II SA/Lu 520/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2006 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w postaci obiadów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] przyznającą pomoc w postaci obiadów od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 30 maja 2006 r. dla G.J., A. J., E. J. i A. J. ze wskazaniem, że posiłki będą wydawane przez Zakład Aktywności Zawodowej w P. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, ze decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2006 r. po rozpatrzeniu wniosku A. J. o udzielenie pomocy w postaci zapewnienia posiłków dla A., A., G. i E. J. przyznał wymienionym osobom pomoc w postaci obiadów od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 30 maja 2006 r. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. J.. Wskazał, że powyższa decyzja zapewnia wydawanie posiłków tylko w dni robocze od poniedziałku do piątku, z wykluczeniem sobót i dni świątecznych. W związku z tym domaga się przekazania środków finansowych Zakładowi Aktywności Zawodowej w P. na zakup żywności, którą można by było w piątek pobrać i spożyć w dni wolne od pracy. Jeśli taka forma nie jest możliwa do spełnienia to wnosi o ustanowienie na rzecz jego rodziny zasiłku celowego na przygotowywanie posiłków w soboty i niedziele. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło naruszenia prawa i utrzymało decyzję w mocy. W decyzji II instancji Kolegium wskazuje, że A.J. wraz z żoną i dziećmi prowadzą siedmioosobowe gospodarstwo domowe. Aktualny dochód na członka rodziny wynosi 262,11 zł, a zatem rodzina odwołującego spełnia kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej i ustawie o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W związku z tym wszystkim członkom rodziny została przyznana pomoc w zakresie dożywiania od poniedziałku do piątku. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" – pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 cyt. ustawy jeżeli zostanie spełnione określone kryterium dochodowe. Zgodnie natomiast z art. 7 w/w ustawy do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto rodzina A.J. dysponuje stałym dochodem w postaci rent i zasiłków rodzinnych na dzieci, oraz otrzymuje pomoc w postaci zasiłków celowych i okresowych, wobec czego ma możliwość przygotowania z własnych środków i we własnym zakresie posiłków w soboty i dni wolne od pracy. Kolegium również zauważyło, że wraz ze skarżącym zamieszkuje dwoje pełnoletnich dzieci tj.: syn G. i córka E., którzy również korzystają z pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, że tworzą razem wspólne gospodarstwo domowe również oni powinni przyczyniać się do wspierania rodziny. W tym celu powinni podjąć wszelkie starania zmierzające do znalezienia zatrudnienia. Nie bez znaczenia jest wysokość środków przeznaczonych na cel dożywania swoich podopiecznych, jaką dysponuje właściwy organ. Wysokość tych środków ma bezpośredni wpływ na rozmiar udzielanej potrzebującej pomocy. Organ w wyczerpujący i zrozumiały sposób wskazał jakimi środkami dysponuje, ile z nich wykorzystał, a jakie mu pozostały. Ponadto organy pomocy społecznej podjęły starania w zakresie pozyskanie nowych środków, celem zwiększenia udzielanej pomocy. Na przytoczone rozstrzygnięcie administracyjne skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł A. J. nie precyzując konkretnych naruszeń prawa, a jedynie wyrażając ogólne niezadowolenie z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o jej oddalenie, podtrzymując ocenę prawną wraz z leżącą u jej podstaw argumentacją, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Jest to kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Zaskarżona decyzja, wbrew stanowisku skarżącego odpowiada prawu. Przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczy przyznania A., A., E. i G. J. pomocy w postaci obiadów od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 30 maja 2006 r. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", wobec czego w odniesieniu do przedmiotowej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r.. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259). Zawarta w ustawie o pomocy społecznej definicja stanowi że: pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. A więc celem szeroko pojętej pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do usamodzielnienia się i integracji społecznej, a poziom udzielanych świadczeń ma być adekwatny do sytuacji korzystających z pomocy. A więc to na co może liczyć osoba lub rodzina w razie trudnej sytuacji życiowej jest przede wszystkim ograniczone subsydiarną (uzupełniającą) funkcją pomocy społecznej. Każda osoba (rodzina) ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli tego obowiązku nie wykona lub wykona go nienależycie, to braknie podstawowej przesłanki udzielenia pomocy społecznej. Przesłanka ta jest spełniona dopiero wówczas, gdy osoba lub rodzina nie jest w stanie (z uwagi na chorobę, bezradność lub inne przyczyny) skorzystać z własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Pomoc społeczna polega przede wszystkim na: 1) przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych w ustawie świadczeń, 2) pracy socjalnej, 3) prowadzeniu i rozwoju niezbędnej infrastruktury socjalnej. Każdy rodzaj świadczenia ma swoją nazwę i przesłanki jego przyznania, które podkreślają celowościowy aspekt pomocy społecznej. Charakterystyczna dla całego systemu świadczeń z pomocy społecznej jest zasada uznaniowości. Oznacza ona znaczną swobodę organu w podejmowaniu decyzji o przyznaniu pomocy. Zasada ta jest uzasadniona brakiem możliwości przewidzenia i uregulowania wszystkich sytuacji życiowych, dlatego też organ musi posiadać możliwość własnej oceny przesłanek do udzielenia pomocy. Prawo jednak nie daje organom pełnego luzu decyzyjnego, wymagając od nich dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz przedstawienia ich oceny w uzasadnieniu rozstrzygnięcia ( wyrok NSA z dnia 12.I.1994 r., I SA 2429/94, niepubl.). W ocenie Sądu wydana decyzja w pełni odpowiada powyższym regułom. U podstaw kontrolowanej decyzji legło wszechstronne i wyczerpujące rozważenie, a dalej logiczna ocena całokształtu okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji życiowej i materialnej skarżącego. Również w pełni zasadnie rozstrzygnięcia administracyjne organów kolejnych instancji nie zostały oparte jedynie na samych twierdzeniach skarżącego dotyczących stosowania przepisów prawa i wielkości posiadanych przez odpowiednie organy środków. Jak słusznie wskazało Kolegium, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186) nie wyklucza możliwości udzielania pomocy w zakresie dożywiania w soboty i niedziele. Jednak jak wynika z treści art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jest to pomoc o charakterze uznaniowym, co powoduje, iż organ pomocy społecznej ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy taka pomoc winna być przyznana. Gmina dysponując określonymi środkami które z reguły są ograniczone musi mieć na względzie wszystkie osoby i rodziny oczekujące wsparcia. Jak ustalono trudna sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie uzasadnia udzielenia pomocy w zakresie zapewnienia wyżywienia w soboty i dni wolne od pracy. Ubocznie należy zauważyć, czego organy nie dostrzegły, że A.J. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,75 hektara. Ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodu z hektarów przeliczeniowych w przypadku wydzierżawienia gospodarstwa rolnego. Bez względu na fakt czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy jest oddana w dzierżawę, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Za prawidłowością przedmiotowego rozstrzygnięcia przemawiają ponadto stałe dochody skarżącego i jego żony w postaci rent z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jak, również zakres i wysokość otrzymywanej przez całą rodzinę skarżącego pomocy społecznej. W konkluzji, organy administracji publicznej kolejnych instancji prawidłowo realizując uznanie administracyjne, sformułowały odpowiadające prawu stanowisko wyrażone w decyzjach obu instancji. W tym stanie faktycznym i prawnym stanowisko skarżącego jest nieuprawnione w świetle prawidłowych ustaleń, a dalej ich oceny i prawnej kwalifikacji, przyjętych przez organ rozstrzygający. Podsumowując, kontrolowane decyzje powzięte w toku instancji stanowią konsekwencję właściwego zastosowania obowiązujących przepisów prawa. Z tych też względów na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.