VII SA/Wa 1066/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, , Sędzia NSA Halina Kuśmirek, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant Marzena Godlewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2006 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]. na rzecz skarżącej D. R. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VII SA/Wa 1066/06 UZASADNIENIE Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...]. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. po rozpatrzeniu odwołania D. R. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] lutego 2006r. o braku podstaw do stwierdzenia u D. R. choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Z materiału dowodowego wynikało, że D. R. w latach 1971-1990 pracowała jako nauczycielka w pełnym wymiarze czasu pracy. Od 1990r. do czasu orzekania była zatrudniona na stanowisku wicedyrektora, realizując dodatkowo godziny dydaktyczne. Od 1996r. pracowała dodatkowo w ramach umowy - zlecenia na stanowisku nauczyciela geografii, w ostatnim okresie zatrudnienia łączna liczba przepracowanych w tygodniu godzin dydaktycznych wynosiła ok. 12 godzin tj. mniej niż określa pensum dla nauczycieli. Od 1999r. D. R. była leczona w Poradni Foniatrycznej, w 2005r. przebywała na leczeniu uzdrowiskowym z powodu przewlekłego zapalenia krtani. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]. Poradnia Chorób Zawodowych w [...]. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] marca 2005r. o rozpoznaniu u D. R. choroby zawodowej narządu głosu. Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. dokonał oceny narażenia zawodowego i powziął wątpliwości, czy rozpoznane u D. R. schorzenie narządu głosu można łączyć przyczynowo z pracą zawodową związaną (w ostatnim okresie) ze stosunkowo małym obciążeniem narządu głosu. Zgodnie z wykazem chorób zawodowych, w przypadku chorób narządu głosu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego wynosi - 2 lata. Biorąc powyższe pod uwagę, w oparciu o § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r, Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. wystąpił o dodatkową konsultację skarżącej w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. W wyniku konsultacji lekarskiej Instytut Medycyny Pracy w [...], stwierdził w opinii z dnia [...] grudnia 2005r, że obserwacja w kierunku przewlekłej choroby narządu głosu, związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym u D. R. wypadła negatywnie. Po otrzymaniu powyższej opinii konsultacyjnej Powiatowy Inspektor Sanitarny wystąpił do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. Poradnia Chorób Zawodowych w [...]. o informację czy powyższa opinia ma wpływ na ewentualną korektę orzeczenia lekarskiego [...] z dnia [...] marca 2005r. o rozpoznaniu u D. R. choroby zawodowej narządu głosu. Po tym wystąpieniu Poradnia Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. wdała w dniu [...] grudnia 2005r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u D.R. choroby zawodowej . Orzeczenie lekarskie stało się ostateczne, gdyż D. R. nie składała wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce orzeczniczej II stopnia . W dniu [...] lutego 2006r. na podstawie oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskiego NR [...] z dnia [...] grudnia 2005r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Pani D. R. choroby zawodowej narządu głosu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...]. decyzję organu I instancji uznał za prawidłową, gdyż zgodnie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Za choroby zawodowe uważa się przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat tj.: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych lub niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjna głośni i trwałą dysfonią, natomiast takiego schorzenia u odwołującej się nie stwierdzono. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...]. stwierdził, że rzeczą niekwestionowaną przez lekarzy orzeczników i organy Inspekcji Sanitarnej był fakt wieloletniego zatrudnienia w warunkach narażenia na wzmożony wysiłek głosowy. Jednakże praca w warunkach usposabiających do powstania choroby zawodowej jest warunkiem koniecznym lecz nie wystarczającym do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. W przypadku odwołującej się nie został spełniony warunek konieczny do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż schorzenia narządu głosu rozpoznane u niej i opisane w ostatecznym orzeczeniu lekarskim nie są zawarte w wykazie chorób zawodowych. Do rozpoznawania chorób zawodowych są uprawnione wyłącznie wskazane przez ustawodawcę jednostki organizacyjne służby zdrowia. Organy Inspekcji Sanitarnej były związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie i nie miały prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennej oceny rozpoznanego schorzenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]. z dnia [...] marca 2006 r. złożyła D. R . W skardze podniosła, że organy Inspekcji Sanitarnej rażąco naruszyły przepisy prawa materialnego tj. § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r, w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego, nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz § 2 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia przez błędnie uznanie, że przesłanką konieczną do stwierdzenia choroby zawodowej jest wymiar czasu pracy nauczyciela. W skardze zgłoszono również wątpliwości co do prawidłowości orzeczenia lekarskiego wydanego w dniu [...] grudnia 2005r. przez Instytut Medycyny Pracy w [...]. Podniesiono, że lekarz orzecznik z Poradni Chorób Zawodowych w [...]. (orzeczenie lekarskie z dnia 23 marca 2005r), a wcześniej lekarz prowadzący z Samodzielnego Publicznego Centralnego Szpitala Klinicznego, stwierdzili u skarżącej chorobę zawodową określoną w pkt 15 wykazu chorób zawodowych. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...]. nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, ale nie wszystkie jej zarzuty oceniono jako zasadne. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. Wbrew zarzutom skarżącej organy inspekcji sanitarnej nie kwestionowały jej wieloletniej pracy w narażeniu na wzmożony wysiłek głosowy. Powodem wydania negatywnej dla D. R. decyzji był fakt nie rozpoznania u skarżącej schorzeń wymienionych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, którymi są: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Jednak zdaniem Sądu przy wydaniu decyzji zapadłych w niniejszym postępowaniu administracyjnym naruszone zostały przepisy art. 7 i 77 kpa stanowiące o obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 5-6 wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. z 2002 r. Nr 132 , poz. 115 ) i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok z dnia 24 marca 2000 r. sygn. akt I SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 664/00 ). Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Podzielając ten pogląd wskazać trzeba, że jednocześnie przepis § 8 ust. 2 wskazanego rozporządzenia stanowi, że jeżeli państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności do uzupełnienia materiału dowodowego. Taka konieczność w ocenie Sądu zaistniała w tej sprawie, gdyż materiał dowodowy był niewystarczający do wydania negatywnej dla skarżącej decyzji a organ inspekcji sanitarnej powinien zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie jego uzupełnienia. W okolicznościach sprawy nie można było z całą pewnością stwierdzić, że zaskarżone decyzje organów inspekcji sanitarnej są zgodne z prawem, i poprzestać na ustaleniu, że schorzenie stwierdzone u skarżącej nie odpowiada chorobom zamieszczonym w wykazie. Bez wątpienia u skarżącej stwierdzono chorobę narządu głosu i dochodzenie epidemiologiczne potwierdziło długoletni okres narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy. Orzeczenie lekarskie będące podstawą do wydania zaskarżonej decyzji w zakresie wszechstronności merytorycznej oceny powinno wzbudzić poważne wątpliwości. Organ nie mógł na nim poprzestać tak jak nie poprzestał na orzeczeniu nr [...] z dnia [...] marca 2005r. zawierającym pozytywne rozstrzygnięcie dla skarżącej. W przypadku kiedy lekarz orzecznik stwierdził istnienie choroby zawodowej u D. R. to Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. powziął wątpliwości, czy rozpoznane w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...]. schorzenia narządu głosu można wiązać z warunkami pracy. W związku z powyższym wystąpił o dodatkową konsultację w Instytucie Medycyny Pracy w [...] - jednostce orzeczniczej II stopnia. Takie same wątpliwości w ocenie Sadu rodziły się po wydaniu orzeczenia z dnia [...] grudnia 2005 r. Organ jednak ich nie powziął mimo, że jednostka orzecznicza I stopnia [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]. wydała diametralnie odmienne orzeczenie niż poprzednio bez dokonania jakiejkolwiek własnej oceny a jedynie posiłkując się zacytowaniem opinii konsultacyjnej sporządzonej w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Powyższe działanie naruszało przepisy art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem organy inspekcji sanitarnej nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jak wynika z akt sprawy Instytut Medycyny Pracy w [...] wydał negatywną opinię, co do istnienia przewlekłej choroby narządu głosu, związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Jednocześnie stwierdzono u skarżącej "Przewlekły prosty nieżyt krtani . Cechy dysfonii hiperfunkcjonalnej z niedomykalnością fonacyjną fałdów głosowych z powodu niewydolności mięsni odwodzących i napinających fałdy głosowe." Chorobami zawodowymi wymienionymi w wykazie chorób zawodowych, są: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzone przez Instytut Medycyny Pracy schorzenie w jego opisie jest bardzo podobne do jednej z chorób zawodowych wymienionej w rozporządzeniu. Dlatego bliższemu wyjaśnieniu podlegać powinna medyczna strona schorzenia , albowiem zarówno skarżąca jak i Sąd muszą mieć pełną wiedzę dlaczego tak nazwane schorzenie nie zostało uznane za chorobę zawodową . W oparciu o opinię konsultacyjną Instytutu Medycyny Pracy w [...], lekarz-orzecznik z Poradni Chorób Zawodowych w [...]., który uprzednio w dniu [...]marca 2005r. wydał orzeczenie lekarskie rozpoznające chorobę zawodową, w dniu [...] grudnia 2005r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i stwierdził obserwację negatywną w kierunku przewlekłej choroby narządu głosu, związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W żaden sposób nie odniósł się do poprzednio wydanego przez siebie orzeczenia a zacytowanie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy powoduje ze uzasadnienie orzeczenia odmownego jest w istocie niewystarczające i pozbawione własnej oceny medycznej dokonywanej przez tę jednostkę. Podobnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...]. wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2006r. nie odniósł się do faktu wydania orzeczenia lekarskiego przez Poradnię Chorób Zawodowych w [...]. rozpoznającego chorobę zawodową. Przy czym chwiejność stanowiska jednostki orzeczniczej I instancji powinna wzbudzić poważne zastrzeżenia i wymagała rzetelnego uzasadnienia. Tymczasem orzeczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2005 r. tego uzasadnienia jest faktycznie pozbawione . Nie ulega wątpliwości, że stwierdzanie istnienia chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i organy Inspekcji Sanitarnej są związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim to jednak w tej konkretnej sytuacji miały obowiązek ustalenie tego ponad wszelką wątpliwość, skoro w sprawie istniały sprzeczne orzeczenia lekarskie a w istocie jednostka orzecznicza I instancji nie dokonała własnych ustaleń. Podnieść także należy, że jakkolwiek rozpoznanie u skarżącej przez lekarza z Centralnego Szpitala Klinicznego schorzenia narządu głosu, wymienionego w wykazie chorób zawodowych, nie mogło być podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż ta jednostka służby zdrowia nie jest uprawniona do orzekania w zakresie chorób zawodowych, to jednak posłużyło lekarzowi orzecznikowi do stwierdzenia tej choroby w orzeczeniu z dnia [...] marca 2005 r. W tych okolicznościach organ powinien zdaniem Sądu zwrócić się do jednostki orzeczniczej aby odniosła się do całości materiału medycznego zgromadzonego w niniejszej sprawie, poddała go ocenie a swoje stanowisko rzetelnie uzasadniła. Na marginesie wskazać trzeba, że nie może mieć żadnego negatywnego znaczenia dla skarżącej D. R., że nie skorzystała z przysługującego jej prawa odwołania się od orzeczenia z dnia [...] grudnia 2005 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Rodzące się wątpliwości co do kompletności i rzetelności oceny medycznej powinny być wyjaśnione prze organ z urzędu. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 152 w/w ustawy, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.