I SA/Sz 905/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi W. M. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanemu W. M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Zarząd Dróg Powiatowych. Zobowiązanie w nim wymienione to kara za zajęcie pasa drogowego – należność główna wymieniona w tytule [...] zł. Organ egzekucyjny dokonał w dniu 29 czerwca 2005r. zajęcia rachunku bankowego, a w dniu 6 lipca 2005r. zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym za 2004 rok. Pismem z dnia 5 lipca 2005r. W. M. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując na brak doręczenia mu decyzji nakładającej karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego oraz upomnienia. Zobowiązany zarzucił również, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2000r. Nr 110 poz. 968 ze zm.). Wierzyciel wskazał także nieaktualną podstawę prawną aktu normatywnego, ponieważ została uchylona 24 sierpnia 2004r. i odwoływanie się do tej podstawy jako obowiązującej jest zdaniem zobowiązanego bezprzedmiotowa. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 12 lipca 2005r. powiadomił wierzyciela o złożonych zarzutach celem uzyskania jego stanowiska w tej kwestii. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Zarząd Dróg Powiatowych nie uwzględnił zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów. Stwierdzono, że z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że zobowiązany w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami i trybem doręczenia pism, które określają art. 39 – 49 kpa powiadomiony był o decyzjach i upomnieniach wydawanych przez ZDP lecz skutecznie unikał odbierania wysyłanej do niego korespondencji i tym samym uchylał się od uiszczenia należnych opłat. Decyzje, upomnienia oraz pisma były wysyłane oraz awizowane do zobowiązanego kilkakrotnie poprzez Firmę Kurierską oraz Pocztę Polską, lecz bez żadnego rezultatu, ponieważ domownicy oznajmiali, że adresat wyjechał i czas jego powrotu nie jest dokładnie określony. Zarząd Dróg Powiatowych zwracał się także o pomoc Naczelnika Urzędu Pocztowego dla zwiększenia skuteczności swoich działań w doręczeniu korespondencji. Zobowiązany był wielokrotnie informowany w trakcie postępowania zgodnie z art. 41 kpa o obowiązku powiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. Pisma kierowane były na adres ul. [...], który zobowiązany przedstawia w piśmie do Urzędu Skarbowego z dnia 5 lipca 2005r. Jeżeli więc pisma w przedmiotowej sprawie złożono w urzędzie pocztowym na okres 7 dni i zawiadomiono o tym, po upływie tego terminu pismo uważa się za doręczone (art. 44 kpa). Tak było w przypadku odbioru decyzji i upomnienia. W zażaleniu na to postanowienie W. M. podniósł, że w 1997r. otrzymał zgodę na postawienie znaku informacyjnego przy ul. [...] i pomimo tego wydano decyzję nakładającą na niego karę poniesioną za zajęcie pasa drogowego. Jednocześnie zarzucił, że decyzji wydanej ostatnio w przedmiocie nałożenia tej kary pieniężnej nie otrzymał, a tytuł wykonawczy, który doręczono mu w lipcu 2005r. został wystawiony niezgodnie z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto znak został zdjęty i tytuł jest bezzasadny. Zdaniem składającego zażalenie, wierzyciel nie ustosunkował się do zgłoszonych zarzutów, a ponadto wymierzenie tak wysokiej kary jest dla niego krzywdzące. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela. W uzasadnieniu stwierdzono, że podniesione w zażaleniu zobowiązanego zarzuty nie mieszczą się wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 33 pkt 1 do 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Kolegium, zarzut, że nie doręczono decyzji o nałożeniu kary jest chybiony ze względu na przepis art. 44 kpa i nie może także odnieść skutku zarzut, że w tytule wykonawczym powołano nie aktualną publikację ustawy o drogach publicznych bowiem prawidłowo zostały powołane przepisy, a obowiązek określony w tytule wykonawczym istniał. Z kolei zarzut sprowadzający się do tego, że znak został już usunięty nie może mieć wpływu na prowadzoną egzekucję, bowiem obowiązek dotyczy poprzedniego okresu czasu, w którym znak ten zajmował pas drogowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w postaci ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów stanowiących w postępowaniu egzekucyjnym – postanowieniem z dnia [...] Nr [...] postanowił nie uznać zarzutu braku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji oraz wystawienia tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny stwierdził, że w myśl przepisu art. 34 cyt, ustawy wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 -5 ustawy jest dla niego wiążąca. W. M. złożył zażalenie na to rozstrzygnięcie ponownie podnosząc, że tytuł wykonawczy nr [...] wystawiono niezgodnie z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niezgodność ta jest choćby w niespełnieniu § 3, w którym wskazano, że należy przytoczyć podstawę prawną o braku doręczenia upomnienia. Ponadto w przedmiotowym tytule posłużono się podstawą prawną uchyloną w sierpniu 2004r. (art. 40 ust. 1,4,6 a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych). Zobowiązany powinien natomiast być szczegółowo poinformowany czego dotyczy ten tytuł. Ponadto nie bez znaczenia jest to, że w przedmiotowej sprawie zastosowano nader uciążliwy środek egzekucyjny. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 17, art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110 poz.968 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono na wstępie, że zgodnie z art. 29 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji – nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności, czy wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Decyduje o tym ostatecznie wierzyciel. Następnie stwierdza się, że zobowiązany nie odbierał korespondencji wierzyciela tj. decyzji oraz upomnienia, które dawały mu możliwość skutecznej obrony swojego stanowiska przed wszczęciem egzekucji. Dodatkowo w zażaleniu podniósł zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka odwoławczego, który nie był przedmiotem pierwotnych zarzutów i w związku z tym nie może być rozpatrywany w trybie odwoławczym. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono dalej przebieg prowadzonego postępowania egzekucyjnego stwierdzając że wobec jednoznacznego zapisu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – organ egzekucyjny związany jest ostateczną wypowiedzią wierzyciela w sprawie zarzutów stawianych w trybie art. 33 ustawy. W. M. w skardze do Sądu podniósł, że zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest w tytule wykonawczym z dnia [...] wzmianki o doręczeniu zobowiązanemu uprawnienie, brak jest również spełnienia wymogów art. 27 § 3. Jako zobowiązany miał prawo otrzymać decyzję, aby móc się do niej ustosunkować. W tej sytuacji pozbawiono go takiego prawa, co wyrządziło dużą krzywdę ponieważ został pozbawiony prawa konstytucyjnego do obrony. Skarżący ponownie zarzucił, że nie otrzymał upomnienia i w związku z tym nie może brać odpowiedzialności za pracę poczty i ponosić konsekwencji niedostarczenia decyzji i upomnienia. Nadto rażącym jest podawanie przez wierzyciela nieaktualnych podstaw prawnych aktów normatywnych na podstawie, których wystawiono tytuł wykonawczy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Należy przypomnieć, że w myśl art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002r. Nr 110 poz. 968) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być : 1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, 3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4. błąd co do osoby zobowiązanego, 5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, 8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Z przepisu art. 34 § 1 cyt ustawy wynika, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów , o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W przedmiotowej sprawie, organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w dniu [...] wydał postanowienie o odrzuceniu jako bezzasadnych zarzutów zobowiązanego co do braku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji oraz wystawienia tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27. Organ egzekucyjny podkreślił w uzasadnieniu swojego stanowiska, że był związany stanowiskiem wierzyciela chociaż zarzuty nie dotyczyły okoliczności wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1 – 5. Dyrektor Izby Skarbowej jako organ nadzoru spełniający funkcję kontrolną ale również jako organ odwoławczy dla postanowień wydawanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołał się również na wiążącą wypowiedź wierzyciela. W rozstrzygnięciu tym nie odniesiono się natomiast w żaden sposób do podnoszonego zarzutu braku doręczenia upomnienia czy też wystawienia tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z przepisami art. 124, art. 125, art. 126, art. 144 kpa, które mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 omawianej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – organ II instancji w postępowaniu zażaleniowym zgodnie z zasadą dwuinstancyjności obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez organ I instancji. Nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji. Natomiast z uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego jak i z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika jaką przyjęto datę doręczenia upomnienia wynikającą z treści przepisu art. 44 kpa czyli doręczenia zastępczego. Z treści art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika bowiem jednoznacznie, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika też, czy tytuł wykonawczy w tym zakresie zawiera konieczne elementy (art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym). Sąd administracyjny, który zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi kontroluje postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym tzn. zobowiązany jest skontrolować czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, czy też prawo narusza – nie może dokonywać samodzielnych ustaleń faktycznych, wkraczających w kompetencje organu administracji. Skoro zatem jak wykazano wyżej zaskarżone postanowienie ma wady w zakresie ustalenia stanu faktycznego Sąd nie może stwierdzić, czy rozstrzygnięcie sprawy przez organ jest zgodne z prawem. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.