II FSK 320/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA: Jacek Brolik, Sędzia WSA del.: Sławomir Presnarowicz (spr.), Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 października 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 480/06 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 17 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, 2) zasądza od L. B. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. kwotę 1.282 (jeden tysiąc dwieście osiemdziesiąt dwa) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt I SA/Bd 480/06, stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 17 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru L. B. podatku od nieruchomości za 2005 r. Podstawą prawną powyższego orzeczenia Sądu I instancji był art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. ), określanej dalej jako p.p.s.a. Z ustaleń stanu faktycznego na podstawie akt przedmiotowej sprawy wynika, że Wójt Gminy N. decyzją z dnia 30 września 2005 r., działając na podstawie art. 254 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ( jednolity tekst Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm. ), zwanej dalej o.p., zmienił decyzję z dnia 15 lutego 2005 r. wydaną dla L. B., ustalając wymiar podatku od nieruchomości na rok 2005 w nowej wysokości w kwocie 22.234,90 zł. Zmiany wymiaru danego podatku dokonano na podstawie złożonej informacji w sprawie podatku od nieruchomości, z której wynikało, że z dniem 17 maja 2005 r. nieruchomość w B. została wynajęta firmie Z. G. S.A. im. K. (dalej podawane, jako "Z. G." ). Następnie pełnomocnik podatnika B. B. poinformowała Wójta Gminy N., że z dniem 5 września 2005 r., w skutek wypowiedzenia, wygasła umowa najmu nieruchomości położonej w B., dlatego też wnosi o zmianę wydanej decyzji w sposób uwzględniający przysługujące podatnikowi zwolnienie z tytułu posiadanego statusu zakładu pracy chronionej. W dniu 20 grudnia 2005 r. pracownicy Urzędu Gminy przeprowadzili kontrolę nieruchomości będących własnością L. B. w B. W trakcie kontroli ustalono, iż w pomieszczeniach wydzierżawianych przez Z. G. prowadzona jest produkcja, co spowodowało pismem z dnia 21 grudnia 2005 r. odmowę przez Wójta Gminy N. zmiany decyzji z dnia 30 września 2005 r. w sprawie zmiany podatku od nieruchomości. Następnie w dniu 2 stycznia 2006 r. złożono odwołanie od decyzji (pisma) Wójta Gminy N. z dnia 21 grudnia 2005 r., wnosząc o uchylenie decyzji z dnia 30 września 2005 r. w części, względnie o zmianę zaskarżonej decyzji i zastosowanie zwolnienia w podatku od nieruchomości z tytułu posiadanego statusu zakładu pracy chronionej dla tej nieruchomości za okres od października do grudnia 2005. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., dalej określane jako SKO, postanowieniem z dnia 22 lutego 2006 r. Nr [...], działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 223 § 2 o.p., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 5 października 2005 r., zaś odwołanie zostało wniesione w dniu 6 stycznia 2006 r. a zatem po terminie, który upłynął w dniu 19 października 2005 r. Na powyższe postanowienie SKO, L. B. wniósł w dniu 3 kwietnia 2006 r., za pośrednictwem tego organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zwanego dalej WSA. Rozpatrując skargę w ramach tzw. autokontroli, czyli zgodnie z treścią art. 54 § 3 p.p.s.a., SKO uznało, że skarga L. B. zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też, postanowieniem z dnia 4 maja 2006 r., Nr [...], SKO orzekło o uchyleniu zaskarżonego postanowienia z dnia 22 lutego 2006 r. Nr [...], uznając jednocześnie fakt wniesienia w terminie odwołania z dnia 6 stycznia 2006 r. Następnie SKO decyzją z dnia 17 maja 2006 r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia 30 września 2005 r., znak [...] w sprawie zmiany podatku od nieruchomości za 2005 r. W uzasadnieniu podkreślono, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy odwołujący jest jednocześnie właścicielem i posiadaczem samoistnym, a zatem to na nim ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Z. G. będąc dotychczasowym najemcą, a więc posiadaczem zależnym mającym tytuł prawny, po wygaśnięciu umowy stały się, w ocenie organu odwoławczego, posiadaczem zależnym bezprawnym. W skardze do WSA wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa podatkowego tj. art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm. ), zwanej dalej u.p.o.l., poprzez błędne przyjęcie, że podatnikiem w podatku od nieruchomości za sporny okres 10/2005-12/2006 jest L. B., jako właściciel nieruchomości, podczas gdy w świetle powołanego przepisu podatkiem za wskazany okres winien być obciążony posiadacz samoistny nieruchomości z wyłączeniem podatnika. Ponadto, podnoszono naruszenie przepisów art. 336 w zw. z art. 339 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm. ), zwanej dalej Kodeks cywilny, poprzez błędne przyjęcie, że Z. G. będące w posiadaniu nieruchomości po ustaniu najmu są jej posiadaczem zależnym. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdzając zaskarżonym wyrokiem nieważność decyzji SKO z dnia 17 maja 2006 r., WSA ocenił, że decyzja ta dotknięta jest wadą nakazującą wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. WSA podkreślał, że SKO w dniu 22 lutego 2006 r. wydało postanowienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 o.p., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przy czym z uzasadnienia bezsprzecznie wynika, że rozstrzygnięcie to dotyczyło odwołania z dnia 2 stycznia 2006 r. oraz decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 września 2005 r. Następnie w tej samej sprawie, tj. w związku z tym samym odwołaniem od tej samej decyzji organu pierwszej instancji, SKO wydało w dniu 17 maja 2006 r. decyzję na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. WSA zauważał, że z akt sprawy nie wynika, aby postanowienie z dnia 22 lutego 2006 r. zostało w jakikolwiek sposób wzruszone, wyeliminowane z obrotu prawnego. A zatem w niniejszej sprawie organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję, orzekał w sprawie zakończonej prawomocnym i ostatecznym rozstrzygnięciem. W ocenie WSA powyższe stanowiło rażące naruszenie prawa, uznając, że zachodzą przesłanki z art. 247 § 1 pkt 3 o.p., które upoważniają do zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło SKO ( reprezentowane przez radcę prawnego ), zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisu art. 247 § 1 pkt 3 o.p., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję z dnia 17 maja 2006 r. Nr [...] orzekał w sprawie zakończonej prawomocnym i ostatecznym rozstrzygnięciem, postanowieniem z dnia 22 lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy w rzeczywistości organ odwoławczy postanowieniem z dnia 4 maja 2006 r., Nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie z dnia 22 lutego 2006 r. i uznał, że odwołanie zostało wniesione w terminie, 2) w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uwzględnienie skargi na decyzję i stwierdzenie nieważności decyzji w całości, przy uznaniu, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, w sytuacji, gdy uznanie to było niezgodne ze stanem rzeczywistym i prawnym. Powołując się na powyższe podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA albo o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy we własnym zakresie przez NSA, jak też o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając skargę kasacyjną między innymi wskazywano, że SKO przygotowując odpowiedź na skargę i dołączając akta pierwszej instancji, błędnie przyjął założenie kompletności akt pierwszej instancji. W aktach tych bowiem, znajdowało się postanowienie z dnia 22 lutego 2006 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz późniejsze dokumenty, w tym decyzja SKO z dnia 17 maja 2006 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast w aktach tych zabrakło postanowienia SKO z dnia 4 maja 2006 r., uchylającego w całości zaskarżone postanowienie z dnia 22 lutego 2006 r. i uznającego, że odwołanie zostało wniesione w terminie. W ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniano, że WSA nie miał przesłanek do uwzględnienia skargi na decyzję SKO oraz stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż nie były spełnione warunki z art. 247 § 1 pkt 3 o.p. W rzeczywistości bowiem postanowienie z dnia 22 lutego 2006 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zostało usunięte z obrotu prawnego prawomocnym postanowieniem z dnia 4 maja 2006 r., Nr [...]. Strona przeciwna, L. B. nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawiera usprawiedliwione podstawy. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ( pkt 1 ) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 2 ). W literaturze przedmiotu, jak również w orzecznictwie NSA wskazuje się, że gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego ( zob. B. Gruszczyński, Postępowanie kasacyjne na tle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Materiały na konferencję Sędziów NSA, Warszawa 2004, publikacja powołana w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, pod red. T. Wosia, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 542 oraz wyrok NSA z 9.03.2005 r., FSK 618/04, ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 120 ). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wywodzi, iż trafne są zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez WSA przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi na decyzję i stwierdzenie nieważności decyzji w całości, przy uznaniu, że zachodzą przyczyny określone w art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku należy wnosić, że WSA orzekał w przedmiotowej sprawie nie mając wątpliwości, co do istnieniu w obrocie prawnym dwóch ostatecznych rozstrzygnięć SKO tożsamych podmiotowo oraz przedmiotowo, tj. powoływanego wyżej postanowienia z dnia 22 lutego 2006 r. oraz opisywanej na wstępie decyzji z dnia 17 maja 2006 r. WSA stwierdzał bowiem w uzasadnieniu swego orzeczenia, że "z akt sprawy nie wynika, aby postanowienie z dnia 22 lutego 2006 r. zostało w jakikolwiek sposób wzruszone, wyeliminowane z obrotu prawnego. A zatem w niniejszej sprawie organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję, orzekał w sprawie zakończonej prawomocnym i ostatecznym rozstrzygnięciem". WSA uznał zatem, że zachodzą przesłanki z art. 247 § 1 pkt 3 o.p., które upoważniają Sąd do zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tymczasem z załączonych do skargi kasacyjnej dowodów, tj. kopii skargi L. B. z dnia 3 kwietnia 2006 r. na postanowienie SKO z dnia 22 lutego 2006 r. oraz kopii postanowienia SKO z dnia 4 maja 2006 r., wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jego odbioru, jednoznacznie wynika, że SKO działając stosownie do treści art. 54 § 3 p.p.s.a., uwzględniło w całości skargę L. B. Dlatego też, postanowieniem z dnia 4 maja 2006 r., Nr [...], SKO orzekło o uchyleniu zaskarżonego postanowienia z dnia 22 lutego 2006 r., Nr [...], uznając jednocześnie fakt wniesienia w terminie odwołania L. B. z dnia 6 stycznia 2006 r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że SKO wydając decyzję w dniu 17 maja 2006 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia 30 września 2005 r., znak [...] w omawianej sprawie zmiany podatku od nieruchomości za 2005 r., nie orzekało w sprawie już zakończonej prawomocnym i ostatecznym rozstrzygnięciem. W przedmiotowej sprawie rozpatrywanej przez WSA w dniu 3 października 2006 r., nie mogła zatem zaistnieć przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 3 o.p., tj. wydania, opisywanej wyżej ostatecznej decyzji z dnia 17 maja 2006 r., z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji, WSA nie miał podstaw prawnych do zastosowania w tejże sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, na zasadne wskazywanie przez SKO w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, co do braku pytań kierowanych przez WSA do pełnomocnik L. B., o wyjaśnienie kwestii pozostawania w obrocie prawnym powoływanego postanowienia z dnia 22 lutego 2006 r. o uchybieniu terminu. Z akt sprawy nie wynika również, aby WSA zwracał się do SKO o zajęcie stanowiska w przedmiotowej kwestii, choć jak słusznie podkreśla skarżący "okoliczności sprawy wskazywały, że wydanie decyzji, w sytuacji, gdy w tej samej sprawie funkcjonuje prawomocne postanowienie o uchybieniu terminu, niewątpliwie prowadziłoby do ziszczenia się przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji". Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 185 § 1 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od L. B. na rzecz SKO, na podstawie przepisu art. 203 pkt 2 wyżej powołanej ustawy p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 3 i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).