści art. 98 ust. 3 w/w ustawy - uzgadniają: były i aktualny właściciel, a gdy do uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Z przepisu tego nie wynika ani forma uzgodnień, ani ich treść. Zrzeczenie się odszkodowania jest zatem możliwe. Z akt sprawy wynika bezspornie, że odwołujący zrzekli się odszkodowania, a gmina to zrzeczenie przyjęła, o czym świadczy zaakceptowana wówczas treść decyzji podziałowej. Nie można uznać oświadczenia za nieskuteczne dlatego, iż podano w nim omyłkowo niewłaściwy numer działki. Chodzi bowiem o działkę dzieloną, będącą wówczas własnością odwołujących, a więc działkę nr [...]. We wniosku wszczynającym postępowanie o podział, w którym odwołujący oświadczyli, iż teren na drogi dojazdowe przekazują nieodpłatnie na rzecz Gminy D. podano właściwy numer działki. Oświadczenie jest więc skuteczne. Podnoszony przez odwołujących fakt, iż decyzji podziałowej nie doręczono S. Ł. nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Jest to bowiem podstawa do wznowienia postępowania i może być przedmiotem odrębnego postępowania. Nie ma wpływu też decyzja Kolegium na którą powołują się odwołujący. W decyzji tej stwierdzono nieważność decyzji podziałowej w części orzekającej o odszkodowaniu. Sami odwołujący podali, że odszkodowanie za grunty przejęte pod drogi ustala się w odrębnym postępowaniu po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości i że w tych sprawach ( podział i odszkodowanie) orzekają różne organy. A więc jasnym jest, że decyzja podziałowa nie mogła rozstrzygać o wysokości odszkodowania. W tej części była więc nieważna i tak orzekło Kolegium. Co do samej istoty sprawy Kolegium nie mogło się wypowiadać, bowiem nie było organem właściwym. Skargę na powyższą decyzję do wojewódzkiego sądu administracyjnego wywiedli S. i A. Ł. i zarzucili: -. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 98a ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. nr 261, póz. 2603 z 2004r z późń. zm.) w zw. z art. 10 ust. 5 i art. 85 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 30, póz. 127 z 1991r.) poprzez odmowę wypłaty odwołującym się odszkodowania za grunty - niewłaściwe zastosowanie art. 7 w zw. z art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjonowana między właścicielem a organem. Zgodnie z zasadą autonomii woli podmiotu właściciel, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania. Przepis art. 98 ust. 3 ustawy ma zastosowanie do oceny zasadności żądania przez skarżących odszkodowania za grunty przejęte pod drogi decyzją Wójta Gminy D. K. Decyzja ta rozstrzygnęła o podziale terenów na działki budowlane oraz o przejęciu działki przeznaczonej pod drogi. Stosownie do wniosku skarżących, przejęcie działki pod drogę nastąpiło nieodpłatnie. A zatem właściciele składający wniosek o podział nieruchomości uzgodnili z organem, iż przejęcie następuje nieodpłatnie. O takiej formie przejęcia organ nadmienił w uzasadnieniu decyzji, a skarżący nie kwestionowali przyjętego rozwiązania. Brak jest obecnie podstaw do kwestionowania wówczas przyjętego uzgodnienia. Zwrócić należy przede wszystkim uwagę na różnice uregulowań przepisu art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz przepisu art. 98 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy. Zgodnie z art. 10 ust. 5 grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem, przechodziły na własność gminy, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Obecnie – zgodnie z art. 98 ust. 3 – na pierwszym miejscu znajduje się ustalenie odszkodowania w trybie uzgodnienia między właścicielem a organem. Dopiero, jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Należy zatem przyjąć, iż wcześniejsze orzecznictwo NSA uznające, że przepis art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. nie daje podstaw do odstąpienia przez organ administracyjny od ustalenia odszkodowania za przejmowaną (wywłaszczaną) nieruchomość, zachowało swoją aktualność co najwyżej w sytuacjach, gdy odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Orzecznictwo to nie ma natomiast zastosowania do ustalenia odszkodowania w trybie określonym w art. 98 ust. 3 zd. 1, tj. poprzez uzgodnienie między właścicielem a organem. Inna interpretacja przepisu art. 98 ust. 3 ustawy prowadziłaby, w rozstrzyganym przypadku, do naruszenia konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej. Decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości wyodrębniła 36 działek, w większości budowlanych, z których tylko 3 zostały przeznaczone pod budowę ulicy i przeszły na własność gminy. W wyniku podziału nieruchomości na działki budowlane niewątpliwie wzrosła wartość działek. Gmina wszakże nie pobierała od skarżących opłat adiacenckich. Obecnie, kiedy skarżący wystąpili o wysokie odszkodowania, możliwość ustalenia opłaty adiacenckiej już się przedawniła. Organ samorządu terytorialnego musiałby ponieść konsekwencje finansowe z tytułu decyzji wydanej na wniosek skarżących, deklarujących nieodpłatne przekazanie działki pod budowę ulicy. Odnosząc się do konkretnych zarzutów skargi stwierdzić należy, co następuje: Zarzut naruszenia przepisu art. 98 "a" ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami jest zapewne nieporozumieniem, albowiem dyspozycja tego przepisu nie dotyczy stanu faktycznego niniejszej sprawy. Bezzasadne są wnioski i twierdzenia skarżących wyprowadzane z faktu pomyłkowego podania numeru działki: "[...] a nie [...]" w ich pisemnym oświadczeniach, z dnia 10 czerwca 1992 r., o zrzeczeniu się "prawa do dróg powstałych w wyniku podziału gruntu na działki budowlane". Nie ulega bowiem wątpliwości, iż oświadczenie o zrzeczeniu się dotyczyło działki, której podziału domagali się skarżący, a prawidłowy numer działki – "[...]" – podany jest w podaniu skarżących z dnia 15 stycznia 1992 r., w którym oświadczają, że teren na drogi dojazdowe do działek przekazują nieodpłatnie na rzecz Gminy, a także w decyzji zatwierdzenia projektu podziału działki oznaczonej nr geodezyjnym [...] o pow. 2,84 ha. Oświadczenie jest więc skuteczne, dodać bowiem należy, iż skarżący nie składali oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania jako złożonego wadliwie. Zarzut, iż skarżąca S. Ł. nie otrzymała decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, a przez to nie mogła odwołać się od zawartego w decyzji zapisu o zrzeczeniu się odszkodowania jest również bezskuteczny i nie może podważyć decyzji będącej przedmiotem skargi. Jak trafnie wyjaśnił organ odwoławczy, fakt niedoręczenia decyzji stanowił podstawę do wznowienia postępowania, z której wszakże skarżąca nie skorzystała. Bezzasadny jest również zarzut skargi o naruszeniu przepisu art. 7 oraz art. 77 k.p.a. W skardze wskazano bowiem, na czym polega naruszenie tych przepisów, natomiast nie wykazano, aby ich naruszenie miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).-