II SA/Lu 636/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Produkcyjnej w H. w likwidacji na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę. Decyzją z dnia maja 2006 r., Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia marca 2006 r., Nr [...] odmawiającą Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w likwidacji przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami do trzech lat kalendarzowych, wskazanych we wniosku Spółdzielni z dnia maja 2004 r. o przyznanie płatności. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Posiadaczem gospodarstwa rolnego jak wskazuje organ jest osoba fizyczna, (...) na której rachunek i w imieniu której gospodarstwo jest prowadzone oraz która prawnie i ekonomicznie podejmuje ryzyko ekonomiczne gospodarstwa. Posiadaczem może być bezpośredni właściciel gospodarstwa, dzierżawca, długoterminowy dzierżawca dziedziczny, użytkownik lub powiernik. Użytkownikiem natomiast jest ten kto użytkuje ziemię pod względem rodzaju upraw, rodzaju pokrycia ziemi lub braku upraw. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich złożyła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, wnosząc o przyznanie płatności bezpośrednich do 4 działek rolnych oznaczonych we wniosku symbolami A, B, C, D położonych na 2 działkach ewidencyjnych o nr 213/17 i 434/8 o łącznej zadeklarowanej powierzchni 8,66 ha. W trakcie weryfikacji wniosku organ dostrzegł nieprawidłowości związane z deklaracją strony w sprawie działki nr 213/17, a co za tym idzie położonych na niej działkach rolnych oznaczonych we wniosku symbolami A, B, C. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ stwierdził, że wnioskodawca zawyżył powierzchnię działki rolnej, którą zgłosił do płatności bezpośrednich w stosunku do powierzchni rzeczywiście przez niego użytkowanej. Jak wynika z wniosku Spółdzielnia zgłosiła do przyznania płatności na działce ewidencyjnej nr 213/17 – 5 ha marchwi ( działka rolna A), 1,09 ha jęczmienia (działka rolna B oraz 0,41 ha pastwiska (działka rolna C). Po analizie dokumentacji zebranej w sprawie organ stwierdził, że strona rzeczywiście użytkowała na działce ewidencyjnej nr 213/17 jedynie 1,09 ha jęczmienia oraz 0,.41 ha pastwiska. Wnioskodawca w chwili składania wniosku nie był posiadaczem części działki ewidencyjnej 213/17 (działka rolna A - 5 ha marchwi) w związku z czym powinien mieć wykluczoną ze swojego wniosku obszarowego tę część działki 213/17. W związku z zawyżeniem powierzchni działek organ odmówił przyznania płatności na rok 2004 i nałożył karę pieniężną w wysokości 1052,65 złotych, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku w którym stwierdzono niezgodność. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna zarzucając naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, przepisów załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002, przepisu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 2199/2003 oraz art. 336 i 345 kodeksu cywilnego poprzez uznanie, że powierzchnia gruntów zadeklarowanych we wniosku jest wyższa od faktycznie użytkowanej oraz prawa procesowego tj. naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 11, 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez fragmentaryczne i jednostronne rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niewskazanie w uzasadnieniu decyzji powodów nieuwzględnienia podnoszonych przez Spółdzielnię okoliczności faktycznych i prawnych. Wskazując na powyższe naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy skarżący wnosi o uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ drugiej instancji podniósł dodatkowo, że zakres żądania określa strona. To ona dysponuje wiedzą jakie działki rolne posiada i utrzymuje w dobrej kulturze rolnej. W związku z tym należało odmówić przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i nałożyć karę pieniężną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest nie uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania. Organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, wyjaśniając zgodnie z regułami postępowania wyrażonymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego wszystkie istotne okoliczności sprawy. Prawidłowo zastosowały też przepisy prawa materialnego – ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). W myśl przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich (...)osobie fizycznej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego (producentowi rolnemu), przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha (art. 2 ust.2). Płatności obejmują jednolitą płatność obszarową i płatności uzupełniające do powierzchni określonych upraw (art. 2 ust. 3). Płatności na wniosek producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (art. 3 ust. 1). W ocenie Sądu przepis art. 2 ust. 1 daje możliwość przyznania płatności tylko temu producentowi rolnemu, który faktycznie był posiadaczem gruntu i który faktycznie miał w danym czasie władztwo nad gruntem. Przesłanką do przyznania płatności nie jest bowiem własność gruntu lecz jego posiadanie i utrzymanie w dobrej kulturze rolnej. Zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami było w przedmiotowej sprawie ustalenie, czy w chwili składania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych skarżący był posiadaczem części działki ewidencyjnej nr 213/17. Dla wyjaśnienia powyższej kwestii organ zgromadził materiał dowody w postaci protokołów z przesłuchań świadków w osobach : J.P., A. C. oraz T.K. Z zeznań powyższych osób wynika, że skarżący w 2004 roku był jedynie posiadaczem części spornej działki ewidencyjnej nr 213/17 o pow. 1,5 ha, natomiast pozostała część tej działki o pow. 5 ha użytkowana była przez J. i W. P., którzy przedmiotową działkę obsiali marchwią. Bezzasadny jest zarzut skarżącego nieuwzględnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego sygn. akt I C 129/04. Wyrok ten nakazuje W. P. i S. J. przywrócenie naruszonego posiadania części działki nr 213/17 i wydania jej w wyłączne posiadanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjne oraz usunięcie marchwi znajdującej się na w/w gruncie. Orzeczenie to jedynie potwierdza, że posiadaczem działki w 2004 r. nie była Spółdzielnia, lecz inny podmiot. Przywrócenie posiadania, w zakresie materii regulującej przyznanie płatności bezpośrednich nie oznacza ciągłości posiadania i uznania posiadania jako nieprzerwanego, a tym samym uprawniającego do uzyskania dopłaty. Skoro zatem dany grunt był w posiadaniu innego podmiotu nawet na skutek naruszenia prawa, to mimo wszystko dopłata nie przysługuje podmiotowi który go utracił, a tym samym w danym okresie go nie posiadał i nie użytkował. W kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjny jest jedynie badanie zgodności decyzji z obowiązującym prawem. Ustalanie i rozstrzyganie innych naruszeń prawa nie związanych z działalnością administracyjną organów administracji publicznej wykracza poza zakres działalności Sądu. Należy również zauważyć, że system płatności bezpośrednich jest elementem wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej i co do zasady płatność przysługuje producentowi rolnemu, który jest posiadaczem gospodarstwa rolnego spełniającego określone wymogi i który złożył wniosek. Pojęcia posiadania i użytkowania definiują przepisy prawa wspólnotowego i to w oparciu o nie należy dokonywać właściwych ustaleń. Przyjęcie jak tego chce skarżący, że przywrócone posiadanie oznacza ciągłość posiadania jest niczym nie uzasadnione. Przyznanie płatności wiąże się konkretnie z dofinansowaniem produkcji rolnej z tytułu posiadania i użytkowania danego gruntu. Przyjęcie innego stanowiska stanowiłoby, że kto inny posiada dany grunt i prowadzi na nim produkcję rolną, a kto inny jest uprawniony do uzyskania dopłaty mimo, iż nie użytkuje gruntu, a posiada jedynie tytuł prawny do niego. O płatność na daną działkę może ubiegać się tylko jeden wnioskodawca (posiadacz), tj. osoba która ma grunty rolne w posiadaniu nie mając do nich tytułu prawnego. Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącej Spółdzielni płatności jest więc prawidłowa. Zarzut naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego jest nieuzasadniony. Organ jednoznacznie ustalił stan posiadania, popierając twierdzenia wyczerpująco zgromadzonym, a następnie ocenionym materiałem dowodowym. Podkreślić należy, iż jeżeli w związku z naruszeniem posiadania skarżącej czynem niedozwolonym, skarżąca poniosła szkodę w postaci nie uzyskania dopłat bezpośrednich, to nie jest ona pozbawiona ochrony prawnej, z tym, że roszczeń odszkodowawczych powinna dochodzić przed sądem powszechnym. Jednakże ocena ewentualnych żądań w tym zakresie należy do sądu powszechnego orzekającego w sprawach cywilnych. Z tych tez względów na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.