I OSK 1314/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rzecznika Dyscyplinarnego przy Lubuskim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wlkp. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 355/06 o odrzuceniu skargi Rzecznika Dyscyplinarnego przy Lubuskim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wlkp. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu postanowienia, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej po rozpoznaniu w dniu [...] odwołania z dnia 16 września 2005 r. Rzecznika Dyscyplinarnego przy Lubuskim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Zachodniopomorskim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie z dnia [...], sygn. akt [...], o uznaniu obwinionego bryg. w st. spocz. mgr inż. B. P. niewinnym zarzucanego czynu i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionemu, działając na podstawie art. 437 § 2 Kodeksu postępowania karnego, orzeczeniem z dnia [...] nr [...], uchyliła zaskarżone orzeczenie i umorzyła postępowanie dyscyplinarne przeciwko obwinionemu. W uzasadnieniu organ stwierdził, że obwiniony popełnił zarzucany mu czyn w okresie między 20 marca 2001 r. i 29 maja 2001 r. Tym samym od dnia popełnienia przez obwinionego zarzucanego mu czynu upłynął okres dłuższy niż 2 lata, co wypełnia dyspozycję art. 119 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, aby postępowanie dyscyplinarne przeciwko obwinionemu uległo umorzeniu. W tej sytuacji postępowanie dyscyplinarne należało umorzyć w dniu orzekania przez Komisję I Instancji wobec przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej. W dniu 31 stycznia 2006 r. skargę na powyższe orzeczenie złożył Rzecznik Dyscyplinarny przy Lubuskim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim. Skarżący zarzucił Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej naruszenie przepisu art. 119 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z roku 2002 Nr 147 poz. 1230 ze zm.), poprzez przyjęcie, że w sprawie nastąpiło przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej skutkujące umorzeniem postępowania dyscyplinarnego, podczas gdy z uwagi na uchylenie prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA 4142/03 przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej zgodnie z treścią art. 119 ust. 1a w/w ustawy nie nastąpiło. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę zważył, iż zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm, zwana dalej p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Natomiast zgodnie z art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z treści przywołanych przepisów wynika, że do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego legitymowane są 4 grupy podmiotów: • Rzecznik Praw Obywatelskich lub prokurator, • Organizacja społeczna, która w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób brała udział w postępowaniu administracyjnym, • Każda osoba, która ma we wniesieniu skargi interes prawny, • Oraz inne podmioty, jeżeli zezwala im na to przepis ustawy. Zdaniem Sądu należy jednak wskazać, że w żadnej z tych grup nie mieści się Rzecznik Dyscyplinarny powoływany do działania na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. W rozpatrywanej sprawie Rzecznik Dyscyplinarny nie jest stroną stosunku materialnoprawnego powstałego w wyniku postępowania dyscyplinarnego. Zgodnie bowiem z art. 123 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, Rzecznik jest wyznaczany przez komendanta, przy którym działa dana komisja dyscyplinarna. Rzecznik jest więc organem pomocniczym Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, który został powołany do zbadania zarzutów wobec strażaka i ewentualnego wniesienia oskarżenia do odpowiedniej komisji dyscyplinarnej. Rzecznik dyscyplinarny nie jest więc stroną w postępowaniu administracyjnym, gdyż wynik postępowania administracyjnego nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki, a nadto może on na podstawie art. 124n ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. podejmować decyzje procesowe. Ustawa daje mu, co prawda uprawnienie do wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia komisji dyscyplinarnej orzekającej w pierwszej instancji, ale art. 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wskazuje, że tylko strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego. Przepis ten wyklucza więc rzecznika dyscyplinarnego ze zbioru podmiotów, którym służy prawo do wniesienia skargi na orzeczenie komisji dyscyplinarnej do sądu administracyjnego. Stroną w postępowaniu dyscyplinarnym jest obwiniony i tylko on może wnieść skargę. Z analizy wymienionego już art. 124j ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. wynika, że w przypadku rzecznika dyscyplinarnego nie zachodzi także przesłanka określona w art. 50 § 2 p.p.s.a., bowiem ustawa o Państwowej Straży Pożarnej ani inny akt prawny rangi ustawowej nie przewidują możliwości wniesienia przez rzecznika dyscyplinarnego skargi do sądu administracyjnego. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. złożył Rzecznik Dyscyplinarny przy Lubuskim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Rzecznik Dyscyplinarny zarzucił orzeczeniu naruszenie prawa materialnego wyrażającego się w błędnej wykładni art. 124 j Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 96 poz. 667) oraz art. 50 § 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), polegającej na uznaniu, że rzecznik dyscyplinarny nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym i nie jest również innym podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zgodnie z treścią art. 123 ust 1 przywołanej już wcześniej ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym jest rzecznik dyscyplinarny. Tym samym jest on stroną postępowania, ponieważ taki status strony dla oskarżyciela przewiduje kodeks postępowania karnego, mający zgodnie z treścią art. 124 n Ustawy o Państwowej Straży Pożarnej odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym. W zgodzie z tym stanowiskiem pozostaje art. 124 f Ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, który przewiduje prawo wniesienia odwołania od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej, zarówno dla obwinionego jak i rzecznika dyscyplinarnego. Brak ponownego wyliczenia w treści art. 124 j Ustawy o Państwowej Straży Pożarnej podmiotów uprawnionych do złożenia skargi nie może - zdaniem skarżącego - prowadzić do wniosku, że rzecznik dyscyplinarny nie ma możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego a jest jedynie "organem pomocniczym", w tym przypadku Komendanta Wojewódzkiego PSP, w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym. Przeciwnie, w oparciu właśnie o art. 124 j Ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w związku z art. 50 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rzecznik dyscyplinarny jest w pełni legitymowany do wniesienia skargi jako strona a zarazem podmiot, któremu ustawa o Państwowej Straży Pożarnej przyznała takie prawo. Dodać należy, że identyczny pogląd w tej sprawie, wyraził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt. II SA/Wa 1000/05, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2005 roku potwierdzi w pełni prawo rzecznika dyscyplinarnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez Rzecznika Dyscyplinarnego przy Lubuskim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wlkp. powyższe wymogi przewidziane dla tego rodzaju środka zaskarżenia spełnia. Skarga ta oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego - art. 124 j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i naruszenia przepisów postępowania - art. 50 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Oceniając tak postawione zarzutu w skardze kasacyjnej należy uznać, iż zasługuje ona na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 123 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej rzecznik dyscyplinarny wyznaczony w sprawie przez komendanta przy którym działa komisja dyscyplinarna pierwszej instancji jest oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym. W myśl art. 124 ust. 1 ustawy składa on wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego na żądanie przełożonego dyscyplinarnego po uprzednim przeprowadzeniu czynności sprawdzających. Od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji obwinionemu, jego obrońcy i rzecznikowi dyscyplinarnemu przysługuje zgodnie z art. 124 f ustawy odwołanie. Podstawowy dla rozpatrywanej sprawy art. 124 j ustawy stanowi: "Na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego" Zauważyć należy, że przepis ten odmiennie od powołanego już art. 124 f posługuje się określeniem "strona". Pojawia się więc wątpliwość, czy pod tym pojęciem trzeba rozumieć wyłącznie obwinionego, tak jak interpretuje ten przepis Sąd I instancji, czy też w kontekście powołanego już art. 124 f ustawy traktować jako stronę postępowania dyscyplinarnego także rzecznika dyscyplinarnego. Skoro rzecznikowi dyscyplinarnemu, podobnie jak obwinionemu i jego obrońcy, przysługuje prawo kwestionowania orzeczenia dyscyplinarnego I instancji w drodze odwołania to rozwiązanie to przesądza o tym, iż postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem o charakterze kontradyktoryjnym toczącym się przed komisją dyscyplinarną. Z tego powodu uznać trzeba, że rzecznik dyscyplinarny podobnie jak obwiniony musi być uznany za stronę postępowania dyscyplinarnego w rozumieniu art. 124 j ustawy. W przeciwnym wypadku rzecznik dyscyplinarny bez uzasadnionej przyczyny pozbawiony zostałby prawa do sądu, a zwrócić trzeba uwagę na to, że ze względu na istotę postępowania dyscyplinarnego nie może on być utożsamiany z organem orzekającym w postępowaniu dyscyplinarnym - komisją dyscyplinarną. Z powyższych względów uznać należy, iż rzecznik dyscyplinarny jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na orzeczenie komisji dyscyplinarnej drugiej instancji na podstawie art. 124 j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w zw. z art. 50 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.