II SA/Sz 302/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder/spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant K. Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie. I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji do spraw Pomocy Materialnej z dnia [...] Nr [...] II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata K. B. - K. kwotę [...] /[...]/ złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nie opłaconej pomocy prawnej. W dniu [...] r. E. R., studentka [...] roku [...] Uniwersytetu, wystąpiła z wnioskiem do Komisji do Spraw Pomocy Materialnej o przyznanie w roku akademickim [...] stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie. Do wniosku E. R. załączyła oświadczenie, potwierdzone zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o utracie dochodu osiąganego przez matkę studentki- M.R. z dniem [...] r. oraz nabycie przez nią z dniem [...] r. prawa do świadczenia przedemerytalnego, zaświadczenie Urzędu Skarbowego potwierdzające na podstawie złożonego zeznania podatkowego PIT-[...], dochód M. R. za rok [...], zaświadczenie Urzędu Skarbowego stwierdzające, że E. R. za rok [....] nie złożyła zeznania podatkowego, zaświadczenie Komornika Sądowego stwierdzające częściową skuteczność postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko dłużnikowi M. R. o egzekucję należności alimentacyjnych. W oparciu o powyższe informacje o dochodach, Komisja do Spraw Pomocy Materialnej, powołując się na ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 64, poz. 1365) oraz Regulamin zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu, wprowadzony zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], nie przyznała E. R. na rok akademicki [....] stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie z powodu przekroczenia ustalonej na ten rok akademicki podstawy naliczenia. Od decyzji tej E. R. pismem z dnia [...] r. odwołała się do Komisji do Spraw Pomocy Materialnej domagając się ponownego rozpatrzenia jej wniosku. E. R. podniosła, iż jest na utrzymaniu matki, której miesięczny dochód od [...] r. wynosi [...] zł, co wraz z alimentami przekazywanymi przez Komornika Sądowego w kwocie [...] zł daje łączną kwotę [...] zł i nie przekracza ustalonej na rok akademicki [...] podstawy naliczania. Odwołująca się podniosła nadto, że wraz z matką są przewlekle chore i leczą się w poradni [...], a leki które stale przyjmują pochłaniają znaczną część budżetu domowego. Działająca z upoważnienia Rektora Uniwersytetu Komisja do Spraw Pomocy Materialnej, po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu [...] r. odwołania E. R., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], nie przyznała jej świadczeń objętych wnioskiem z powodu przekroczenia podstawy naliczenia ustalonej na rok akademicki [...]. E. R. wywiodła skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się przyznania stypendium, które jak podnosiła w skardze, ułatwi jej edukację. Skarżąca podniosła, że przedłożyła organom uczelni dokumenty wskazujące na pogorszenie się jej sytuacji finansowej ze względu na utratę zatrudnienia przez matkę oraz to, że źródłem ich utrzymania od [...] r. stało się świadczenie przedemerytalne M. R. oraz niepełna kwota zasądzonych alimentów. W przekonaniu skarżącej, dochód na osobę w rodzinie nie przekraczał podstawy naliczenia stypendium. Rektor Uniwersytetu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że skoro dochód na osobę w rodzinie skarżącej ustalono na kwotę [...] zł, to kwota ta przekracza dochód uprawniający do stypendium, który w roku akademickim [...] wynosił [...] zł na osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej według kryterium zgodności z prawem. Oznacza to między innymi, że sąd kontrolując zaskarżoną decyzję bada, czy decyzja ta jest zgodna z przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz czy w toku postępowania nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy procedury administracyjnej. W przypadku ustalenia, że decyzja obarczona jest istotnymi wadami prawnymi sąd- w zależności od ustalonego rodzaju i stopnia naruszenia decyzje taką uchyla lub stwierdza jej nieważność. Należy również dodać, że sądy administracyjne działając na podstawie kompetencji przyznanych przepisami ustrojowymi nie mają możliwości prawnych przyznania stronom świadczeń, nawet jeśli wniosek o ich przyznanie jest objęty skargą. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd, E. R., studentka Uniwersytetu, domagała się skontrolowania legalności decyzji, wydanych przez działające z upoważnienia Rektora Uniwersytetu oraz Dziekana komisje do spraw pomocy materialnej, w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie ze względu na przekroczenie ustalonej na rok akademicki [...] podstawy naliczenia stypendium. Podkreślenia wymaga, że strona, która zwraca się do organu administracji publicznej z wnioskiem o rozstrzygnięcie w istotnych dla niej sprawach, do których rozstrzygnięcia organ ten upoważniony jest na podstawie obowiązujących przepisów prawa, winna być przeświadczona o legalności działania tego organu zarówno w sferze przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Okolicznością w sprawie bezsporną w sprawie jest określenie w Regulaminie wprowadzonym zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. [...] ustawy z dnia [...] r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365),zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu . Zgodnie z § 5 Regulaminu, organem uprawnionym do przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym stypendium socjalnego lub stypendium na wyżywienie, jest dziekan lub działająca z jego upoważnienia komisja wydziałowa do spraw pomocy materialnej, natomiast organem odwoławczym jest rektor bądź działająca z jego upoważnienia uczelniana komisja do spraw pomocy materialnej. Przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, w art. 207 ust. 1 przewidują odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do decyzji wydawanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów. W świetle art. 207 ust. 4 ustawy oraz Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu, sprawy pomocy materialnej należą do tej kategorii spraw, do których przepisy procedury administracyjnej mają zastosowanie. Dla organów uczelni orzekających w tych sprawach oznacza to obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów Kpa od chwili wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy materialnej do wydania decyzji administracyjnej kończącej to postępowanie, przy czym odstępstwa od stosowania przepisów tej ustawy, czyli odpowiednie jej stosowanie przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej, nie mogą prowadzić do dowolnego stosowania Kpa przez organy ( por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt I SA 106/02). Treść decyzji administracyjnej wyznacza art. 107 Kpa. Przepis ten wskazuje na obligatoryjne składniki decyzji, jakimi są m.in. wskazanie podstawy prawnej decyzji oraz jej uzasadnienie, a którego zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie zawierają. Braku uzasadnienia w decyzjach poddanych kontroli Sądu nie należy oceniać wyłącznie w aspekcie formalnym. Nie zamieszczenie tego elementu decyzji w sprawie dotyczącej zapewnienia środków utrzymania studentowi szkoły wyższej, znajdującego się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej, pozbawia adresata decyzji zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia oraz dokonania oceny tych motywów z punktu widzenia ich zgodności z prawem. W ocenie Sądu, enigmatyczna treść decyzji poddanych kontroli w tym postępowaniu, stanowi ewidentne naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Kpa oraz zasadę przekonywania wynikająca z art. 11 tej ustawy. Na mocy art. 11 Kpa, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy załatwianiu sprawy . Obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie pomocy materialnej skarżącej było zatem przedstawienie faktycznych i prawnych przyczyn odmowy przyznania świadczeń objętych wnioskiem, w tym jego rozpatrzenie w kategoriach utraty przez wnioskodawcę dochodu na podstawie § 20 Regulaminu. Wskazać również należy, że skoro ustawodawca nałożył na sądy administracyjne kontrolę legalności decyzji wydawanych przez organy szkół wyższych, to treść tych decyzji winna taką kontrolę umożliwiać. Tymczasem decyzje, których dotyczy skarga, ze względu na stwierdzone wady, taką kontrolę uniemożliwiają. W tym stanie rzeczy, Sąd uznając zasadność skargi, jakkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej wskazane, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127 ze zmianami), zwanej dalej "P.p.s.a.", orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu od dnia wydania wyroku do chwili jego uprawomocnienia. O wynagrodzeniu adwokata skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.Nr 163, poz. 1348 ze zmianami).