VI SA/Wa 1894/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2006r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2005r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...]z dnia [...] sierpnia 2005r. działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), po rozpatrzeniu odwołania Pana A. M., od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2005r., w sprawie stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Pana A. M. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] grudnia 2000 roku do dnia [...] lipca 2003 roku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpoznaniu wniosku Pana A. M. z dnia [...] listopada 2004r. w sprawie ustalenia okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, decyzją z dnia [...] marca 2005r., stwierdził obowiązek objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] grudnia 2000 roku do dnia [...] lipca 2003 roku. W ocenie organu skarżący został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej od dnia [...] grudnia 2000 roku. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło z dniem [...] lipca 2003 roku. Zdaniem organu I instancji, dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, znaczenie ma moment rozpoczęcia i zakończenia wykonywania takiej działalności zgodny z przepisami prawa, nie zaś zaprzestanie jej wykonywania np. wskutek zawieszenia działalności z uwagi na brak osiągania przychodów. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podzielił stanowisko przedstawione w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), obowiązującej od dnia 1 października 2004r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004r., oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Zdaniem organu obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), oraz art. 11 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 ze zm.) - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Organ wskazał, że z przepisu art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Powołując się na powyższe organ stwierdził, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Wskazał, że podjęcie działalności gospodarczej, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), może nastąpić po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący zarzucając naruszenie podstawowych zasad procedury administracyjnej a w szczególności art. 7, 8 10 i 11 k.p.a. Podniósł, że uzasadnienie decyzji nie spełnia reguł opisanych w art. 107 § 3 k.p.a. Nadto wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego regulujących powstanie i wygaśniecie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.). Powołując się na powyższe zarzucił, że organ nie ustosunkował się do zgromadzonego materiału dowodowego a w szczególności nie wskazał przyczyn, dla których odmówił wiarygodności dowodom powołanym w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącego nie zostały przeanalizowane dowody wykazujące, że w omawianych okresach skarżący nie prowadził działalności gospodarczej. O fakcie nie prowadzenia działalności gospodarczej świadczą zdaniem skarżącego dokumenty w postaci książeczki wojskowej gdzie odpowiednie wpisy potwierdzają fakt odbywania służby wojskowej. Pismo Urzędu Skarbowego w R. potwierdza fakt, iż w zeznaniach podatkowych nie deklarował przychodu ze źródła "pozarolnicza" działalność gospodarcza. Pismo Oddziału ZUS wskazuje, że na podstawie posiadanej dokumentacji uwzględniono oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności. Zdaniem skarżącego organ błędnie interpretuje przepisy prawa materialnego, bowiem zarówno poprzednio jak i obecnie obowiązujące przepisy stwierdzały, że podjęcie działalności gospodarczej może nastąpić po uzyskaniu wpisu. W ocenie skarżącego uzyskanie wpisu do odpowiedniej ewidencji nie jest tożsame z rozpoczęciem działalności. Jego zdaniem chodzi o faktyczne rozpoczęcie i faktyczne zakończenie działalności a nie uzyskanie wpisu do ewidencji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Uznał, że przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie. W ocenie organu osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji. Z tego też powodu prawidłowo ustalono okres objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwaną ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych wskazuje, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z przedstawionej dokumentacji skarżący uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej od dnia [...] grudnia 2000 roku. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło z dniem [...] lipca 2003 roku. Pismo Urzędu Skarbowego w R. (z dnia [...] stycznia 2005r.) wskazuje, że w zeznaniach podatkowych za lata 2001, 2002 i 2003 skarżący nie deklarował przychodu ze źródła "pozarolnicza" działalność gospodarcza. Pismo Oddziału ZUS (z dnia [...] lutego 2005r.) wskazuje, że na podstawie posiadanej dokumentacji uwzględniono oświadczenie skarżącego o zaprzestaniu prowadzenia działalności. Nadto powołane pismo ZUS stwierdza, że "Z tytułu prowadzenia działalności dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] stycznia 2001r. i wymieniony spełniał warunki do wyłączenia z ubezpieczeń społecznych." Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia – obowiązującej do 30 września 2004r., oraz art. 8 pkt 1 lit. c ww. ustawy z 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ww. ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia obowiązującej do 30 września 2004r. oraz stosownie do art. 22 ust. 1 ww. ustawy z 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003r. – jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia (art. 9 ust. 1 ww. ustawy z 23 stycznia 2003r. i art. 8 ww. ustawy z 6 lutego 1997r.) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. W ocenie Sądu spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy skarżący w opisanym wyżej stanie faktycznym podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej od [...] grudnia 2000 roku do dnia wykreślenia z tej ewidencji, co nastąpiło z dniem [...] lipca 2003 roku. Oraz czy w omawianym okresie prowadził działalność gospodarczą czy jedynie był uprawniony do jej prowadzenia – rozpoczęcia. Skarżący kwestionuje, przyjęty przez organy sposób interpretacji (wykładnię) mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. W świetle przepisów obowiązujących w analizowanych latach – kolejno następujących po sobie ustaw, należy uznać, że zgodnie z przepisami art. 24 ust. 1 obowiązującej do końca września 2004 r. ww. ustawy z 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 tej ustawy (przepis analogiczny do ww. art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (...). Podobnie w art. 22 ust. 1 ww. ustawy z 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (obowiązywała do 31 marca 2003r.), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8 pkt 1 tej ustawy (przepis ten stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają 1) osoby objęte ubezpieczeniem społecznym..., które są c) osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność...) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (...). Zgodnie z przepisem art. 82 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych określono rodzaje działalności podlegających przepisom ustawy; m. in. w pkt 9 wymienia pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie przepisów o działalności gospodarczej). Jednoznacznie przewidziano, że w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. W ust. 1 pkt 1 lit. a przepis ten wymienia w tym kontekście osoby, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu skarżący uprawniony był na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999r. prawo działalności gospodarczej podjąć tę działalność w stosownym terminie ale nie znaczy to, że sam wpis rozstrzygał o rozpoczęciu działalności. Analogicznie kwestię tę reguluje w art. 14 ust. 1 ustawa 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Skoro zatem skarżący po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie uzyskiwał przychodów z dwóch tytułów zatrudnienia i nie rozpoczął prowadzenia działalności gospodarczej, zasadnym jest wykazanie czy skarżący w omawianym stanie faktycznym podlega obowiązkowi objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Należy zauważyć, że odmienną sprawą jest kwestia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.