III SA/Po 307/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska ( spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska As.sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej "A" z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 roku; II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 2.838,- (dwa tysiące osiemset trzydzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Bejgerowska /-/M.Kwiecińska /-/W. Długaszewska Decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową "A" w P. , uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2003 roku Nr [...] wymierzającą administracyjną karę pieniężną w wysokości [...],- zł. za usunięcie bez zezwolenia 2 drzew (bzu czarnego i trzmieliny europejskiej) z terenu osiedla [...] w P. i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż obciążenie podmiotu skarżącego administracyjną karą pieniężną wymaga ustalenia czy usunięte rośliny – bez czarny i trzmielina europejska są krzewami czy też drzewami. Kwestia ta, istotna w rozpoznawanej sprawie, jest sporna i dla jej przesądzenia niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Wykonując zalecenia zawarte w decyzji organu odwoławczego, organ I Instancji dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu dendrologii dr. M. T. , który w sporządzonej ekspertyzie z grudnia 2004 roku ustalił, że wycięte rośliny – bez czarny i trzmielina europejska - były drzewami, określił obwód wyciętych drzew na wysokości [...] cm, jako nie mniejszy niż [...] cm (bez czarny) i [...] cm (trzmielina) oraz oszacował wiek drzew na 18-30 lat (bez czarny) i 21-32 lat (trzmielina europejska). Opierając się na powyższej opinii biegłego z dziedziny dendrologicznej organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku Nr [...] wydaną na podstawie art. 47 lit. k, 47 lit. l ust. 1, 4 i 8 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2001 Nr 99 poz. 1079 ze zm., Dz. U. 2001 Nr poz. 1085) oraz §§ 1, 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 roku w sprawie jednostkowych kar za usuwanie drzew (Dz. U. 2003 Nr 99 poz. 907) wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej "A" , administracyjną karę pieniężną w kwocie [...]zł. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 2 drzew: 1 bzu czarnego i 1 trzmieliny europejskiej z terenu osiedla [...] w P.. Jako podstawę do naliczenia kary organ I instancji przyjął stawki wskazane w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 roku w sprawie jednolitych stawek kar za usuwanie drzew tj. w przypadku bzu czarnego 91,00 zł. na 1 cm obwodu pnia drzewa liczonego na wysokości 130 cm (poz. 1.5 tabeli), a w przypadku trzmieliny europejskiej 112,00 zł. za 1 cm obwodu pnia (poz. 2.4 tabeli), powiększone na podstawie § 3 rozporządzenia o 50% z uwagi na to, że drzewa zostały usunięte z terenu zieleni osiedlowej. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący nie kwestionując iż Spółdzielnia usunęła bez zezwolenia z terenu osiedla [...] dwie rośliny – trzmielinę europejskiej i bez czarny, zarzucił iż organ administracji w sposób dowolny przyjął, iż wycięte rośliny były drzewami nie zaś krzewami jak podnosił skarżący i nie uwzględnił tego, że w przypadku bzu czarnego poniżej wycięcia widoczne były pozostałości po wyciętych wcześniej rozgałęzieniach, w przypadku zaś trzmieliny europejskiej z ziemi wystawały odrosty, z których najdłuższy liczył 60 cm, co potwierdzałoby, że były to krzewy. O formie krzewiastej roślin mogą również zaświadczyć pracownicy Spółdzielni którzy dokonywali wycinki drzew. Zarzucił ponadto, że przed wydaniem decyzji przez organ I instancji pracownikowi Spółdzielni który przybył w celu zapoznania się z aktami sprawy, nie udostępniono opinii biegłego M. T.. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto przed dniem 1 maja 2004 roku, zatem zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 roku Nr 92 poz. 880 ze zm.) organ I instancji trafnie oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U. 2001 Nr 99 poz. 1079 z późn. zm.). Nałożenie kary administracyjnej za usunięcie drzew – bez zezwolenia znajduje swoje uzasadnienie w art. 47 lit. k ustawy o ochronie przyrody, w niniejszym przypadku nie zachodziła żadna z sytuacji opisanych w art. 47 lit. e ust. 4 i art. 47 lit. ł ustawy, w których nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów, a wysokość kary ustalono w sposób prawidłowy zgodnie z regulacją zawartą w art. 47 l ustawy. Co do zarzutu podniesionego przez odwołującego, iż wycięte rośliny były krzewami nie zaś drzewami, organ odwoławczy wskazał, iż na tę okoliczność organ I instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego, który jednoznacznie określił, iż usunięte rośliny były drzewami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca zarzucała iż biegły sporządzając swoją opinię 23 miesiące po wycięciu roślin, zawarł w niej jedynie rozważania teoretyczne co do formy usuniętych roślin (drzewo, krzew), samych bowiem roślin nie widział. Skarżąca zarzuciła ponadto, iż została pozbawiona czynnego udziału w sprawie, w szczególności możliwości odniesienia się do opinii biegłego, co stanowi naruszenie art. 73 i 10 kpa wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P.. Organ administracji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracji zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna jednakże z innych względów niż wskazane przez skarżącą. W szczególności nie można podzielić poglądu skarżącej, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 10 i art. 73 kpa. Skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania, postanowieniem z dnia [...] marca 2003 roku doręczonym jej w dniu[...]marca 2003 roku i brała czynny udział w postępowaniu, m.innymi jej pracownik - Kierownik osiedla [...] – J. L. brał udział w rozprawie administracyjnej w dniu 3 kwietnia 2003 roku, składał oświadczenia w toku sprawy (protokół z rozprawy k. 7 aa, pismo z dnia 2 kwietnia 2003 roku k.8 aa), a po otrzymaniu przez Spółdzielnię w dniu [...] grudnia 2004 roku zawiadomienia, iż zostało zakończone postępowanie dowodowe w sprawie (k.21, k.22 aa) przybył w dniu 27 grudnia 2004 roku do wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. i zapoznał się z aktami sprawy w tym również z ekspertyzą sporządzoną przez biegłego M. T. co jednoznacznie wynika z podpisanej przez J. L. notatki z dnia [...] grudnia 2004 roku (k.24 aa). W toku postępowania i po zapoznaniu się z ekspertyzą sporządzoną przez biegłego, skarżąca nie składała żadnych wniosków dowodowych, nie zgłosiła również żadnych uwag czy zarzutów co do wydanej przez biegłego opinii. Zarzuty te podniosła dopiero w odwołaniu, jednakże zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż zarzuty te nie stanowią wystarczającej podstawy dla uznania przedłożonej opinii za nieprzydatną w niniejszej sprawie. Z natury rzeczy, skoro skarżąca usunęła objęte postępowaniem rośliny samowolnie bez uzyskania pozwolenia, sporządzona po tym zdarzeniu opinia musiała opierać się na zebranych dotychczas dowodach i poczynionych po wycięciu roślin ustaleniach. Przy wydawaniu tej opinii biegły uwzględnił to co zostało dotychczas ustalone z udziałem przedstawiciela Spółdzielni, w protokole z wizji z dnia [...] marca 2003 roku, w protokole z rozprawy z dnia 03 kwietnia 2003 roku oraz piśmie J. L. z dnia [...]kwietnia 2003 roku. W dokumentach tych używane jest określenie "drzewo", mowa jest również o pniu i tylko w piśmie z dnia [...] kwietnia 2003 roku J. L. jednorazowo posługuje się określeniem "krzew" ale równocześnie pisze dalej iż "drugim drzewem które wyciąłem była trzmielina europejska". Gdyby nawet przyjąć iż przedstawiciel Spółdzielni, używa zamiennie tych różnych pojęć (krzew, drzewo) należy wskazać, iż jak wynika z treści opinii biegłego pokrój krzewu starszego tj. paroletniego charakteryzuje się tym, że roślina taka posiada równorzędne pędy boczne, pęd główny zachowany jest bowiem tylko u młodych siewek. Ślady po pędach bocznych powinny znajdować się tuż nad ziemią u podstawy pędu głównego wyciętej rośliny lub pod ziemią. Wbrew zarzutom skarżącej, z dowodów zebranych w sprawie, zwłaszcza protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...]marca 2003 roku nie wynika, iż pnie wyciętych roślin posiadały ślady po pędach bocznych. Ponieważ w podpisanym przez przedstawiciela Spółdzielni protokole wizji lokalnej mowa jest o "drzewach", zarzut, że to organ administracji winien przeprowadzić dowód w postaci zdjęć pni wyciętych roślin, uznać należy za nieuzasadniony, kwestia bowiem oceny czy wycięte rośliny były drzewem czy też krzewem nie była wówczas sporna. Prawidłowo również organy obu instancji zastosowały w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (tj Dz. U. 2001 Nr 99 poz. 1079 z późn. zm.) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy w tym w szczególności rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 roku w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99 poz. 907). Należy jednak zauważyć, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2005 roku nie zawierają żadnych ustaleń, dlaczego w przypadku bzu czarnego zastosowano stawkę jednostkową 91,- zł. za 1 cm obwodu pnia, a w przypadku trzmieliny europejskiej 112,- zł. Jeżeli w tym pierwszym przypadku jest to zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 06 maja 2003 roku w sprawie jednolitych kar za usuwanie drzew, najniższa z możliwych stawek przy obwodzie 51-100 cm, to w drugim przypadku zastosowano stawkę wyższą od najniższej, wynoszącej dla obwodu 26-50 cm - 43 zł. Zastosowana w przypadku trzmieliny europejskiej stawka jednostkowa 112,- zł (pkt. 2.4 tabeli) jest to stawka przewidziana dla klonu (pozostałych gatunków i odmian szybko rosnących) morwy, jesionu, świerku pospolitego, sosny zwyczajnej, daglezji, choiny, modrzewia, brzozy gruczołkowatej i omszonej. Wśród rodzajów i gatunków drzew dla których przewidziana jest powyższa stawka nie wymieniono trzmieliny europejskiej. Zgodnie natomiast z objaśnieniem zawartym w załączniku do rozporządzenia, za usunięcie drzew rodzajów i gatunków (odmian) innych niż określone w załączniku, stawki kar ustala się jak dla drzew o podobnej wartości przyrodniczej, wymienionych w tym załączniku. Stosując zatem w przypadku trzmieliny europejskiej stawkę jednostkową 112 zł, organ administracji winien wskazać na jakiej podstawie przyjął iż jest to drzewo o podobnej wartości przyrodniczej do drzew wskazanych pod pozycją 2.2 tabeli. Ustaleń w tym zakresie zabrakło w zaskarżonej decyzji, nie zawiera ich również sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania opinia biegłego M. T.. Doszło w tych warunkach w ocenie Sądu do naruszenia przepisów art. 7 i 77 kpa w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2005 roku na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji winien uzupełnić postępowanie poprzez przeprowadzenie dowodu (np. w postaci uzupełniającej opinii biegłego ) pozwalającego ustalić podobną wartość przyrodniczą trzmieliny europejskiej do jednego z rodzajów i gatunków drzew wymienionych w tabeli zamieszczonej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 roku w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt III wyroku oparto na treści art. 152 ustawy. /-/ M. Bejgerowska /-/ M.Kwiecińska /-/ W. Długaszewska E.W.