II SA/Ke 245/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]Inspektor Nadzoru utrzymał w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...], odmawiającą wydania z wniosku M. W. nakazu rozbiórki budynku letniej kuchni wybudowanego w latach 70-tych przez W. K. na działce nr 43,57 i 70/1 w miejscowości Z., gmina S. W uzasadnieniu tej decyzji organ ustalił, że wyżej wymieniony budynek istnieje od ponad 30-tu lat i jest użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Jest to obiekt o konstrukcji murowanej z dachem dwuspadowym pokrytym dachówką, usytuowany pełną ścianą od granicy działki M. W., właściwie orynnowany i w dobrym stanie technicznym. Takich ustaleń organ dokonał na podstawie protokołu oględzin, które odbyły się w dniu 16 lutego 2005 r. Oględziny zostały przeprowadzone z terenu sąsiedniej działki należącej do M. W., gdyż właściciel działki nr [...], W. K. uniemożliwił dostęp do swojej posesji. Spór pomiędzy stronami powstał w 1987 r. i trwa do dziś, a dotyczy między innymi spływu wód opadowych z terenu działki W. K. oraz z połaci dachowych jego budynków, jak też przebiegu granicy pomiędzy posesjami. W związku z oświadczeniem W. K. o uzyskaniu pozwolenia na budowę tego budynku, organ I instancji zwrócił się do Archiwum Państwowego o udzielenie informacji czy w latach 1960 - 1973 było wydawane W. K. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego, garażu i letniej kuchni na przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że w rejestrze wydanych zezwoleń wiejskich z 1972 roku pod pozycją [...] widnieje wydane w dniu [...] pozwolenie na budowę budynku indywidualnego, mieszkalnego dla W. K. W oparciu o takie ustalenia organ II instancji uznał, że przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany samowolnie. Ze względu na fakt jego wybudowania i użytkowania przed dniem 1 stycznia 1995 r., sprawa zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., rozpatrzona została w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Z uwagi na brak bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowania sąsiedniej nieruchomości, nie zachodzą okoliczności do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu. Dlatego słusznie organ I instancji odmówił spełnienia żądania M. W. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 37 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. podkreślając, że skoro nie zachodzą określone w nim przesłanki, to brak było podstaw do nakazania rozbiórki budynku letniej kuchni. W skardze na powyższą decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego M. W. wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało bez podstawy prawnej oraz z naruszeniem art. 6 - 10 kpa. Organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej, a materiał dowodowy zebrany w sprawie nie uzasadniał wydania zaskarżonej decyzji. Oparto się tylko o wyjaśnienia W. K. stwierdzające, że uzyskał on wymagane pozwolenia na budowę choć nie sprawdzono ich wiarygodności. W szczególności nie wezwano W. K. do wskazania sygnatury akt sądowych, w których wedle jego twierdzeń miałyby się znajdować się te dokumenty. Ponadto skarżąca zarzuciła, że nie została zawiadomiona o wizji lokalnej, mimo że organ I instancji powołuje się na to, iż to z jej działki dokonano oględzin budynków należących do W K. Organy nie wykazały, że obiekt ten został wybudowany zgodnie z przepisami prawa budowlanego oraz przepisami techniczno - budowlanymi. Budynek letniej kuchni został wybudowany bez wymaganego prawem zezwolenia, a mimo tego organy nadzoru budowlanego stwierdzają, że nie ma podstaw do jego rozbiórki. Wybudowany został ponadto w miejscu spływu wód opadowych, co spowodowało, że dewastacji ulega jej budynek gospodarczy jak i mieszkalny. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowanego wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprawowana jest w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył w się postępowaniu organów obu instancji takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Nie było w sprawie sporne, że przedmiotowy budynek został wybudowany przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane. Nie ulega także wątpliwości, że w aktach sprawy brak jest dowodu prawdziwości twierdzenia W. K. o legalnym wzniesieniu tego obiektu. Ponieważ równocześnie organ uzyskał zaświadczenie Archiwum Państwowego z którego można było wyprowadzić wniosek, że w okresie od 1960 do 1973 roku dla W. K. wydane zostało pozwolenie jedynie na budowę budynku mieszkalnego, zasadnie organ przyjął, że przedmiotowy budynek letniej kuchni został wybudowany samowolnie. Przedstawione ustalenie organu, jako zgodne z twierdzeniami skarżącej powoduje, że nie mają znaczenia podnoszone przez nią zarzuty, iż organ "nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy", a w szczególności nie ustalił, czy W. K. dysponował pozwoleniem na budowę przedmiotowego budynku. Kierując się wskazanymi ustaleniami organ odwoławczy zasadnie przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), a to w zw. z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, który stosuje się do obiektów wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Skutki nielegalnego wzniesienia takich właśnie obiektów nie są bowiem oceniane wedle aktualnie obowiązującego art. 48 Prawa budowlanego, lecz stosownie do treści art. 37 ustawy obowiązującej przed 1 stycznia 1995 r. Stosownie do powołanego już art. 37, jeżeli obiekt został wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. i bez wymaganego pozwolenia na budowę, to można orzec jego rozbiórkę tylko w dwóch sytuacjach, tj. wtedy gdy się stwierdzi, że: 1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub, 2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie stwierdził zaistnienia żadnej z wymienionych wyżej przesłanek, a skoro tak - prawidłowo przyjął brak podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki. Pierwsza z nich - dotycząca przepisów o planowaniu przestrzennym, a konkretnie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - straciła na aktualności wraz z utratą mocy obowiązującej tych planów z dniem 31 grudnia 2003 r., zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.). Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa letnia kuchnia uzupełnia istniejącą na działce W. K. zabudowę zagrodową, a obowiązujące przepisy ustawy o jakiej mowa wyżej (będące przepisami o planowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 37 dawnego Prawa budowlanego w sytuacji, kiedy nie ma planu), nie zakazują wznoszenia na takim terenie obiektów gospodarczych. Stan faktyczny ustalony w sprawie nie wskazuje także na spełnienie drugiej przesłanki, a mianowicie, iż wybudowany przez W. K. budynek powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W toku postępowania przed organami obu instancji, skarżąca podnosiła przede wszystkim fakt przekroczenia przy budowie letniej kuchni granicy pomiędzy jej nieruchomością a nieruchomością W. K., co z pewnością nie mieści się w dyspozycji art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Istniejący pomiędzy stronami spór ma charakter cywilnoprawny, w związku z czym właściwym do jego rozstrzygnięcia jest wyłącznie sąd powszechny. Podstawą do nałożenia nakazu rozbiórki obiektu w oparciu o przepis art. 37 prawa budowlanego z 1974 r., nie mogą być także niczym nie poparte twierdzenia skarżącej, że wzniesienie letniej kuchni narusza stosunki wodne. Sprawa ta - jak wynika z oświadczenia samej skarżącej złożonego podczas oględzin w dniu 16 lutego 2005 r. - była już badana w 1989 r. przez organy ochrony środowiska. W czasie tych oględzin skarżąca wskazywała zresztą na zupełnie inne okoliczności przemawiające w jej ocenie za rozbiórką przedmiotowego obiektu, a mianowicie na samowolę budowlaną oraz posadowienie letniej kuchni na gruncie stanowiącym jej własność. Ten ostatni fakt był także podnoszony w złożonym przez nią dnia 1 lutego 2005 r. wniosku o nakazanie rozbiórki trzech budynków znajdujących się na działce W. K.: domu mieszkalnego, kuchni letniej i garażu, w oparciu o który organ nadzoru budowlanego I instancji wszczął postępowanie w niniejszej sprawie. Podnieść także należy, że do spełnienia warunków z art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. nie wystarczy stwierdzenie, że dany budynek powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Niezbędnym jest bowiem ustalenie, że pogorszenie to jest "niedopuszczalne", a zatem takie, które nie da się usunąć w inny sposób jak właśnie poprzez rozbiórkę obiektu. Podnoszone przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji okoliczności, a konkretnie "zakłócone stosunki wodne", które spowodować miała budowa przedmiotowej letniej kuchni nie należą do przesłanek o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie. Przywrócenie zakłóconych stosunków wodnych nie leży w kognicji organów nadzoru budowlanego, a kwestie z tym związane regulują właściwe przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 239/05 poz.2019 ze zm.). Poza tym, jeżeli nawet w czasie wznoszenia letniej kuchni W. K. naruszył warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - a tak twierdzi M. W. w odwołaniu i w skardze - to okoliczność taka nie daje jeszcze podstawy do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Niezbędnym byłoby jeszcze wykazanie, że naruszenie tych warunków spełnia wymogi określone w powyższym przepisie, a mianowicie iż budynek (letnia kuchnia) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Niezachowanie przez inwestora "odległości minimalnych w jakich winny być usytuowane budynki" - gdyż na takie tylko naruszenie warunków technicznych powołuje się skarżąca - nie wiąże się z żadną wymienioną w art. 37 ust. 1 pkt 2 przesłanką, niezbędną do orzeczenia nakazu rozbiórki w trybie tego przepisu. Ubocznie należy nadmienić, że z uwagi na treść pisma skarżącej skierowanego do organu nadzoru budowlanego dnia 1 lutego 2005 r., postępowanie zostało wszczęte i prowadzone w trybie art. 37 ust. 1 dawnego prawa budowlanego - celem zbadania, czy zachodzą podstawy do nakazania rozbiórki w oparciu o ten właśnie przepis. Kwestia związana z ewentualnym naruszeniem warunków technicznych, nie spełniających wymogów o jakich mowa w tym przepisie, może być przedmiotem oceny w innym postępowaniu prowadzonym w trybie obecnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Jak wspomniano już na wstępie, przepis art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane zezwala bowiem na zastosowanie "przepisów dotychczasowych" jedynie do oceny skutków samowoli budowlanej mającej miejsce przed 1 stycznia 1995 r. Wszelkie inne stany faktyczne winny być rozpatrywane w oparciu o przepisy obecnie obowiązujące, nawet jeżeli chodzi o obiekty wzniesione przed wejściem w życie aktualnego prawa budowlanego. Prawidłowo zatem w stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy przyjął, że brak jest okoliczności, które stanowiłyby podstawę do rozbiórki stojącej i użytkowanej od kilkudziesięciu lat murowanej letniej kuchni należącej do W. K. Jeśli chodzi o zarzut braku powiadomienia skarżącej o terminie wizji lokalnej, to jest on całkowicie bezzasadny. Jak wynika z kserokopii dowodu doręczenia znajdującej się na k. 3 akt administracyjnych, M. W. osobiście potwierdziła odbiór pisma zawiadamiającego ją o terminie oględzin w dniu 16 lutego 2005 r., a nawet sama w nich uczestniczyła - na co wskazuje z kolei kserokopia protokołu z tej czynności znajdująca się na k. 10 akt - odmawiając jednak złożenia podpisu, co organ stwierdził stosownie do treści art. 68 § 2 zdanie drugie kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także zarzucanego przez skarżącą naruszenia przez organy ogólnych zasad postępowania administracyjnego uregulowanych w art. 6-10 kpa. Należy przy tym zauważyć, że skarżąca w żaden sposób nie skonkretyzowała o jakie uchybienia jej chodzi. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.