IV SA/Po 409/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]roku Nr [...] /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak P.K. złożył [...]lutego 2004r. do Sądu Okręgowego w P. pozew o ustalenie i zapłatę. Pismem tym zwrócił się o ustalenie, że w okresie od [...]stycznia 1993r. uzyskał prawo do renty socjalnej z ubezpieczenia społecznego z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty [...] zł tytułem renty socjalnej i kwoty [...]zł tytułem zasiłku pielęgnacyjnego za okres od stycznia 1993r. do stycznia 2004r. wraz ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu swojego żądania P.K. powołał się na przepisy ustawy o rencie socjalnej z 27 czerwca 2003r. (Dz.U. z 2003r. nr 153, poz. 1268) które określają, że renta taka przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia. Skarżący podaje jednocześnie, że od 1958r. choruje na nieuleczalną chorobę Heinego – Medina na co przedkłada orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z [...]kwietnia 1972r., zaświadczenie o stanie zdrowia z [...] lutego 1984r. i historię choroby. W 1986r. skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia renty inwalidzkiej, skutkiem czego zaliczony został do drugiej grupy inwalidzkiej; świadczenie nie zostało mu jednak przyznane wobec braku wymaganego stażu pracy. Pismem z [...] grudnia 2003r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wypłacenie mu renty socjalnej i zaległego zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego mu na podstawie ustawy z dnia 1 grudnia 1994r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz.U. z 1987r. nr 102, poz. 651 ze zm.). Wobec braku odpowiedzi skarżący wystąpił na drogę sądową. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem sygn. akt [...]z [...]. stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę Ośrodkowi Pomocy Społecznej w P. jako właściwemu do wydania decyzji dotyczącej renty socjalnej za okres czasu od dnia [...]października 2003r. oraz Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych jako właściwemu do wydania analogicznej decyzji za okres po [...]października 2003r. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 477 9 k.p.c. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1958r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.) sądy rozpatrują jedynie odwołania od decyzji organów rentowych. Stąd też niedopuszczalne jest bezpośrednie wniesienie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych do Sądu. Wobec powyższego konieczne było przekazanie "pozwu" skarżącego właściwym organom – w myśl 464 § 1 k.p.c. Żądanie P. K. obejmuje okres od [...] stycznia 1993r. do [...] stycznia 2004r. zatem zgodnie ustawą o rencie socjalnej z [...]czerwca 2003r. o rencie socjalnej organem właściwym do przyznawania rent socjalnych po [...] października 2003r. jest Zakładu Ubezpieczeń Społecznych a przed tą datą ośrodki pomocy społecznej. Prezydent Miasta P. decyzją z [...]. nr [...]na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: k.p.a.) w związku z art. 71 pkt 2 oraz 72 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 2228, poz. 2255 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie spłaty zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w okresie od [...]stycznia 1994r. do [...] kwietnia 2004r. był władny do orzekania o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z 1 grudnia 1994r. o zasiłkach rodzinnych pielęgnacyjnych i wychowawczych (t.j. Dz.U. z 1998r. nr 102, poz. 651 ze zm.). Wskazał jednak, że [...] maja 2004r. zaczęła obowiązywać ustawa z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, której przepisy art. 71 pkt 2 i art. 72 uchyliły ustawę o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Stąd też Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie jako podmiot realizujący świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego utracił kompetencje do dokonywania ewentualnej spłaty świadczenia za okres objęty żądaniem wnioskodawcy. Wobec powyższego, a także ze względu na to że zainteresowany nabył uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z decyzja z [...]r. organ I instancji postępowanie jako bezprzedmiotowe umorzył. W odwołaniu z [...]sierpnia 2004r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, ze Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie był do [...]kwietnia 2004r. kompetentny w zakresie przyznawania i wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Zdaniem P.K. organ zobowiązany jest do wypłaty świadczenia z tytułu należnego, a niewypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją nr [...]z [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że decyzja pierwszoinstancyjna jest zgodna z prawem albowiem MOPR utracił jako podmiot realizujący świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego utracił kompetencje do dokonywania ewentualnej spłaty za okres od [...]stycznia 1993r. do [...]stycznia 2004r. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z obowiązującą od [...]maja 2004r. ustawą o świadczeniach rodzinnych właściwy do przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych jest MOPR; z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. wynika że P.K. został przyznany dodatek pielęgnacyjny, a zatem nie przysługuje mu zasiłek pielęgnacyjny – zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych z 28 listopada 2003r. P. K. na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył [...] kwietnia 2005r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 14 ust. 3 ustawy z 1 grudnia 1994r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych a także art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, ze postępowanie w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego stało się bezprzedmiotowe. Skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – o ile ustawy nie stanowią inaczej. Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z [...]. sygn. akt [...]stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i "pozew" P.K. przekazał ośrodkowi pomocy społecznej oraz Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Należy zauważyć, że wskazanym rozstrzygnięciem sąd powszechny kognicji organów administracji publicznej powierzył nie tylko kwestię renty socjalnej ale także zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazuje na to kwota [...]zł podana w uzasadnieniu postanowienia – obejmującą zarówno wartość żądanej przez skarżącego renty socjalnej jak i zasiłku pielęgnacyjnego. Przekazanie sprawy na podstawie art. 464 k.p.c. jest dla organu wiążące, to znaczy że organ administracji powinien rozpoznać sprawę i wydać rozstrzygnięcie merytoryczne. Organ I instancji rozstrzygając w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uznał, że na skutek zmiany przepisów, to jest wejścia w życie ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, a także decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. ( nie jak wskazał organ z [...] maja 2003r.) przyznającej P. K. dodatek pielęgnacyjny; postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. należało je umorzyć. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ten pogląd i utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Badając w niniejszej sprawie legalność wydanych w toku postępowania decyzji administracyjnych Sąd stwierdził, że zarówno rozstrzygnięcie I jak i II instancji wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zważyć należy, że na organach administracji publicznej ciąży obowiązek załatwiania sprawy będącej przedmiotem prowadzonego przez ten organ postępowania w formie decyzji, o ile przepisy nie stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę merytorycznie co do jej istoty w całości lub w części albo jako decyzje pozamerytoryczne w inny sposób kończą postępowanie w danej instancji. Decyzja o umorzeniu postępowania jest rozstrzygnięciem niemerytorycznym, w niniejszej sprawie organy powołały się na art. 105 § 1 k.p.a. zobowiązujący do takiego zakończenia postępowania w przypadku gdy stanie się ono bezprzedmiotowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego zachodzi wówczas gdy brak jest przedmiotu takiego postępowania – tj. gdy brak jest konkretnej sprawy, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (vide: wyrok NSA w Warszawie z 24 kwietnia 2003r., sygn. akt III SA 2225/01 Biul. Skarbowy 2003/6/25). Podobnie w piśmiennictwie przyjmuje się, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. co oznacza, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej albo utraciła ten charakter w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Sprawa nie utraciła charakteru sprawy administracyjnej wobec czego nie ma przeszkód aby organ administracji publicznej rozpoznał ją i wydał merytoryczne rozstrzygnięcie. Zmiana ustawy regulującej kwestię przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, podobnie jak i przyznanie dodatku pielęgnacyjnego nie mogą zostać uznane za przesłanki do stwierdzenia bezprzedmiotowości, a co za tym idzie do umorzenia postępowania. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. przewidujący obiektywną bezprzedmiotowość postępowania ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy decyzją nie może być interpretowany rozszerzająco (wyrok SN z 9 listopada 1995r. sygn. akt III ARN 50/95, publ. OSNP 1996/11/150). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit "c" w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak