II SA/Rz 244/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do stypendium za wyniki w nauce stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej Wydziału [...] z dnia [...] listopada 2005 r. II SA/Rz 244/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] utrzymała w mocy decyzję Komisji stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2005 r. odmawiającą przyznania M. B. stypendium za wyniki w nauce. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nieuwzględnienie odwołania było konsekwencją prawidłowego zastosowania przepisów prawa przez Komisję Stypendialną Wydziału [...]. Stwierdzenie przez ten organ uchybienia terminu do złożenia indeksu celem zaliczenia semestru zdaniem organu odwoławczego było wystarczającym powodem odmowy, gdyż sprzeciwiało się zasadom określonym w regulaminie studiów. Z decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] nie zgodził się M. B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wskazał, że nie zgadza się z decyzją, gdyż odmowa przyznania stypendium nie miała uzasadnienia. Spóźnienie, które dla organów stypendialnych miało zasadnicze znaczenie nie było skutkiem zaniedbań. Złożenie indeksu do końca września było spowodowane sytuacją życiową, koniecznością pracy poza granicami R. oraz niemożnością dopełnienia formalności związanych z zaliczeniem semestru przez żonę lub matkę. Złożenie indeksu dwa dni po ustalonej dacie nie powinno mieć znaczenia przy ustalaniu stypendium. Z takich powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Uniwersytet [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując w uzasadnieniu argumentację jak we własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wyznaczony jest kryterium legalności. Jednak zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sądy nie są związane zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga M. B. podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2005 r. naruszają przepisy prawa materialnego. Stosownie do treści art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 164, poz. 1365 ze zm./ student może ubiegać się nim o pomoc materialną w postaci stypendium za wyniki w nauce lub sporcie /art. 173 ust. 1 pkt 4 ustawy/. Zgodnie z treścią art. 181 ust. 1 prawa o szkolnictwie wyższym stypendium za wyniki w nauce może otrzymać student, który uzyskał za dany rok studiów wysoką średnią ocen, przy czym szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawaniu i wypłacaniu świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania pomocy ustala rektor w porozumieniu z uczelnianymi organami samorządu studenckiego /art. 186 ust. 1 ustawy/. W sytuacji konkretnego studenta przyznanie określonego rodzaju pomocy zależy w dużej mierze od warunków ustalonych w regulaminie. Art. 186 ust. 1 prawa o szkolnictwie wyższym odsyłając do regulaminu wskazuje jakie materie mogą tym aktem być regulowane. Zatem regulamin ma określić wysokość przyznawanej i wypłacanej pomocy oraz szczegółowe kryteria i tryb jej udzielania. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd dopatruje się dwojakiego rodzaju uchybień. Pierwsze, dotyczy przyjęcia, że w regulaminie ustalania wysokości przyznawania i wypłacania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] z dnia 30 września 2005 r. /załącznik do zarządzenia nr [...] Prorektora ds. Studenckich i Akredytacji U.[...]./ w § 5 pkt 4 terminowe zaliczenie semestru jest równoznaczne ze złożeniem indeksu w wyznaczonym terminie. Niewątpliwie wykładnia tego przepisu prowadzić musi do wniosku, że student ma prawo do stypendium za wyniki w nauce, jeśli terminowo zaliczył wszystkie przedmioty, przy czym terminowe zaliczenie to zgodnie z tym regulaminem zaliczenia do 30 września lub 31 marca. Regulamin nie definiuje złożenia indeksu w wyznaczonym terminie. Skoro akt ten dokonuje rozróżnienia terminologicznego, a nie definiuje istoty samego pojęcia, to trzeba przyjąć, że określenie to nie jest równoznaczne z terminem zaliczenia semestru. Wskazanej kwestii nie wyjaśnia treść § 21 regulaminu studiów na Uniwersytecie [...]. Przepis ten stwierdza, że bezpośrednio po złożeniu egzaminów, nie później jednak niż w ostatnim dniu sesji student składa indeks celem uzyskania wpisu na semestr lub rok następny. Wynika z niego, że określony sposób złożenia indeksu jest związany z zaliczeniem semestru, a nie uzyskaniem stypendium. Dodać należy, że regulacji z § 21 regulaminu studiów nie można przenosić do regulaminu przyznawania pomocy materialnej, gdyż przepisy regulujące tę materię nie odsyłają do tego aktu. Dla uzyskania pomocy materialnej, w tym stypendium naukowego istotne jest zaliczenie sesji czy roku akademickiego w terminach wskazanych przepisami, a nie złożenie indeksu. Ten fakt może mieć tylko znaczenie porządkowe, a nie materialne tzn. nie może być przesłanką przyznania pomocy, gdyż przy takim rozumieniu znaczenia terminu "złożenie indeksu", pomocy materialnej byliby pozbawieni wszyscy, którzy z różnych powodów nie mogliby złożyć indeksu bo np. zostałby im skradziony lub zniszczono by ten dokument. Zwrócić należy uwagę, że indeks jest dokumentem studenta, szkoła natomiast posiada dokumentację, która pozwala ustalić w każdym przypadku czy zaliczono semestr w regulaminowym czasie. W rozpoznawanej sprawie takiego ustalenia organy nie czyniły przyjmując, że okoliczność skutkująca powstaniem prawa do stypendium obciąża studenta jest równoznaczna z dniem złożenia indeksu w dziekanacie. Nie wyjaśnienie tej okoliczności jest istotnym naruszeniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego, a to skutkuje naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. Drugi rodzaj naruszenia prawa związany jest z przyjęciem regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] z dnia 30 września 2005 r. Z akt sprawy wynika, że regulamin ten ustalony został przez Prorektora ds. Studenckich i Akredytacji U.[...] w porozumieniu z samorządem studentów. Zdaniem Sądu art. 186 ust. 1 prawa o szkolnictwie wyższym kompetencja do ustalenia regulaminu jest kompetencją rektora, zatem inne osoby mogłyby działać w jego imieniu tylko na podstawie upoważnienia, które jednoznacznie wskazywałoby na realizację uprawnień rektora w tym zakresie. Dołączone do akt sprawy upoważnienia dla Prorektora ds. Studenckich i Akredytacji U[...]. nie zawierają podstawy do ustalenia regulaminu, bowiem takim upoważnieniem nie może być umocowanie ogólne z zarządzenia Rektora U[...] wskazujące na sprawowanie nadzoru nad potrzebami materialno-bytowymi, czy upoważnienie do podejmowania decyzji finansowych w sprawach pomocy materialnej i świadczeń socjalnych dla studentów. Żadne z wymienionych upoważnień nie obejmuje treści art. 168 ust. 1 prawa o szkolnictwie wyższym. Wskazane naruszenia zdaniem Sądu stanowią rażące naruszenie prawa, dlatego Sąd jako podstawę przesądzającą o orzeczeniu wziął pod uwagę właśnie te naruszenia jako podstawowe. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie.