III SA/Po 213/06

Dnia 03 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska As. sąd. Szymon Widłak (spr.) Protokolant: ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2006 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności działki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] roku nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/ Sz. Widłak /-/ B.Koś /-/ M.Kosewska KS d S.S. wnioskiem z dnia [...] na podstawie art. 1 i 5 Dekretu z 19 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14 poz. 78 ze zm.) wniosła o nadanie jej na własność nieruchomości (działki nr: 212/9, 212/10, 212/11 i 212/12) o powierzchni 306 m2 położone w miejscowości P., gm. S. We wniosku argumentowała, iż jej ojciec J.S. zawarł w 1939 r. umowę dzierżawy na 30 lat i jeden dzień, tak więc zgodnie z art. 695 Kodeksu cywilnego uważa się ją za zawartą na czas nieokreślony. Starosta K. decyzją z dnia [...], z powołaniem na przepis art. 1 Dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1950 r. Nr 14 poz. 78 ze zm.) - odmówił nadania S.S. na własność nieruchomości zabudowanej położonej w miejscowości P., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako część działki nr [...] . W uzasadnieniu wskazał, iż w toku postępowania ustalono, że nieruchomość ta stanowi własność Skarbu Państwa - Agencja Własności Rolnej. Zainteresowana jest następcą prawnym J.S. i M.S. (postanowienie spadkowe Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. Ns [...]). J.S. zawarł 21 kwietnia 1939 r. z Spółką "A" . w formie aktu notarialnego umowę dzierżawy 1/4 domu mieszkalnego wraz z gruntem pod tą częścią budynku, chlewikiem i wspólnym podwórzem. Umowa zawarta została na 30 lat, licząc od dnia 1 stycznia 1939 r., a dzierżawca zapłacił czynsz za cały okres trwania umowy. J.S. zmarł 08 lipca 1994r., a M.S. 12 grudnia 1996 r. Spadkobierczynią zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. (sygn. Ns [...]) ustalona została S.S., która na stałe zamieszkuje w K. gdzie posiada mieszkanie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 grudnia 2002r. (IC S.S.) orzekł o eksmisji i wydaniu zajmowanego przez S.S. lokalu oraz przynależności. Starosta w decyzji argumentował, iż zgodnie z cytowanym dekretem warunkiem ubiegania się o nadanie nieruchomości na własność jest gospodarowanie na niej, a skoro wnioskodawczyni nie zamieszkuje tam, nie spełnia tego warunku. S.S. w odwołaniu podniosła zarzuty m.in. naruszenia przez organ art. 10 KPA, albowiem nie została powiadomiona o zakończeniu postępowania. Nadto podała, iż poczyniła nakłady na nieruchomość, w tym wymieniła dachówkę i doprowadziła wodę. Wniosła o przeprowadzenie wizji lokalnej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...]. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ocenę prawną decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślono, iż z punktu widzenia art. 1 Dekretu istotna jest okoliczność, że wobec S.S. orzeczono eksmisję z lokalu jeszcze przed złożeniem przez nią wniosku o jego przyznanie, co przesądza o tym, że w dniu jego składania nie gospodarowała na nieruchomości. Zwrócono także uwagę na fakt, iż S.S. składała już wniosek o uwłaszczenie z powołaniem się na treść art. 6 ust. 1 i 4 Dekretu a decyzja odmowna jest prawomocna. S.S. we wniesionej skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, iż przepis art. 1 Dekretu nie wymaga aby wnioskodawca zamieszkiwał na nieruchomości a jedynie gospodarował na niej. Pomimo ustalenia w toku postępowania wyjaśniającego faktu gospodarowania na nieruchomości Starosta K. w swojej decyzji stwierdził, iż warunek ten nie został spełniony. Wskazała także, iż ponownie nie została powiadomiona o zakończeniu postępowania w sprawie, jak też organ II- giej instancji nie odniósł się do tego zarzutu, jak też nie ustosunkował się do wniosku o przeprowadzenie wizji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumenty wyrażone w decyzji. W trakcie rozprawy prokurator wniósł o uwzględnienie skargi wskazując, iż organy błędnie zinterpretowały pojęcie "gospodarowania", albowiem w tej konkretnej sytuacji chodziłoby raczej o całokształt okoliczności związanych z zajmowaniem się nieruchomością, a nie o zamieszkiwanie w sensie dosłownym. Nadto zwrócił uwagę na naruszenie w postępowaniu art. 10 KPA, co miało wpływ na rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Na wstępie należy zauważyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji winien dążyć w toku postępowania do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym celu zobowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 kpa). Ustalenie prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, która nakłada na organ administracji obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. W ocenie Sądu, organy administracji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób, który pozwoliłby ustalić, czy zostały spełnione przesłanki do nadania na własność S.S. przedmiotowej nieruchomości. Zauważyć należy, iż materialnoprawną podstawą wniosku skarżącej były przepisy art. 1 i 5 Dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14 poz. 78 ze zm.). Według nich nieruchomości państwowe użytkowane przez rolników na podstawie umów dzierżawy co najmniej przez trzy lata przed dniem wejścia w życie dekretu nadaje się tym rolnikom lub ich następcom prawnym na ich wniosek na własność, jeżeli gospodarują na tych nieruchomościach. Natomiast z art. 5 Dekretu wynika, iż przepisy art. 1-4 Dekretu stosuje się również do nieruchomości państwowych użytkowanych przez osoby pozostające w stosunku pracy, rencistów i rzemieślników na podstawie umów dzierżawy zawartych przed dniem 1 września 1939r. W aspekcie tak sformułowanego wniosku decyzje organów obu instancji winny zatem zawierać odniesienie do wskazanych artykułów i przedstawiać właściwą ich analizę na tle ustalonego stanu faktycznego. Tymczasem w postępowaniu nie ustalono zasadniczej dla sprawy okoliczności. Jak wynika z brzmienia art. 1 Dekretu dotyczy on rolników i ich następców prawnych. Art. 5 wskazuje dalej, iż przepisy art. 1-4 stosuje się także do osób pozostających w stosunku pracy rencistów i rzemieślników. W postępowaniu nie ustalono do której z grup należał ojciec skarżącej a co za tym idzie nie ustalono w ogóle czy zachodziły te elementy podmiotowe stanowiące podstawę uwłaszczenia. Niezależnie od tego decyzje obu instancji nie zawierają także koniecznej analizy przepisu art. 5 Dekretu. Skupiając się na pojęciu "gospodarowania" organy nie odniosły się w ogóle do zawartego w tym artykule pojęcia "użytkowania" nieruchomości. Decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z osnowy i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, co oznacza, że żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym. Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 107 k.p.a. Zgodnie z § 3 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Wyjaśnienie powodów zastosowania przez organ określonego przepisu prawa podlega kontroli w drodze administracyjnej bądź sądowej pod kątem jego prawidłowości (wyrok WSA w Warszawie z 16.11.2004. sygn. I SA 1128/03 LEX nr 164719). Uzasadnienie zatem służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, podania jego podstaw i przedstawieniu stanowiska zajętego przez organ na tle określonego stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organ I-szej instancji ograniczył się do przytoczenia w uzasadnieniu treści przepisu art. 5 Dekretu, w najmniejszym nawet stopniu nie wyjaśniając dlaczego nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Podobnie wadliwa z tego względu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], która w ogóle pomija ten przepis. Organ ten przy tym nie odniósł się do zarzutu zawartego w odwołaniu dotyczącego naruszenia w postępowaniu zasady wyrażonej w art. 10 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, tymczasem oparcie decyzji na analizie pojęcia "gospodarowania" nakładało na organy administracji konieczność szczegółowego wyjaśnienia okoliczności faktycznych tego dotyczących. W tym celu niewątpliwie pomocna mogłaby być wizja nieruchomości. Pozwala to stwierdzić, iż wniosek skarżącej zawarty w odwołaniu o przeprowadzenie tego dowodu uznać zatem należało za w pełni uzasadniony. Nadmienić należy przy tym, iż pomimo, że przeprowadzono w postępowaniu dowód z przesłuchania świadków, którzy wyjaśnili, iż poczyniono na nieruchomość określone nakłady, organy administracji w żaden sposób nie odniosły się do tych dowodów. Nie wyjaśniono w szczególności czy i dlaczego odmówiono im wiary, bądź też dlaczego ustalenia te nie mają znaczenia dla sprawy. Zatem postępowanie w tej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem artykułów 7, 10 oraz 77 Kpa. Decyzje wydane w jego wyniku naruszające art. 107 Kodeksu Postępowania Administracyjnego nie poddają się przy tym także kontroli sądowej, co ostatecznie przesądza o ich wadliwości. Bez wątpienia przy tym tego typu naruszenia przepisów postępowania mogło mieć wpływ na jego wynik. W ponownie przeprowadzanym postępowaniu rzeczą organów będzie ustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dokonania właściwej analizy przepisów na które powołuje się S.S. i w końcu przeprowadzenie właściwej subsumcji prawnej. Mając na uwadze opisane wyżej uchybienia organów Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. Ustawy. /-/ Sz. Widłak /-/ B.Koś /-/ M.Kosewska KS d