I SA/Wa 1171/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2006 roku nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz E. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta i Gminy B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia nabycia nieodpłatnie na rzecz Gminy B. prawa własności niezabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa, działka nr [...] - umorzyła postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że E. K. złożył odwołanie od decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę B. własności niezabudowanej nieruchomości, i stwierdził, że nieruchomość ta jest zabudowana budynkiem gospodarczym, a zabranie tej działki przez Gminę ogranicza jego prawo własności, gdyż ma utrudniony dojazd do działki, nie precyzując jednakże do jakiej działki. Organ pierwszej instancji w odpowiedzi na odwołanie stwierdził, że stroną postępowania komunalizacyjnego była tylko gmina. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania E. K. stwierdziła, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym komunalizacji mienia ogólnonarodowego (państwowego) utrwalił się pogląd prawny, oparty na treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, że stronami tego postępowania są Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot, np. osoba fizyczna, może być stroną tego postępowania i uczestniczyć w nim, jeżeli wykaże, że w stosunku do konkretnego mienia posiada tytuł prawny w postaci prawa własności, wykluczający możliwość jego komunalizacji (wyrok NSA z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt I SA 873/98 - LEX nr 45035). Z ustaleń organu wynika, że odwołujący się zarówno w toku postępowania przed organem instancji, jak też do odwołania nie załączył dowodu, że posiada w stosunku do nieruchomości, której sprawa dotyczy, tytuł prawny w postaci prawa własności. Brak tytułu prawnego do nieruchomości, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 785/01 (niepublikowany) przesądza o tym, że E. K. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, a zatem złożone przez niego odwołanie nie może wywołać takiego skutku, jakby pochodziło od podmiotu, o którym mowa w art. 127 § 1 kpa. Organ stwierdził również, że odwołanie nie przeniosło na Krajową Komisję Uwłaszczeniową, jako na organ drugiej instancji, kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a odwołanie złożone przez podmiot nie mający w postępowaniu przymiotu strony może rozstrzygać wyłącznie decyzja wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył E. K., zarzucając naruszenie art. 28 kpa przez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje w toczącym się postępowaniu komunalizacyjnym przymiot strony, pomimo, że z okoliczności sprawy i załączonej do odwołania dokumentacji wynika jednoznacznie, że skarżącemu przysługuje tytuł własności skomunalizowanej działki. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Wojewody [...] oraz zasądzenia kosztów. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi organ powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji, i nie będąc związany granicami skargi, stwierdził, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, która skutkuje koniecznością usunięcia decyzji z obrotu prawnego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Gminę B. własności niezabudowanej nieruchomości oznaczonej działka nr [...], służącej gminie do realizacji zadań własnych związanych z drogami gminnymi. Decyzja ta nie została zaskarżona w ustawowym terminie i uprawomocniła się w dniu 4 września 2000 r. Od decyzji, tej pismem z dnia 22 lutego 2006 r., które do Urzędu Wojewódzkiego w K. wpłynęło w dniu 24 lutego 2006 r., odwołanie wniósł E. K., twierdząc, że wojewoda nie zawiadomił go jako strony postępowania o przejęciu jego nieruchomości, a on nie zgadza się na przejęcie tej działki przez gminę. Zgodnie z art. 16 § 1 kpa, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Stosownie do art. 127 § 1 kpa i 129 § 2 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji; odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji komunalizacyjnej zostało wniesione przez E. K., który nie był stroną postępowania komunalizacyjnego, i nie otrzymał decyzji komunalizacyjnej wydanej przez organ pierwszej instancji. Należy zauważyć, że organ odwoławczy przed przystąpieniem do rozpatrzenia środka odwoławczego obowiązany jest zbadać, czy został on wniesiony w ustawowym terminie, ponieważ uchybienie terminu powoduje bezskuteczność odwołania. W przypadku wniesienia środka odwoławczego z uchybieniem terminu organ odwoławczy wydaje postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia, zgodnie z art. 134 kpa. Natomiast rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi weryfikację decyzji ostatecznej, czyli takiej, która korzysta już z ochrony trwałości, a uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania - może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, stosownie do art. 16 § 1 kpa. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości. W tej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, jako obciążona wadą określoną w art. 156 § 2 pkt 2 kpa, podlega usunięciu z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.