II FSK 2/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Grzegorz Borkowski (spr.), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A." Sp. z o.o. j.v. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 września 2005 r. sygn. akt I SA/Ol 291/05 w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. j.v. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 3 czerwca 2005 r. (...) w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "A." Sp. z o.o. j.v. z siedzibą w O. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 120 /sto dwadzieścia/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę "A." Sp. z o.o. j.v. z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Powyższą decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w O. w sprawie kosztów egzekucyjnych związanych z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji stwierdził, że postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 lipca 2004 r. W wyniku podjętych działań egzekucyjnych zajęto rachunki bankowe spółki, co przyczyniło się do powstania kosztów egzekucyjnych, na podstawie art. 64 par. 1 pkt 4 i par. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ II instancji uznał za bezzasadny zarzut pełnomocnika spółki, że przy pobieraniu kosztów egzekucyjnych przyjęto niewłaściwą kwotę egzekwowanej należności, ponieważ w wyniku złożenia w dniu 8 listopada 2004 r. korekty deklaracji VAT, powstała nadpłata w tym podatku, która następnie postanowieniami z dnia 31 grudnia 2004 r. i z dnia 9 marca 2005 r., została zaliczona na poczet zaległości w podatku VAT za sierpień 2002 r. Organ podkreślił, że na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. 14 lipca 2004 r., nie stwierdzono nadpłaty, a ograniczenie kwoty egzekwowanej przez wierzyciela nastąpiło w terminie późniejszym i nie było wynikiem niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji. Stąd okoliczność uregulowania części egzekwowanej zaległości, w formie nadpłaty, nie zwalnia strony od obciążenia jej kosztami, bowiem zgodnie z art. 64 par. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w zaskarżonym wyroku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił ją. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do problemu czy podstawą naliczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężne stanowi kwota dłużna wymieniona w tytule wykonawczym, czy wysokość dłużnej kwoty po dokonaniu wpłat i potrąceń w czasie trwania postępowania egzekucyjnego w administracji. W ocenie Sądu, decydujące znaczenie w tej sprawie ma data powstania obowiązku uiszczenia opłat egzekucyjnych. Zgodnie z regulacją art. 64 par. 9 powoływanej ustawy, obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłat manipulacyjnych, powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnej i opłaty manipulacyjnej, powstał w dniu 14 lipca 2004 r., tj. z chwilą doręczenia dłużnikowi odpisu tytuł wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Zdaniem Sądu, organy egzekucyjne prawidłowo naliczyły opłatę za zajęcie wierzytelności w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności w tytule wykonawczym i 1% opłaty manipulacyjnej kwot egzekwowanej należności, objętej tym tytułem. Sąd podkreślił, że zaplata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, nie zwalnia od obowiązku zapłaty opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjnej. Zatem dokonanie potrącenia nadpłaty na dzień 5 marca 2005 r. nie spowodowało zmniejszenia podstawy obliczenia opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej. spółka działając przez pełnomocnika, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 64 par. 1 pkt 4 oraz par. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 64 par. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, także naruszenie przepisów postępowania, poprzez niezastosowanie art. 145 pkt 1 lit. "a i c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na obrazę przez organy podatkowe zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych wynikającej z art. 121 Ordynacji podatkowej oraz zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 122 Ordynacji podatkowej. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że zdaniem autora skargi kasacyjnej podstawą wyliczenia kosztów egzekucyjnych powinna być faktyczna kwota egzekwowanej zaległości podatkowej. Niższa podstawa obliczenia kosztów egzekucyjnych jest wynikiem skorygowania deklaracji VAT-7 za miesiące następujące po sierpniu 2002 r. W związku z powyższym wystąpiła kwota podatku podlegająca zwrotowi na rachunek spółki. Wynikłą nadpłatę zaliczono na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2002 r. Powyższe działanie spowodowało zmniejszenie, egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego, należności głównej. Ponadto, w ocenie skarżącej. Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 64 par. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazano, że należność została uiszczona niezależnie od dokonywanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, bo poprzez przeksięgowanie na poczet zaległości podatkowej za sierpień 2002 r., powstałej na skutek skorygowania deklaracji VAT-7, nadwyżki. Mając to na uwadze można stwierdzić, iż organ egzekucyjny w żaden sposób nie przyczynił się do uregulowania zaległości podatkowych spółki. Zmniejszenie podlegającej egzekucji należności głównej nie nastąpiło na skutek czynności egzekucyjnych. Zarachowanie nadwyżki w podatku na poczet wcześniejszych zaległości podatkowych, w jakimkolwiek wypadku, nie nosi miana egzekucji. Zatem zapłata egzekwowanej należności nastąpiła bez związku z dokonywanymi czynnościami egzekucyjnymi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. 1. Zarzuty "procesowe" /art. 145 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej/ nie zostały w ogóle uzasadnione. Zwalnia to Sąd kasacyjny od obowiązku ich rozważenia, niezależnie od tego, że przepisy Ordynacji /na co zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną/ nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym/. 2. Art. 64 par. 1 pkt 4 i par. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakazują /uprawniają/ organowi egzekucyjnemu pobranie opłat: - za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w wysokości 5% egzekwowanej należności, - za wszelkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych 1% egzekwowanych należności. Jeżeli obowiązek uiszczenia tych opłat powstał, w rozpatrywanej sytuacji, z chwilą dokonania zajęcia u dłużnika zajętej wierzytelności /par. 9 pkt 2 i par. 10 cyt. wyżej art. 64/ to podstawę ustalenia ich wysokości stanowi kwota egzekwowanej należności w tej samej chwili. Nie ma przy tym znaczenia jaka część tej należności została wyegzekwowana w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych, a jaka zaspokojona w inny sposób. Tak też - prawidłowo - wyjaśnił sąd I instancji treść zastosowanych przez organ egzekucyjny /a nie sąd/ przepisów. Pogląd skarżącej Spółki miałby uzasadnienie, gdyby podstawę wyliczenie opłat stanowiła wartość wyegzekwowanej należności, a to by wymagało zmiany przepisów. Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.