I FZ 298/06

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Przedsiębiorstwa BIG sp. z o.o. w likwidacji w R.-Ś. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2006 r. I SA/Gl 828/06 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu od wniosku o wymierzenie organowi grzywny w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa BIG sp. z o. o. w likwidacji w R.-Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 listopada 2005 r. (...) w przedmiocie wniosku o wymierzenie organowi grzywny postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 2 marca 2006 r. Przedsiębiorstwo "BIG" sp. z o.o. w likwidacji, powołując się na art. 55 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, skierowało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. Zdaniem strony organ nie wywiązał się z wynikającego z art. 54 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązku złożenia odpowiedzi na skargę. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 maja 2006 r., I SA/GL 828/06, Sąd wezwał stronę do uiszczenia wpisu od przedmiotowego wniosku /100 zł/, pod rygorem jego odrzucenia. Ww. zarządzenie stało się przedmiotem zażalenia, w którym wniesiono o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 230 par. 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu zażalenia spółka podniosła, że wniosek o wymierzenie grzywny organowi nie jest pismem wszczynającym postępowanie przed sądem administracyjnym, co wynika z treści art. 230 par. 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniosek ten nie jest również wnioskiem, o którym mowa w art. 63 i 64 ww. ustawy, bowiem ten spełnia analogiczną funkcję jak skarga do sądu administracyjnego. Wniosek o wymierzenie grzywny organowi inicjuje natomiast jedynie postępowanie wpadkowe, względem postępowania wszczętego skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wobec tego do przedmiotowego wniosku nie może mieć również zastosowania par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193 ze zm./, który operuje pojęciem "wniosku o wszczęcie postępowania". Nie jest zdaniem spółki wiadome, z jakich względów przedmiotowy wniosek, złożony w toku postępowania zainicjowanego skargą na decyzję organu podatkowego, został potraktowany jako wszczynający odrębne postępowanie i zarejestrowany pod nową sygnaturą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić trzeba, że wbrew brzmieniu art. 230 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które sugeruje zamknięty katalog pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym danej instancji, od których pobiera się wpis /skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania/, w piśmiennictwie /por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r., str. 561/ i orzecznictwie /por. post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., OZ 1018/04 - nie publ./ nie budzi wątpliwości, że do pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, od których należy pobrać wpis, należy zaliczyć wnioski wszczynające postępowanie. Zgodnie bowiem z art. 64 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. To stanowisko znalazło także wyraz w par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., który stanowi, że wpis stały od wniosku o wszczęcie postępowania, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi 100 zł. W tak przedstawionym stanie prawnym istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do przesądzenia, czy wniosek o wymierzenie grzywny organowi /art. 55 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ jest wnioskiem wszczynającym postępowanie, o którym mowa w art. 63 i art. 64 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i czy w związku z tym ma do niego zastosowanie ogólna reguła wynikająca z art. 230 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie bowiem z ostatnio wymienionym przepisem, wpis pobierany jest od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji. Na powyższe pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Zgodnie bowiem z art. 55 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 par. 2 cyt. ustawy /przekazanie skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia/, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 par. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Okoliczność, że organ zastosował się bądź nie, do dyspozycji art. 54 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostaje jednak ustalona dopiero przez Sąd w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny. Dopiero bowiem przesądzenie o stanie faktycznym sprawy, tj. ustalenie, że skarga wraz z aktami nie została przez organ wysłana, czyni postępowanie z wniosku zasadnym. W przeciwnym wypadku postępowanie to jest bezprzedmiotowe, regulacja zawarta w art. 55 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zmierza bowiem do dyscyplinowania organów administracji publicznej, co oznacza, że wymierzenie grzywny jest środkiem służącym realizacji tego celu. Skoro zatem to Sąd dokonuje w tym zakresie ustaleń faktycznych i to dopiero po złożeniu stosownego wniosku, to możnaby sobie wyobrazić sytuację, w której strona złożyłaby jedynie wniosek /kierowany przecież bezpośrednio do sądu/, a nie przedłożyłaby skargi organowi. W takim przypadku, gdyby przyjąć, jak tego żąda strona, że postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny ma jedynie wpadkowy charakter, to postanowienie rozstrzygające ten wniosek nie miałoby oparcia w zawisłej sprawie, gdyż takowej by nie było. Innymi słowy gdyby nie było skargi /inicjującej sprawę/, to tym bardziej nie mogłoby być w tej sprawie postępowania incydentalnego, którego byt jest zależny od bytu samej sprawy. Wobec tego uznać należy, że postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny wszczyna odrębne postępowanie sądowe /art. 63 i art. 64 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, niezależne od postępowania wszczętego skargą na decyzję organu, mimo że z tym postępowaniem związane. Tym samym wykluczona zostaje możliwość zaistnienia sytuacji wyżej opisanej, tj. podjęcia rozstrzygnięcia, które de lege nie miałoby racji bytu, jako że wydane zostałoby w nieistniejącej sprawie. Za przyjęciem powyższego poglądu przemawia również okoliczność, że wniosek, o którym mowa w art. 63 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, składa się zgodnie z art. 64 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bezpośrednio do sądu, tak jak to ma miejsce w przypadku wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Trudno bowiem byłoby wyobrazić sobie sytuację, w której wniosek kierowany do sądu z powodów wymienionych w art. 55 par. 1 w zw. z art. 54 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /nieprzekazanie skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni/, strona składałaby za pośrednictwem organu. Tym samym Sąd kasacyjny w niniejszym składzie nie podzielił poglądu wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 8 grudnia 2005 r., II OZ 1197/05 /Orz. Sądów w sprawach Gospodarczych 2006 nr 4 poz. 36 i Gdańskie SP Prz.Orz. 2006 nr 2 str. 37 z glosą K. Kaszubowskiego/, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie wszczyna nowego postępowania, odrębnego od tego, które zostało uruchomione skargą i w związku z tym strona nie ma obowiązku uiszczania wpisu od tego wniosku. Jak już wyjaśniono, postępowanie z tego wniosku nie jest zależne od postępowania ze skargi i mogłoby zostać wszczęte bez uprzedniego złożenia skargi. Można co najwyżej mówić o związku obu postępowań. Powyższemu wbrew pozorom nie przeczy zawarte w ww. postanowieniu stwierdzenie, iż "skoro sąd może na żądanie skarżącego, rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości, to niewątpliwie wolą ustawodawcy było, aby samo wniesienie skargi za pośrednictwem organu czyniło sprawę zawisłą w postępowaniu sądowoadministracyjnym". Przedmiot obydwu postępowań jest bowiem zgoła odmienny. W przypadku skargi przedmiotem rozstrzygnięcia sądu jest bowiem akt prawny, którego ta skarga dotyczy, podczas gdy w przypadku wniosku o wymierzenie organowi grzywny sąd zajmuje się jedynie kwestią ewentualnego niewywiązania się organu z obowiązków nałożonych na niego w drodze art. 54 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warto podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i judykaturze prezentowane jest stanowisko zbieżne z wyrażonym w niniejszym orzeczeniu /por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006 r., str. 166 i n; por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r., str. 562; por. post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., OZ 1018/04 - nie publ./. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.