II SA/Gl 42/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2006r. sprawy ze skargi D. N. i A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oddala skargę. Pismem z dnia [...]r. D. i A. N. zwrócili się z wnioskiem o wznowienie postępowania i uchylenie ostatecznej decyzji nr [...] Wójta Gminy T. z dnia [...] r. nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność J. P. W uzasadnieniu wnioskodawcy podnieśli, iż nie uczestniczyli w toczącym się postępowaniu podziałowym albowiem nie byli o jego wszczęciu powiadomieni. Decyzją nr [...] z [...]r. Wójt Gminy T. odmówił wznowienia postępowania w sprawie decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości podnosząc w uzasadnieniu, iż właścicielem działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jest J. P., a nieruchomość ta nie jest obciążona żadnymi prawami na rzecz D. i A. N. Nie przysługują im zatem prawa strony uzasadniające ich udział w postępowaniu podziałowym. Od decyzji organu I instancji D. i A. N. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wskazując, że ich zdaniem organ I instancji dopuścił się uchybień nie uznając skarżących za strony postępowania podziałowego. Nie uwzględnił bowiem znaczenia rowu melioracyjnego dla sąsiadujących nieruchomości, który to rów przebiega na nieruchomości będącej przedmiotem podziału. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając pogląd, iż właściciele nieruchomości sąsiednich nie mogą być stronami postępowania podziałowego albowiem nie mają interesu prawnego w postępowaniu. Tym samym nie są oni legitymowani do złożenia wniosku o wznowienie tegoż postępowania podziałowego i wzruszenie decyzji zatwierdzającej projekt podziału. W wyniku rozpoznania wniesionej przez D. i A. N. skargi na otrzymaną decyzję drugoinstancyjną wyrokiem z dnia 17 grudnia 2004 sygn. akt IISA/Ka2944/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Pismem z dnia [...]r. D. N. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...]r. podnosząc, iż wskazana decyzja została wydana w wyniku rażącego naruszenia prawa albowiem skarżąca nie brała udziału w postępowaniu, którego przedmiotem był podział nieruchomości sąsiedniej należącej do J. P. Błędnie też uznano, iż skarżąca nie posiada przymiotu strony albowiem posiada ona we współwłasności ¼ udziału w prawie współwłasności drogi, a wynikająca z podziału nieruchomości na małe działki zwiększona liczba osób przejeżdżających niewątpliwie ma wpływ na korzystanie z przysługującego jej prawa własności. D. N. podniosła też wadliwość samego planu podziału bowiem jej zdaniem wydzielone działki budowlane nie posiadają koniecznej do zakwalifikowania powierzchni [...] m2. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości będącej własności J. P. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż bezspornym w sprawie jest, że wyłącznym właścicielem nieruchomości podlegającej podziałowi w dacie orzekania o przedmiotowym podziale był J. P., a tym samym D. i A. N. jako właściciele nieruchomości sąsiedniej nie mogli być stronami postępowania podziałowego. Nadto organ drugoinstancyjny przywołał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2004 r. przesądzający kwestię braku statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy T. Pismem z dnia [...]r. D. N. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. W uzasadnieniu D. N. ponownie przytoczyła argumenty uprzednio podniesione, stwierdziła też, iż niedopuszczalnym jest że Kolegium w ogóle nie odniosło się do zasadniczych twierdzeń skargi, a skupiło jedynie na kwestii statusu strony. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło i skomentowało art. 157 § 3 k.p.a. który to przepis przewiduje odmowę wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji m.in. w sytuacji gdy żądanie złożył podmiot nie będący stroną w sprawie. Po raz kolejny Kolegium podniosło też, iż kwestia braku interesu prawnego po stronie wnioskodawczyni została już przesądzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pismem z dnia [...]r. D. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu II instancji. Skarga, pomimo wskazania w nagłówku D. N. jako strony skarżącej, podpisana została także przez A. N. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu II instancji w całości oraz orzeczenie co do meritum sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniesiono naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu. Skarga przywołuje nadto argumenty podnoszone już w trakcie postępowania dotyczące współwłasności drogi, dowodzi istnienia interesu prawnego z uwagi na to, że działka skarżących bezpośrednio przylega do gruntu dzielonego i tym samym podział może wpłynąć na jej wartość, a także podaje zarzuty co do wadliwości planu podziału. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. D. i A. N. wnieśli nadto dodatkowe pismo procesowe z dnia [...]r. wyjaśniające zarzuty co do samego planu podziału i wpływu podziału na dostęp do rowu melioracyjnego argumentując, iż decyzja podziałowa zmusza ich obecnie do budowy drugiego rowu. W dniu [...]r. D. N. wraz z kolejnym pismem procesowym dołączyła rozstrzygnięcia sądowe w sprawie udzielonego T. K. pozwolenia na budowę, kserokopię mapy dla celów projektowych oraz kserokopię decyzji Wójta Gminy T. o odmowie wznowienia postępowania. W dniu [...]r., bezpośrednio przed rozprawą przed tut. Sądem D. N. złożyła nadto w imieniu swoim i A. N. kolejne pismo procesowe, w którym skarżący podnoszą, iż za sprawą projektu podziału ich dom został zniszczony, teren jest stale dewastowany, brak jest melioracji, brak należytej drogi dojazdowej, a przejazd następuje przez rury nie zabezpieczonego gazociągu 3 metrowym zdewastowanym przejazdem. W trakcie rozprawy skarżąca działając w imieniu własnym i jako pełnomocniczka A. N. wniosła i wywiodła jak w skardze domagając się uchylenia decyzji organu II instancji celem wyjaśnienia sprawy gazociągu i zażądania ekspertyzy co do jego bezpieczeństwa. Wniosła też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.) postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną jest przy tym każda strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji oraz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (art. 28 k.p.a.). Wyraźnego podkreślenia wymaga w tym miejscu, że w rozumieniu art. 28 k.p.a. przymiot strony posiada jedynie osoba mająca interes prawny, nie zaś faktyczny. Odróżnić zatem należy sytuację, w której rozstrzygnięcie administracyjne wpływa na prawa lub obowiązki danej osoby, chronione lub wynikające z prawa materialnego (interes prawny) od sytuacji, w której dany podmiot z innych przyczyn jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej (interes faktyczny). W konsekwencji organ rozpatrujący wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać czy wnioskodawca posiada legitymację prawną w rozumieniu art. 28 k.p.a. do występowania z takim wnioskiem, a w razie stwierdzenia, iż wnioskodawca legitymacji takowej nie posiada winien na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie. Z akt sprawy wynika, że D. N. nie legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości objętej podziałem albowiem właścicielem działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...] w Sądzie Rejonowym w T. G. był w dacie podziału jedynie J. P., a nieruchomość ta nie była obciążona żadnymi prawami na rzecz właścicieli nieruchomości sąsiedniej, D. i A. N. D. N. nie może zatem, kierując się wyłącznie faktycznym interesem, żądać stwierdzenia nieważności wydanej na podstawie art. 96 i 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości J. P. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na wniosek D. N., poprawnie, zdaniem Sądu, odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (art. 157 § 3 k.p.a.), bowiem wniosek nie pochodził od strony w sprawie. Tut. Sąd w całej rozciągłości podziela w tej mierze pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, iż nie dysponujący żadnym prawem w stosunku do nieruchomości objętej podziałem właściciel nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością dzieloną nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Pogląd ten wielokrotnie akcentowany był w orzecznictwie sądowym, od lat utrwalony jest w doktrynie prawa i obecnie uważany jest za niekwestionowany (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 września 2003 r. I SA 2515/01, wyrok NSA w Warszawie z 7 lutego 2002 r. I SA 1710/00, wyrok NSA w Warszawie z 31 grudnia 2003 r. I SA 285/99, wyrok NSA z 28 stycznia 1997 r., S.A./GD 3467/95. O aktualności tego kierunku wykładni por. szerzej np. E. Mzyk /w:/ G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2005, s. 352). Sąd podkreśla nadto, podobnie jak uczynił to organ II instancji, że kwestia braku interesu prawnego D. i A. N. w sprawie podziału należącej do J. P. nieruchomości została już przez tut. Sąd w przeszłości przesądzona, kiedy to prawomocnym obecnie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2004 sygn. akt IISA/Ka2944/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę skarżących na decyzję odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie decyzji podziałowej z uwagi na brak przymiotu stron postępowania. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Jednocześnie Sąd wyjaśnia skarżącej, iż nie mógł przychylić się do jej zgłoszonego na rozprawie wniosku o zwrot kosztów postępowania albowiem w myśl art. 200 i 201 p.p.s.a. a contrario w razie oddalenia skargi skarżącemu zwrot ten nie przysługuje.