IV SA/Wa 1029/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2006 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - oddala skargę - Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lutego 2006r. - na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - odmówił K. M. wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2002r. przyznającą odszkodowanie na rzecz E. M., Z. Z., J. H. i J. B. - w następstwie uznania za nieważne orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] października 1963r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa Zakłady Metalurgiczne - [...] Sp. z o.o. w G. w części dotyczącej nieruchomości gruntowych, wchodzących w skład tego przedsiębiorstwa, w tym parcel oznaczonych nr [...], [...], [...] oraz części działki o nr [...]w związku z decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1996r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż K. M. wnioskiem z dnia 21 grudnia 2005 r. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ww decyzją odszkodowawczą z dnia [...] grudnia 2002 r., dowodząc iż organ poprzez niezawiadomienie go o wszczęciu postępowania odszkodowawczego, pozbawił możliwości dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Na wstępie organ podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 160 K.p.a. (wedle stanu prawnego obowiązującego przed 1 września 2004 r.) postępowanie wszczyna się wyłącznie na wniosek poszkodowanego podmiotu (strony). Odnosząc to na grunt sprawy decyzja Ministra Przemysłu i Handlu tworząca podstawę do zgłoszenia wniosku odszkodowawczego wydana została w dniu [..] listopada 1996 r. w wyniku rozpoznania wniosku E. M., który występował w imieniu własnym, jak również innych spadkobierców, w tym E. M., K. M. (wnioskodawcy postępowania wznowieniowego). Stosownie do tej decyzji stronom, zgodnie z dyspozycją art. 160 K.p.a., przysługiwało roszczenie wyrównawcze za straty jakie powstały w wyniku wydania wadliwej decyzji nacjonalizacyjnej. Postępowanie takie mogło być prowadzone wyłącznie na wniosek osób uprawnionych zgłoszony w terminie trzech lat od dnia, w którym decyzja Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1996 r. stała się ostateczna. We wskazanym terminie z możliwości tej skorzystał E. M. - działając w imieniu własnym oraz T. Z., J. H. i J. B., który wniosek o odszkodowanie za poniesienie szkody rzeczywistej związanej z bezprawnym przejęciem nieruchomości gruntowych wniósł przy piśmie z dnia 15 listopada 1998r. Z tego wynika, iż K. M. nie udzielił E. M. pełnomocnictwa do działania (co miało miejsce w postępowaniu nieważnościowym), ani nie wystąpienia z odrębnym wnioskiem odszkodowawczym, oznacza to iż nie stał się stroną postępowania wszczętego na wniosek ww. Niebędąc stroną postępowania odszkodowawczego nie uzyskał uprawnień do żądania, w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2002r. Wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją - zgodnie z art. 147 K.p.a. - następuje z urzędu lub na żądanie strony, zaś z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 tylko i wyłącznie na żądanie strony. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy K. M. wskazał, iż z brzmienia art. 160 K.p.a. wynika tylko, że stronie służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę, zatem nie wynika z niego wymóg złożenia podania o odszkodowanie. Organ winien więc zawiadomić go o wszczęciu postępowania odszkodowawczego. Minister Gospodarki - po rozpatrzeniu powyższego wniosku - zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2006r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2006r. W uzasadnieniu powtórzył wywody zawarte w jego poprzednim rozstrzygnięciu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem. Zarzucił, iż organ - pomimo wiedzy, że skarżący był jednym ze spadkobierców uprawnionych do odszkodowania - nie zawiadomił go o wszczęciu postępowania z wniosku jednego ze spadkobierców, tj. jego brata o odszkodowanie, a obowiązek zawiadomienia wynikał z art. 61 § 4 K.p.a. Minister Gospodarki - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy uznał skargę za niezasadną, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2006r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Wszczęcie postępowania w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną następuje - stosownie do art. 147 K.p.a. - z urzędu lub na wniosek strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Z podaniem o wznowienie postępowania może więc wystąpić tylko strona, tj. osoba która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 K.p.a. uzasadniającego jej udział. Z regulacji tej wynika, iż najpierw trzeba być stroną, a dopiero w wyniku tego, można korzystać z przysługujących jej uprawnień procesowych. W przypadku, gdy wniosek o wznowienie postępowania złożył podmiot niebędący stroną w sprawie, organ - na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. - wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Zaskarżona decyzja dotyczy właśnie takiej "sytuacji procesowej". Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy stronami postępowania nieważnościowego byli E. M., E. M. i K. M., zatem te podmioty mogły wystąpić z roszczeniem o odszkodowanie w trybie art. 160 K.p.a. Z przywileju roszczenia odszkodowawczego z tytułu poniesionej szkody rzeczywistej skorzystali E. M., T. Z. (a po jej śmierci z wnioskiem takim wystąpił jej spadkobierca Z. Z.), J. H. oraz J. B., jako że wystąpili ze stosownym żądaniem w tym przedmiocie, a tym samym byli stronami postępowania odszkodowawczego. Stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. postępowania o odszkodowanie nie był skarżący, albowiem nie zażądał od organu administracji publicznej czynności ze względu na swój interes prawny, którego to żądania wymagał art. 160 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 K.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę. Przepis posługuje się pojęciem "roszczenia", które - zgodnie z terminologią Słownika języka polskiego, Wydawnictwa Naukowego PWN z 1999r., tomu III - "jest uprawnieniem do żądania". Oznacza to, iż wystąpienie przez stronę z roszczeniem zależy od woli strony i jest przejawem jej woli. W realizacji swego roszczenia strona ma interes, inaczej by z roszczeniem nie występowała. Roszczenie prawne jest więc tylko i wyłącznie aktem woli osoby zainteresowanej, zmierzającym do realizacji tego prawa (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 216). Strona występuje w sprawie na podstawie roszczenia prawnego (opartego na przepisie prawa) wymagającego określonego zachowania się organu władzy. W tym stanie rzeczy stroną postępowania o odszkodowanie, o którym mowa w art. 160 K.p.a. jest tylko ten podmiot, który poniósł szkodę i wystąpił z żądaniem o odszkodowanie. Postępowanie w trybie tego przepisu wszczyna się wyłącznie na wniosek strony, oznacza to że organ - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie ma obowiązku zawiadamiania o toczącym się postępowaniu podmiotów, które same nie uznają się za legitymowane do udziału w tym postępowaniu. Mając na względzie powyższe wywody i treść art. 147 K.p.a., według którego wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) następuje tylko na żądanie strony - w ocenie Sądu - Minister Gospodarki prawidłowo uznał, iż skarżący - niebędąc stroną postępowania o odszkodowanie, czyli w sprawie zakończonej decyzją ostateczną - nie może skutecznie wnosić o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bo z takim żądaniem może wystąpić tylko i wyłącznie strona. Z powyższych względów Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.