I SA/Wa 1374/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] odmawiającą przyznania A. Z. prawa do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego, przyczyną odmowy przyznania A. Z. wnioskowanego w dniu 7 września 2005 r. zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – J. Z., było przekroczenie przez ubiegającą się o przyznanie świadczeń ustawowego kryterium dochodowego. Prezydent W. w uzasadnieniu decyzji odmownej podniósł, że dochód rodziny wnioskodawczyni w przyjętym do ustalenia uprawnień okresie wyniósł w przeliczeniu na osobę [...] zł i przekroczył kwotę [...] zł (kryterium dochodowego) o [...] zł oraz znacznie przewyższył kwotę odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu – [...] zł, co w następstwie pozbawiło wnioskodawczynię możliwości przyznania zasiłku rodzinnego z tytułu kontynuacji przyznanego świadczenia w poprzednim okresie zasiłkowym. Odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r. wniosła A. Z. podnosząc, że organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób została ustalona kwota [...] zł, stanowiącą dochód na osobę w rodzinie. Odwołująca się wskazała, iż obecnie dochody jej rodziny są "klarowne" i dużo niższe, niż wyliczone przez Ośrodek Pomocy Społecznej, a składają się na nie: 1) zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł miesięcznie, 2) renta rodzinna córki po zmarłym ojcu w kwocie [...] zł, [...] zł miesięcznie. Żadnych innych dochodów nie posiada, a zwłaszcza wykazanego w zeznaniu dodatkowym za 2004 r, dochodu z tytułu najmu lokalu mieszkalnego, bowiem umowa najmu uległa rozwiązaniu z końcem 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wyraźnie określa wymogi, jakie muszą być spełnione, aby zasiłek rodzinny i podatki do tego zasiłku mogły być przyznane. Tym samym decyzje wydawane w tym zakresie nie mają charakteru uznaniowego. Przepis art. 5 ust. 1 i 3 powołanej ustawy stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o którym mowa w art. 4 ust. 3, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł. W przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodziny przysługuje jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (...). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym notatka służbowa z dnia 3 listopada 2005 r. zawierająca naliczenie dochodu wnioskodawczyni, dawał podstawę by stwierdzić, że dochód rodziny A. Z. w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego o [...] zł. Skoro dochód na jednego członka rodziny skarżącej przekroczył, kwotę o której mowa w art. 5 ust. 1 ww. ustawy oraz kwotę wskazaną w ust. 3 powołanego artykułu 5, to należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, iż wskazana przez odwołującą okoliczność nieuzyskiwania od miesiąca stycznia 2005 r. dochodu z tytułu najmu lokalu nie mogła mieć wpływu na prawidłowość ustalenia wysokości dochody na osobę w rodzinie, bowiem faktyczna utrata dochodu z tego tytułu nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu art. 3 ust. 23 ustawy o pomocy społecznej. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono, że organy orzekające w sprawie błędnie ustaliły wysokość uzyskanego przez skarżącą dochodu w rodzinie, bowiem bezpodstawnie do wyliczenia dochodu przyjęły utracony przez nią od dnia 1 stycznia 2005 r. dochód z tytułu najmu lokalu. Zdaniem skarżącej, dochód z najmu został zakwalifikowany jako dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej i mimo braku rejestracji działalności, z tego tytułu pobierane były podatki, a przychody były wykazywane w rocznym zeznaniu podatkowym PIT. Skoro Urząd Skarbowy nie wymagał od niej rejestracji działalności gospodarczej w celu płacenia podatku od najmu, to utrata dochodu z najmu lokalu powinna być zakwalifikowana jako utrata dochodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej. Odmienna interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej jest dla skarżącej krzywdząca, gdyż do dochodu rodziny dolicza się kwoty pieniężne, których ona już faktycznie nie uzyskuje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd obowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W przedmiotowej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.). Zasady przyznawania zasiłku rodzinnego zostały określone w art. 5 powołanej ustawy. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu: 1. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. 2. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. 3. W przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. 4. W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. 4a. W przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Jak wynika z akt sprawy, A. Z. samotnie wychowuje 5 letnią pełnosprawną córkę J. Z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego na wymienione dziecko oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka skarżąca wystąpiła w dniu 7 września 2005 r. We wcześniejszym okresie wnioskowane świadczenia nie było przez skarżącą pobierane. Organ rozpatrujący przedmiotowy wniosek był zatem obowiązany ustalić, w oparciu o oświadczenie skarżącej o uzyskiwanych dochodach zawarte we wniosku o ustalenie prawa do wymienionych świadczeń oraz załączone do wniosku dokumenty, czy wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, bowiem przepisy art. 5 ust. 2 i 3 tej ustawy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W tym celu należało, na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalić: 1) zgodnie art. 3 pkt 2 przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, 2) na podstawie art. 5 ust. 4 dochód utracony wymieniony enumeratywnie w art. 3 pkt 23, 3) na podstawie art. 5 ust. 4a dochód uzyskany z przyczyn taksacyjnie wymienionych w art. 3 pkt 24. Trzeba ponadto mieć na uwadze, że w myśl art. 3 pkt 1 a), dochodem są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 3 pkt 23 ww. ustawy, przez utratę dochodów należy rozumieć utratę spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. W świetle art. 3 pkt 24 ww. ustawy, uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak wynika z wyliczenia przedstawionego w notatce służbowej z dnia 3 listopada 2005 r. ustalenie dochodu na osobę w rodzinie skarżącej zostało dokonane w oparciu o właściwe dokumenty (zaświadczenia Urzędu Skarbowego, roczne zeznanie podatkowe PIT) oraz przy prawidłowym zastosowaniu ww. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalenia w powyższym zakresie przedstawiają się następująco: w roku 2004 rodzina skarżącej uzyskała dochód w łącznej kwocie [...] zł, od której to kwoty odjęto dochód utracony z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy - [...] zł oraz zasiłku chorobowego – [...] zł, co dało roczny dochód [...] zł (pomniejszony o 19 % podatek od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne), a po podzieleniu przez 12 miesięcy, średni miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Do tak wyliczonej kwoty dochodu za rok 2004 r., w oparciu o dyspozycję art. 5 ust. 4 a ww. ustawy, doliczono kwotę [...] zł (netto) uzyskanego przez A. Z. od sierpnia 2005 r. dochodu z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, co dało kwotę dochodu w wysokości [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł. Wobec powyższego organ w zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdził, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń. Wprawdzie organ I instancji w przedstawionych wyliczeniach nie rozważył, czy kwoty [...] zł (po potrąceniu 19% podatku od osób fizycznych [...] zł) wykazanej w zeznaniu podatkowym PIT w części D.1.7 jako prawa majątkowe nie należało uwzględnić w dochodzie utraconym, bowiem skarżąca w oświadczeniu z dnia 26 października 2005 r. podnosiła, iż jest to kwota wypłacona jej z tytułu przysługującej zmarłemu mężowi renty, to jednak wskazana nieprawidłowość nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy. Nawet przy uwzględnieniu wskazanej kwoty [...] zł jako dochodu utraconego, dochód na osobę w rodzinie skarżącej znacznie przekraczałby kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, bowiem wyniósłby [...] zł. Nie można uznać zasadności zarzutu skargi, dotyczącego nieuwzględnienia przez organy orzekające w sprawie kwoty [...] zł uzyskanej w roku 2004 z najmu lokalu jako dochodu utraconego (w ustalonym dochodzie w wysokości [...] zł /netto/ uwzględniono dochód z najmu lokalu), bowiem to źródło dochodu nie zostało wymienione jako dochód utracony w art. 3 pkt 23 a) – f) ustawy o pomocy społecznej. Jak wskazano powyżej, powołany przepis enumeratywnie wymienia przypadki kiedy w rozumieniu ustawy następuje utrata dochodu. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie wykładni rozszerzającej i kwalifikowanie do dochodu utraconego tych źródeł dochodu, których nie wymienia powołany przepis. Ponadto, nie ma uzasadnionych podstaw twierdzenie skarżącej, że dochód z najmu lokalu należy kwalifikować jako dochód utracony na podstawie przepisu art. 3 pkt 23 lit f) powołanej ustawy. Przepis ten jest wyrazisty, czytelny i jednoznacznie wskazuje, iż utrata dochodu musi wiązać się z wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Chodzi przy tym o taką działalność, w stosunku do której ustawodawca przewidział określoną formę prawną. Zgodnie z art. 14 ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, ze zm.) przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, przy czym wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Za przedsiębiorcę może być więc uznany każdy podmiot, niezależnie od tego, czy jest już wpisany do właściwego rejestru przedsiębiorców (ewidencji). Natomiast samo wykonywanie działalności gospodarczej uzależnione jest od wpisu do właściwego rejestru, a w przypadku osób fizycznych mających zamiar prowadzić działalność gospodarczą - ewidencji działalności gospodarczej. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.