II SA/Kr 1346/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska / spr. / Sędziowie WSA Piotr Głowacki Krystyna Daniel Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej M.M. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz na rzecz adw. R.S. kwotę 240 /dwieście czterdzieści/ złotych tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu Postanowieniem z dnia [...].02.2002r., wydanym na podstawie art.20 § 1 pkt 4, art.119 par.2 i art.121 par.4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 36 poz.161 z 1991r. z późn. zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nałożył na M.M. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 4 000 zł z powodu uchylania się zobowiązanej od wykonania obowiązku określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu 25.01.2001r Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 40 i art. 54 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane wydał decyzję nakazującą M.M. zamurowanie istniejących otworów okiennych w ścianie południowej budynku mieszkalnego wzniesionego na działce nr "1" w K. gm. W. Pomimo upomnienia z dnia 22.08.2001r. zobowiązany nie wykonał tego obowiązku. W zażaleniu na to postanowienie M.M. zarzuciła, że jest ono krzywdzące, a nadto podniosła zarzuty co do samej decyzji nakazującej zamurowanie przedmiotowych okien. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002r znak: [...], wydanym na podstawie art.138 §1 pkt 1 kpa w związku z art.144 kpa, po rozpoznaniu zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art.121 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli egzekucja dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Jej wysokość, stosownie do przepisu art.121 § 2 w/w ustawy, nie może przekroczyć kwoty 5 000 zł. Skoro obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego nie został wykonany, zasadnie nałożono na zobowiązaną grzywnę w wysokości 4 000zł. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie M.M. zarzuciła, że nałożona na nią grzywna jest nieuzasadniona i rażąco wysoka. Z uwagi na stan zdrowia nie była w stanie wykonać nałożonego obowiązku w terminie 7 dni. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd zważył , co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/. Skarga jest zasadna. W myśl ogólnych przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Stosuje przy tym te środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art.7). Zgodnie art. 1a pkt 12) lit. b) ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym 9 a takim jest nakazanie zamurowania okien), rozumie się przez to m.in.: - grzywnę w celu przymuszenia, - wykonanie zastępcze. Stosownie do przepisu art. 119 ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z przepisem art.121 ustawy, grzywna w celu przymuszenia nakładana w celu spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego ( z wyłączeniem wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części), jest jednorazowa i nie może przekraczać kwoty 5.000 zł. Z kolei, w myśl art.127 ustawy, wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. W postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu egzekucyjnym znajdzie odpowiednie zastosowanie między innymi przepis art. 7 kpa, nakazujący organowi podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak wynika z przytoczonych wcześniej przepisów ustawy, wysokość grzywny zależy od uzasadnionego uznania organu egzekucyjnego, który powinien kierować się zasadą celowości i skuteczności. Zdaniem Sądu organy egzekucyjne orzekły w zaskarżonym postanowieniu z naruszeniem art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz dyspozycji art. 7 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organy obydwu instancji nie wyjaśniły dlaczego zastosowały środek egzekucyjny w postaci nałożenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 4 000zł, a nie od razu wykonanie zastępcze. Zważywszy na niewielki zakres prac związanych z wykonaniem tego obowiązku, wydaje się, że szybszym i mniej dolegliwym dla skarżącej środkiem, byłby wybór środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. W ocenie sądu stwierdzenie, że nałożona grzywna mieści się w granicach przewidzianych w art. 121 § 2 ustawy nie stanowi wystarczającego uzasadnienia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, do czego organ jest zobliogowany przepisem art.107 kpa. Należy zauważyć, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 121 § 2 określa maksymalną wysokość grzywny w celu przymuszenia, a nie precyzuje dolnej granicy tego środka egzekucyjnego. Wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia nie może zatem być oderwana od realiów konkretnej sprawy. Brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia czym kierował się organ, uznając za celowe wymierzenie jej w kwocie 4 000 zł, wskazuje na dowolność organu w ocenie dolegliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Wyżej opisane uchybienia organu odwoławczego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego sąd uwzględnił skargę. Stosownie do treści art.145 § 1 pkt c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art. 135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.