III SA/Wr 12/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Adam Sak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] J. K. wystąpiła o wymeldowanie S. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. [...] we W. W uzasadnieniu wniosku powołano się na okoliczność dobrowolnego opuszczenia przez S. P. tego lokalu we wrześniu 2004 r. Pismem z dnia [...] ([...]), organ pierwszej instancji zawiadomił wnioskodawczynie i S. P., że dnia [...] zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania S. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. [...] i o możliwości złożenia stosownych wyjaśnień. Po przeprowadzeniu postępowania, pismem z dnia [...] ([...]), organ pierwszej instancji zawiadomił zainteresowane osoby o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. S. P. w dniu [...], oświadczył do protokołu, że zapoznał się z aktami sprawy. Następnie, działając z upoważnienia Prezydenta W., Kierownika Działu w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego decyzją z dnia [...] ([...]), wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu S. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. [...] we W. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na okoliczność nie zamieszkiwania S. P. w miejscu zameldowania od września 2004 r. i nie przedstawienia dowodów na to, że opuścił sporny lokal wbrew swojej woli. Strona nie występował też do żadnych organów w sprawie utrudniania zamieszkiwania w miejscu zameldowania. Zdaniem organu pierwszej instancji dalsze utrzymywanie zameldowania strony na pobyt stały w wymienionym lokalu, byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej w rejestrach ewidencji ludności i innych zapisach o miejscu zameldowania. Rejestracja pobytu stałego osób w ewidencji ludności winna natomiast odzwierciedlać rzeczywiste miejsce ich zamieszkania. Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. P. wnosząc o jej uchylenie. Decyzji zarzucił: 1. naruszenie art. 10 w związku z art. 79 §§ 1 i 2 kpa, poprzez niezawiadomienie skarżącego o miejscu i terminach przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków i J. K., a tym samym niemożność zadawania tym osobom pytań i składania wyjaśnień; 2. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, w szczególności okoliczności przeprowadzania wywiadu środowiskowego przez pracowników socjalnych od września 2004 r. do sierpnia 2005 r. w lokalu przy ul. W. [...], a potwierdzających jego zamieszkiwanie w powyższym lokalu; 3. naruszenie art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie zamieszkuje na stałe w lokalu przy ul. W. [...], podczas gdy jego wszystkie sprawy życiowe koncentrują się w tym lokalu. Nie zamieszkiwanie w tym lokalu wynika z utrudnienia dostępu do niego przez J. K. i inne osoby w nim zamieszkujące. Fakt nie zwracania się do organów ścigania w celu dochodzenia swych praw nie może być uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Notatka Policji została sporządzona w oparciu o zeznania J. K. Rozpatrując odwołanie, działający z upoważnienia Wojewody D., Za-ca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji D. Urzędu Wojewódzkiego, decyzją z dnia [...] ([...]), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] o wymeldowaniu S. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. [...] we W. Zdaniem organu, treść wyjaśnień złożonych przez strony niniejszego postępowania oraz zebrane w sprawie dowody (zeznania świadków, ustalenia Policji) pozwalają przyjąć, że S. P., od co najmniej kilku miesięcy, nie przebywa w miejscu zameldowania. Odnosząc się do zarzutu utrudniania zamieszkiwania, organ drugiej instancji wskazał, że w orzecznictwem sądów administracyjnych uznaje się, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i, że nie jest dobrowolne takie opuszczenie, co do którego strona została zmuszona, jeśli zainteresowana osoba podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu. Skarżący nie podejmował natomiast żadnych środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu. Odnośnie naruszenia uprawnień strony do czynnego udziału w postępowaniu, organ odwoławczy wskazał, że skarżący został zawiadomiony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji wraz z pouczeniem, iż może się wypowiedzieć co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, wnieść uwagi i zastrzeżenia. W dniu [...] S. P. nie wniósł do protokołu uwag w zakresie prawidłowości postępowania dowodowego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł S. P., wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż nie zgadza się z ustaleniami faktycznymi, że opuścił sporny lokal. Organ drugiej instancji nie wziął pod uwagę okoliczności, że od września 2004 r. do sierpnia 2005 r. w lokalu przy ul. W. [...] były przeprowadzane wywiady środowiskowe, w oparciu o które przyznano mu świadczenia z pomoc społecznej, a co zdaniem strony, potwierdza zamieszkiwanie w tym lokalu. Ponadto opuszczenie spornego lokalu nastąpiło pod przymusem. Zdaniem wnoszącego skargę, błędne jest stwierdzenie, że nie został pozbawiony czynnego udziału w sprawie. Nie powiadomienie strony o miejscu i terminach przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków i strony - J. K. i tym samym nie danie możności zadawania pytań i składania wyjaśnień, stanowi naruszenie art. 10 w związku z art. 79 §§ 1 i 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wypowiedziane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sady te sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.), w tym również na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. U podstaw rozstrzygnięcia organów meldunkowych legły unormowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z jego postanowieniami, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z tym przepisem, źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, nie ma znaczenia do dokonania tej czynności to czy strona posiadała i nawet aktualnie posiada, czy też utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). Istotny dla sprawy wymeldowania jest więc fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu. Organy administracyjne trafnie przyjęły, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu dotychczasowe miejsca stałego pobytu. Wnioskodawczyni we wniosku w sprawie wymeldowania, protokole przesłuchania w charakterze świadka z dnia 18 [...] i z dnia [...] oraz w piśmie z dnia [...] oświadczyła, że S. P. dobrowolnie opuścił lokal miejsca stałego pobytu we wrześniu 2004 r. Strona skarżąca nie zaprzeczasz, że nie zamieszkuje w lokalu przy ul. W. [...]. W protokół przesłuchania z dnia [...] S. P. oświadczył, że do stycznia 2005 r. w mieszkaniu tym mieszkał stale, po tym czasie J. K. i jej maż zaczęli mu utrudniać zamieszkiwanie. Do protokół przesłuchania z dnia [...] oświadczył, że nie jest wpuszczany do mieszkania od stycznia 2005 r. Natomiast w odwołaniu wskazał, że nie wyprowadził się z mieszkania, nie ma jednak do niego dostępu z powodu zabrania kluczy, wymiany zamków, czyli z powodu utrudniania przez osoby w nim zamieszkujące. Wyjaśnienia skarżącego wskazują, że został usunięta z lokalu i nie jest do niego dopuszczony. Nie zamieszkiwanie skarżącego w przedmiotowym mieszkaniu potwierdza także informacja Policji. Zastępcą Komendanta Komisariatu Policji W. S. M., w piśmie z dnia [...] stwierdził, że S. P. nie mieszka od dłuższego czasu w lokalu przy ul. W. [...] we W. Okoliczność tę potwierdzają również przesłuchani w sprawie świadkowie. Z punktu widzenia dopuszczalności wydania decyzji o wymeldowaniu S. P. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego istotne jest rozstrzygnięcie, czy nie zamieszkiwanie w spornym lokalu spełnia przesłankę opuszczenia lokalu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2991 r., V SA 3169/00,LEX nr 50123). Rozważając kwestię opuszczenia przez skarżącego lokalu zważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., V SA 1424/99, LEX nr 79243; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, LEX nr 159183). W tej materii, zdaniem składu orzekającego, organy administracyjne prawidłowo oceniły, że opuszczenie lokalu przez S. P. spełniało przesłankę z art. 15 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, skoro od stycznia 2005 r. (od dnia kiedy jak stwierdził został zmuszony do upuszczenia lokalu) do czasu wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca stałego pobytu skarżący nie podejmował żadnych działań o charakterze prawnym, by powrócić do dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W odwołaniu S. P. stwierdził wprost, ze nie zwracał się do organów ścigania w celu wyegzekwowania swoich praw. W świetle przywołanych wyżej okoliczności przyjąć należy, że orzekające organy administracyjne zasadnie oceniły, iż skarżący opuścił lokal przy ul. W. [...] we W., w znaczeniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zarzutu pozbawienia skarżącego czynnego udziału w postępowaniu, poprzez nie zawiadomienie o przesłuchaniu świadków, o możliwość zadawania im pytań i składania wyjaśnień, jak trafnie uznał organ drugiej instancji, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący został powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego i o możliwości złożenia stosownych wyjaśnień. Przesłuchany na tą okoliczność do protokołu w dniu [...] oświadczył, że zapoznał się z całością akt sprawy. Nie zgłosił zastrzeżeń, zaproponował podanie świadków w sprawie, czego jednak nie uczynił. W dniu 18 sierpnia 2005 r. ponownie oświadczył, iż zapoznał się z aktami sprawy. Skarżący został także zawiadomiony o zakończeniu postępowania przez organ pierwszej instancji. Oświadczył, do protokołu w dniu [...], że zapoznał się z aktami sprawy. Pomimo stworzenia więc S. P. możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, obejmującego także zeznania świadków oraz informację Policji, strona nie zgłosił zastrzeżeń co do prawidłowości postępowania, nie wniosła, że chce przesłuchać świadków, nie wskazała pytań jakie chciałby im zadać, nie czyniła zarzutu ustaleniom Policji. Te zachowania wskazują, że skarżący nie uwiarygodnił zarzutu uniemożliwienia podważenia wiarygodności zebranego materiału dowodowego, obejmującego zeznania świadków i informację Policji. Organ drugiej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do wskazanego przez skarżącego dowodu z protokołów wywiadów środowiskowych, przeprowadzonych przez pracowników socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od września 2004 r. do sierpnia 2005 r. w lokalu przy ul. W. [...], czym uchybił art. 80 k.p.a. Niemniej uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wskazuje na to całokształt sprawy, w tym ustalenie - w oparciu o stwierdzenie skarżącego - że nie mieszka w spornym lokalu od stycznia 2005 r. z uwagi na utrudnienia, a także jego oświadczenia, złożone na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że o terminie wywiadu w sierpniu 2005 r. dowiedział się od pracownika socjalnego i, że w tym czasie w spornym lokalu przebywał pod nieobecność J. K., posiadając do niego klucze. W tym stanie rzeczy, decyzja Wojewody D. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. orzekającą o wymeldowaniu S. P., w oparciu o przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, odpowiada prawu. Mając na względzie powyższe, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.