II FSK 1393/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie: NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), NSA del. Grażyna Jarmasz, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej U. G. i Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 26/06 w sprawie ze skargi U. G. i Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 23 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje adwokatowi M. S. z funduszu Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie) kwotę 600 (sześćset) złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 26/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę U. i Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 23 listopada 2005 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia 21 czerwca 2005 r., na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 w zw. z art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej w skrócie: Ordynacja podatkowa), art. 2,3,4,5 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002r. Nr 8, poz. 84 ze zm., nazywanej w dalszym tekście : u.p.o.l.) oraz uchwały Rady Miejskiej w Myśliborzu nr III/27/2002 z dnia 11 grudnia 2002 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek i zwolnień podatku od nieruchomości na 2003 r., Burmistrz Gminy M. ustalił Z. i U. G. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie 6.126, 10 zł. Decyzją z dnia 15 listopada 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło skarżącym stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Decyzją z dnia 23 listopada 2005 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 21 czerwca 2005 r. Podkreślił, że, na podstawie umowy z dnia 24 kwietnia 1991 r., skarżący nabyli prawo wieczystego użytkowania nieruchomości stanowiącej działki gruntu nr (...) o powierzchni 3.216 m- położonej w M. oraz prawo własności zlokalizowanych na niej budynków i budowli. Sąd Apelacyjny w P., wyrokiem z dnia 21 kwietnia 1999 r., w sprawie (...) ustalił nieważność umowy z dnia 24 kwietnia 1991 r. Strony dotychczas nie wydały nieruchomości Staroście Powiatu w M., który w dniu 12 grudnia 2001 r. wystąpił przeciwko podatnikom o wydanie nieruchomości. Organ podatkowy II instancji ocenił, że w świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 3 ust. I pkt 4 lit. b) u.p.o.l. na skarżących ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, bowiem posiadali bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części stanowiące własność Skarbu Państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wnieśli o uchylenie powyższej decyzji oraz umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Zarzucili zaskarżonemu rozstrzygnięciu nieważność na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej podnosząc, że decyzją ostateczną z dnia 15 listopada 2005 r. organ II instancji rozpatrzył odwołanie od decyzji Burmistrza Gminy M. z dnia 21 czerwca 2005 r. Zaskarżona decyzja dotyczy zatem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę Sąd I stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Sąd I instancji wyjaśnił, że od decyzji Burmistrza Gminy M. z dnia 21 czerwca 2005 r. podatnicy złożyli terminie odwołanie oraz wystąpili do tego samego organu z żądaniem stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skoro powołany art. 247 § 1 jednoznacznie stanowi, że w postępowaniu podatkowym przedmiotem stwierdzenia nieważności może być wyłącznie decyzja ostateczna - to brak było podstaw do orzekania w sprawie nieważności decyzji organu I instancji. Podkreślono, że decyzja z dnia 15 listopada 2005 r., na którą powołuje się strona skarżąca, została wyeliminowana z obrotu prawnego (sygn. akt SA/Sz 252/06). Ponadto Sąd zauważył, że tożsamość sprawy, na którą powołuje się strona (art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej) nie zachodzi w przypadku prowadzenia postępowania w jednym z trybów nadzwyczajnych, do których należy tryb stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie w sprawie nieważności jest sprawą odrębną w stosunku do sprawy rozpoznawanej w trybie zwykłym. Przedmiotem tego postępowania nie jest bowiem ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. W omawianym trybie bada się wyłącznie istnienie albo nieistnienie jednej z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W motywach orzeczenia wskazano także, że na podstawie stanu faktycznego sprawy organy podatkowe prawidłowo uznały, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r.) - na skarżących posiadających bez tytułu prawnego przedmiotową nieruchomość, której właścicielem jest Skarb Państwa, ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucili naruszenie: prawa materialnego - art. 3 ust. 1 pkt. 4 lit. b u.p.o.l., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż osoba władająca nieruchomością jako retencjonista (art. 461 § 1 k.c.) jest posiadaczem tej nieruchomości bez tytułu prawnego, przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie przepisu art. 125 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) - poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym do czasu prawomocnego zakończenia postępowania cywilnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w M. (...), od którego wyniku winno być uzależnione rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Sformułowano wnioski o: - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z odpisu stwierdzającego (między innymi) prawo zatrzymania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 4 grudnia 2006 r., sygn. akt I C 126/06 (na podstawie art. 193 w związku z art.106 § 3 p.p.s.a.). W piśmie z dnia 23 września 2008 r. pełnomocnik skarżących adwokat - M. S. - wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l.,(w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanym w sprawie podatkowym stanie faktycznym roku 2003), podatnikami podatku od nieruchomości są wymienione w nim podmioty, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie : a/ wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b/ jest bez tytułu prawnego. Rozważając sprawę w relacji po przytoczonego unormowania skonstatować należy, iż organy podatkowe ustaliły w niej i oceniły, zaś Sąd I instancji zaaprobował, że w analizowanym okresie skarżący byli posiadaczami spornego przedmiotu opodatkowania. Ustalenie i ocena wykonywania posiadania stanowi niewątpliwie element stanu faktycznego będącego (następnie ) podstawą (analizy możliwości ) subsumcji pod adekwatne regulacje materialnego prawa podatkowego. Przywołane ustalenia i oceny faktyczne nie zostały w skardze kasacyjnej w sposób przewidziany przez obowiązujące prawo zakwestionowane. W skardze tej brak jest bowiem zarzutów naruszenia prawa procesowego, to jest adekwatnych przepisów p.p.s.a., zgodnie z którymi Sąd I instancji oceniał zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu określonych, też w kasacji nie powołanych, przepisów procedury administracyjnej, na podstawie których stan faktyczny sprawy ( w tym posiadanie) został ustalony i oceniony przez organy podatkowe. Do wyżej wymienionych przepisów regulujących dokonywanie ustaleń i ocen faktycznych nie należy niewątpliwie przywołany w skardze art. 125 § 1 ust. 1 p.p.s.a. Podkreślić także należy, że kwestionowanie stanu faktycznego sprawy za pomocą zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa materialnego jest nieuzasadnione i niezgodne z prawem, a więc niedopuszczalne. Prawo procesowe i prawo materialne to dwa różne obszary (stosowanego w danej sprawie ) prawa, których dotyczą odmienne podstawy kasacyjne unormowane w przepisach art. 174 pkt. 1 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; ich utożsamianie jest nieuzasadnione, a zamienne stosowanie - niedopuszczalne. Prawo materialne w rozpoznawaniu indywidualnej sprawy jest punktem odniesienia subsumcji stanu faktycznego ustalonego i ocenionego na podstawie adekwatnych unormowań określonej procedury, a nie podstawą prawną tych ustaleń i ocen. Na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których wystąpienia nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, który wyznaczają zarzuty kasacyjne - sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W sprawie niniejszej nie zaskarżony został i wiąże Naczelny Sąd Administracyjny stan faktyczny oparty na ustaleniu i ocenie, że w analizowanym okresie podatkowym roku 2003 skarżący byli posiadaczami spornej w zakresie opodatkowania nieruchomości. Na podstawie i w obszarze przytoczonego unormowania art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. podatnikami są posiadacze, których posiadanie wynika z (określonej) umowy, z innego tytułu prawnego lub jest bez tytułu prawnego. Połączywszy niezakwestionowany w skardze kasacyjnej stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że skarżący realizowali posiadanie spornej nieruchomości, z argumentacją kasacyjną, że strony wykonywały w ten sposób opisane w art. 461 § 1 k.c. prawo zatrzymania, skonstatować należy, że posiadanie z tytułu zatrzymania również konstytuuje odpowiedzialność podatkową na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., albowiem stanowi wymienione w nim posiadanie z innego (aniżeli umowa) tytułu prawnego. Jeżeli by więc organy podatkowe w sprawie niniejszej ustaliły i oceniły, a Sąd I instancji zaaprobował, że sporne posiadanie wykonywane było z tytułu realizacji prawa zatrzymania, to i tak uzasadniałoby to odpowiedzialność podatkową skarżących na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym w postępowaniu kasacyjnym z urzędu orzeczono zgodnie z przepisami § 19 oraz § 18 ust. 2 lit b w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z ze zm.).