III SA/Wa 2675/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]maja 2006 r. nr[...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja której nieważność stwierdzono nie może być wykonana w całości. W dniu 2 lutego 2006 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej Zakładem, wpłynął wniosek Skarżącego H. M. o umorzenie zaległości z tytułu składek z uwagi na trudną sytuację materialną. Skarżący opisał przyczyny powstania zadłużenia. Wskazał również wysokość uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, argumentując że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej powoływanej jako u.s.u.s.). Skarżący posiada stałe źródło dochodu (wynagrodzenie za pracę). Spłaca ponadto innego wierzyciela (bank) w kwotach ok. 160 zł miesięcznie z pominięciem należności Zakładu. W stosunku do Skarżącego nie wdrożono jeszcze postępowania egzekucyjnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący powtórnie przedstawił swoją sytuację finansową. Wniosek ten nie został przez niego podpisany. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, ponawiając zasadniczo argumentację w niej zawartą. Zauważył dodatkowo że należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W skardze na tę decyzję Skarżący wyjaśnił przyczyny powstania zadłużenia. Wskazał wysokość osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, podkreślając jednocześnie, iż po odliczeniu stałych obciążeń (czynsz, kredyt, energia elektryczna, telewizja) do dyspozycji pozostaje mu kwota 100 zł. Skarżący zaznaczył ponadto że posiada zadłużenie z tytułu czynszu, nie reguluje również na bieżąco opłat za prąd i telewizję. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W dniu 8 listopada 2006 r. (data nadania 6 listopada 2006 r.) do Sądu wpłynęło pismo Skarżącego, przy którym przesłał m. in. kopię podpisanego przez siebie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej wskazane. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy bowiem stwierdzić, że w sposób rażący narusza ona przepisy procedury administracyjnej, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Należy zauważyć, że w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych znajduje się pismo Skarżącego z dnia 4 kwietnia 2006 r. potraktowane przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, które nie zostało przez niego podpisane. Tymczasem zgodnie z art. 63 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej powoływanej jako K.p.a. podanie, w tym także wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez osobę określoną jako wnosząca podanie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 marca 2005 r., V SA/Wa 1770/2004, LexPolonica). Brak podpisu, w sytuacji, gdy nie zostanie on uzupełniony poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia z kolei wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy niemożność jego rozpoznania. Tę ostatnią problematykę reguluje art. 64 § 2 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym, niż wskazane w § 1 tego artykułu, wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został przez Skarżącego podpisany. Mimo tego organ odwoławczy nie wezwał go, pod rygorem określonym w art. 64 § 2 K.p.a., do usunięcia tego braku i wniosek Skarżącego rozpoznał, podczas gdy nie mógł on wywołać skutków prawnych. Organ odwoławczy zyskuje bowiem ten przymiot dopiero w wyniku prawidłowo złożonego odwołania (tu: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Powyższa okoliczność powoduje, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z 15 września 2000 r., III SA 417/00, Lex nr 47217; wyrok NSA z 14 kwietnia 1999 r., IV SA 689/97, Lex nr 47329; wyrok NSA OZ w Gdańsku z 18 maja 1994 r., SA/Gd 2365/93 - POP 1997, nr 3, poz. 62). Bez wpływu na powyższe pozostaje fakt przesłania w dniu 6 listopada 2006 r. do Sądu pisma Skarżącego, do którego dołączył m. in. kopię podpisanego przez siebie wniosku z dnia 4 kwietnia 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na akta sprawy w rozumieniu art. 54 § 2 P.p.s.a. składa się bowiem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego przez nie postępowania, przekazany następnie Sądowi przez organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (tu: Prezes Zakładu). W tych zaś, jak wskazano wyżej, znajduje się wniosek, o którym mowa wyżej, który nie został przez Skarżącego podpisany. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 P.p.s.a. Skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a.