III SA/Wa 3021/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Asesor WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi F. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Ppracy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], 2) określa, że decyzje których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane w całości. III SA/Wa 3021/06 Uzasadnienie Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń społecznych (Prezes ZUS) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2006 r., którą odmówił skarżącemu F. J. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zawarcie układu ratalnego w zakresie ciążących na nim zaległości z tytułu składek. Pismem z dnia 21 marca 2006 r. skarżący zmienił ten wniosek i wniósł o umorzenie ciążących na nim zaległości z tytułu składek. Skarżący wskazywał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej , która nie pozwala mu na zapłatę zaległych należności z tytułu składek bez spowodowania uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Prezes ZUS decyzją z dnia [...] maja 2006 r. odmówił skarżącemu F. J. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne miesiące 1999 r. Od tej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazaną na wstępie decyzją Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] F. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego. W skardze skarżący tak jak we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, wskazywał na swoją trudną sytuację materialną. Organ w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Korzystając z tego uprawnienia sąd postanowił wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję z uwagi na istniejące w sprawie naruszenia prawa, których skarżący nie wskazał w skardze. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.s.u.s.) organem, który wydaje decyzje w sprawach indywidualnych wynikających z przepisów u.s.u.s. jest Zakład. W art. 83 ust. 2 u.s.u.s. ustawodawca stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z treści art. 83 ust. 4 wynika, że w zakresie decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek Prezes ZUS jest organem drugiej instancji. Prezes uprawniony jest do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, który przysługuje od decyzji Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o odwołaniach, a zatem również przepisy art. 138 k.p.a. § 1 pkt 1-3 i § 2 k.p.a. określające kompetencje organu odwoławczego. W rozpoznanej sprawie Prezes ZUS wydał decyzję z dnia [...] maja 2006 r. z naruszeniem właściwości, gdyż zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 u.s.u.s. nie był organem właściwym do wydania tej decyzji. Z tego powodu Prezes ZUS rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wobec zachodzącej konieczności przeprowadzenia całego postępowania w pierwszej instancji przez organ właściwy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. obowiązany był uchylić swoją decyzję z dnia [...] maja 2006 r. i przekazać sprawę właściwemu organowi do rozpatrzenia. Zatem w rozpoznanej sprawie brak było podstaw do utrzymania decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza w sposób rażący przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja poprzedzającą zaskarżoną decyzję została wydana z naruszeniem przepisów art.28 ust. 1 i art. 83 ust. 1 u.s.u.s. które na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiło podstawę do stwierdzenie nieważności decyzji. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.