I OSK 294/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Henryk Ożóg Małgorzata Stahl (spr.) Protokolant Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 25 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 551/05 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Gdańsku z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. zasądza od L. S. na rzecz Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Gdańsku kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r. III SA/Gd 551/05, po rozpoznaniu skargi L. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Gdańsku z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej – uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję personalną nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Zakładu karnego w [...], na podstawie art. 31 ust.1 pkt 4 oraz ust.2 i 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 ze zm.) oraz § 4 ust.3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do wynagrodzenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz.137) obniżył L. S. z dniem [...] dodatek służbowy do wysokości pięciu zł. miesięcznie. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że orzeczeniem z dnia 23 maja 2005 r. wymierzona została L. S. kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w związku z naruszeniem dyscypliny służbowej, określonej w art.125 ust.3 pkt 1 i 2 oraz za niedopełnienie obowiązku określonego w art.58 ust.1 pow. ustawy a także za naruszenie § 25 pkt 1 Regulaminu z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej. Orzeczenie dyscyplinarne zostało utrzymane w mocy przez Sąd Dyscyplinarny przy OISW w Gdańsku a tym samym zachodziły podstawy di obniżenia dodatku służbowego. W odwołaniu od tej decyzji L. S. zarzucał rażące naruszenie prawa w związku z tym, że orzeczenie dyscyplinarne zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję I instancji. W skardze do Sądu L. S. ponowił zarzut obniżenia mu dodatku służbowego z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy decyzja o wymierzeniu kary dyscyplinarnej była przez niego zaskarżona do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Wskazał, że orzeczenie dyscyplinarne Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2005 r., wydane wskutek zażalenia na orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia 23 maja 2005 r., miało walor ostateczności. Zgodnie z § 4 ust.3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. dodatek służbowy obniża się w razie prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną. Sąd powołał się na ugruntowane poglądy oraz orzecznictwo dotyczące art. 269 k.p.a. i wskazał, że cechę prawomocności można przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy w postępowaniu sądowym(poprzez prawomocne oddalenie skargi), bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do sądu z powodu upływu terminu do ich wniesienia. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że wobec toczącego się przed Sądem w Gdańsku postępowania ze skargi L. S. na orzeczenie dyscyplinarne II instancji, przedwczesne było uznanie, że został on prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną w rozumieniu § 4 ust.3 pkt 2 pow. rozporządzenia a tym samym zaskarżona decyzja była niezgodna z prawem. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Gdańsku zaskarżył powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 269 k.p.a. oraz § 4 ust.3 pkt 2 pow. rozporządzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik wywodził, że nie można zgodzić się z Sądem w kwestii wykładni pojęcia "prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną" i przyjmować, że pojęcie to równoznaczne jest z posiadaniem przez decyzję o wymierzeniu kary dyscyplinarnej cechy prawomocności, o jakiej mowa w art.269 k.p.a., przywołanym przez Sąd. Zdaniem pełnomocnika, wskazane pojęcie należy interpretować zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 269 k.p.a. w myśl której decyzje określone w innych przepisach jako prawomocne uważa się za ostateczne. W przedmiotowej sprawie mowa jest o stanie, w którym funkcjonariusz jest prawomocnie ukarany (czytaj: ostatecznie), mowa jest o funkcjonariuszu wobec którego kara dyscyplinarna jest wykonywana. Drugoinstancyjne orzeczenie utrzymujące wymierzona karę dyscyplinarną jest ostateczne i wykonywalne. Rodzi stan prawomocnego, praworządnego wykonania kary dyscyplinarnej. Nie można ustawodawcy przypisywać intencji, by przepis § 4 ust.3 pkt 2 cyt. rozporządzenia miał dotyczyć prawomocnych decyzji, które zostały utrzymane w mocy w postępowaniu sądowym. Takie znaczenie pojęcia "prawomocnego ukarania", jakie przyjął Sąd doprowadziłoby do zaistnienia możliwości obniżenia dodatku służbowego funkcjonariuszowi ukaranemu ostatecznie (po wyczerpaniu toku instancji) karą np. upomnienia, która po wykonaniu zaciera się po upływie 1 miesiąca (§ 60 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634 ze zm.) dopiero po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu lub po prawomocnym oddaleniu przez sąd skargi. Uznanie stanowiska Sądu za trafne w rezultacie mogłoby doprowadzić do sytuacji obniżania dodatków służbowych za kary dyscyplinarne zatarte z mocy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. Na gruncie systemowej wykładni przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634 ze zm.), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 137) wykładnia pojęcia "prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną" przyjęta przez Sąd musi być uznana za błędną. W myśl przepisu art. 269 kodeksu postępowania administracyjnego" decyzje określone w innych przepisach, jako prawomocne uważa się za ostateczne, chyba że z przepisów tych wynika, iż dotyczą one takiej decyzji, która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym bądź też nie została zaskarżona w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi." W myśl § 55 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego..."prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej" podlega niezwłocznemu wykonaniu, które zarządza przełożony. Zgodnie z ust. 3 § 55 przełożony może, przed upływem terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez strony, wstrzymać z urzędu lub na wniosek ukaranego, wykonanie kary dyscyplinarnej do czasu rozpoznania skargi przez sąd. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że przyjmuje ono – w odniesieniu do wykonywania kar dyscyplinarnych - inne rozumienie prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego. Skoro takie prawomocne orzeczenie podlega natychmiastowemu wykonaniu, zarządzanemu przez przełożonego, przed upływem terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego to wynika z tego, że na gruncie przepisów regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy więziennictwa prawomocność orzeczenia dyscyplinarnego rozumiana jest inaczej, w powiązaniu z wykonalnością kary dyscyplinarnej. Nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenianie zasadności takich rozwiązań prawnych, (powołane rozporządzenie zostało wydane w oparciu o przepis art. 133 ustawy o Służbie Więziennej, upoważniający Ministra Sprawiedliwości do wydania w drodze rozporządzenia regulaminu dyscyplinarnego określającego szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania kar dyscyplinarnych i ich wykonywania, zawieszania, zacierania i darowania, a także odwoływania się od wymierzonych kar, szczegółową organizacje sądów dyscyplinarnych, ich właściwość, tryb wybierania członków oraz zasady i tryb postępowania przed tymi sądami). Ratio legis rozwiązań przyjętych w przepisach wykonawczych był zapewne szczególny charakter służby i wynikające z niego prawne zabezpieczenie szybkości postępowania oraz natychmiastowa wykonalność orzeczeń (przed ich skontrolowaniem przez sąd administracyjny). Skoro przepis § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym... stanowi, że dodatek służbowy obniża się w razie prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną to użyte tu określenie "prawomocne ukaranie funkcjonariusza karą dyscyplinarną "musi być rozumiane tak samo jak "prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej", o jakim mowa w rozporządzeniu w sprawie regulaminu dyscyplinarnego. Tym samym, skoro miano orzeczenia prawomocnego oderwane zostało od wniesienia skargi do sądu administracyjnego a powiązane z niezwłoczną wykonalnością orzeczenia jeszcze przed upływem terminu do wniesienia skargi to zachodziła sytuacja "prawomocnego ukarania funkcjonariusza karą dyscyplinarną" uzasadniająca obniżenie dodatku służbowego. Potwierdzają taką wykładnię przepisy dotyczące zacierania kar dyscyplinarnych. Przepis § 60 pow. rozporządzenia w sprawie regulaminu dyscyplinarnego... określa terminy po upływie których następuje zatarcie kary dyscyplinarnej, w przypadku kary upomnienia, nagany czy surowej nagany są to terminy krótkie – 1 miesiąc, 3 miesiące, 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia (12 miesięcy w przypadku kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby). W myśl § 59 ust.2 tegoż rozporządzenia zatarcie kary dyscyplinarnej nie usuwa skutków wykonania kary. Zasadnie zatem wnoszący skargę kasacyjną wskazuje że przyjęte przez Sąd rozumienie prawomocności decyzji, w odniesieniu do kar "słabszych" mogłoby prowadzić do niemożności obniżania dodatków służbowych (obligatoryjnego w razie prawomocnego ukarania karą dyscyplinarną, niezależnie od tego o jaką karę chodzi).Skoro prawomocne orzeczenie to orzeczenie natychmiast wykonalne (przed upływem terminu do wniesienia skargi lub po jej prawomocnym oddaleniu przez sąd administracyjny), a - w przypadku niższych kar - zatarcie takiej kary następuje stosunkowo szybko, to takie rozumienie prawomocności jakie przyjął Sąd prowadzić by mogło do obniżania dodatków służbowych w sytuacjach gdy prawomocnie – w rozumieniu przyjętym przez Sąd - wymierzone kary byłyby już zatarte. Jeśli zatem, w rozumieniu powołanych przepisów, prawomocne orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej to orzeczenia to w stosunku, do których nie upłynął jeszcze termin do wniesienia skargi do sądu lub orzeczenia, zaskarżone do sądu ale jeszcze przezeń nie skontrolowane, podlegające niezwłocznemu wykonaniu to w konsekwencji decyzja o obniżeniu dodatku służbowego nie była przedwczesna. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.