I SA/Wr 1341/06

Dnia 21 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Marta Pająkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr[...] w przedmiocie przekazania sprawy właściwemu miejscowo organowi egzekucyjnemu I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz J. J. kwotę 100 (słownie: sto) zł – tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – S. M. z dnia [...]r. o przekazaniu do załatwienia zgodnie z właściwością miejscową wniosku J. J. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach 284303 i 284304. W uzasadnieniu wskazano, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – S. M. w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec H. A. F. S.A. we W., dokonał w dniu 04.01.2001r. zajęcia wierzytelności przysługującej Spółce od J. J.. Dłużniczka zajętej wierzytelności, mimo jej (wierzytelności) uznania pismem z dnia 12.02.2001r., nie przystąpiła do realizacji zajęcia. W związku z tym, organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego W.– S. M.) na podstawie art. 93 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystawił w dniu 06.04.2001 r. przeciwko J. J. tytuły wykonawcze o numerach: [...] (numer systemowy [...]) oraz [...] (numer systemowy [...]), kierując je w celu wykonania do właściwego dla zobowiązanej organu egzekucyjnego, to jest Naczelnika Urzędu skarbowego W., który na ich podstawie dokonał w dniu 20.08.2001 r. zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. Pismem z dnia 17.02.2006 r. (sprecyzowanym w dniu 16.03.2006 r.) J. J. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – S. M. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność wobec jej osoby egzekucji administracyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – S. M. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. przekazał wniosek strony do rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W. jako właściwemu organowi egzekucyjnemu. Na skutek złożonego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej we W. podjął wskazane na wstępie rozstrzygnięcie, argumentując w jego uzasadnieniu, że przekazanie sprawy nastąpiło z uwzględnieniem regulacji art. 22 ustawy Sygn. akt I SA/Wr 1341/06 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem właściwość miejscową organu egzekucyjnego przy egzekucji należności pieniężnych ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, a skoro skarżąca ma miejsca zamieszkania w Wałbrzychu, to jedynie właściwym do rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, J. J. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzuciła, że Dyrektor Izby Skarbowej nie wziął pod rozwagę jej argumentów, iż organem właściwym do prowadzenia przeciwko niej postępowania egzekucyjnego winien być Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – S. M. Zdaniem skarżącej Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. prowadzi egzekucję jedynie na zlecenie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – S. M. i nie posiada dostatecznej wiedzy na temat podstaw prowadzonej egzekucji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła ponadto zarzuty natury merytorycznej dotyczące wystawionych wobec niej oraz H. A. F. S.A. – tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko odnośnie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie w stosunku do skarżącej. Stwierdził także organ, że dla oceny właściwości bez znaczenia pozostaje zagadnienie, który z organów "lepiej" zna sprawę egzekucji pierwotnego długu podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przedmiotem skargi było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W., który uznał prawidłowość postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – S. M.o (z dnia [...] r., nr [...]) o przekazaniu do załatwienia według właściwości wniosku J. J. o umorzeniu wobec jej osoby postępowania egzekucyjnego. Przekazanie zostało dokonane na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., który na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez organ wcześniej wskazany Sygn. akt I SA/Wr 1341/06 (Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – S. M.), wszczął egzekucję do majątku zobowiązanej, albowiem uznając uprzednio zajętą u niej wierzytelność w ramach egzekucji zobowiązania podatkowego spółki akcyjnej H. A. F. nie zrealizowała dokonanego zajęcia. Przy tym przypomnieć trzeba, że organem egzekucyjnym, który dochodził należności podatkowej spółki akcyjnej, a tym samym dokonywał zajęcia jej wierzytelności u J. J.j był Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – S. M.. Problem w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do odpowiedzi na pytanie, który organ właściwy był do rozpoznania wniosku J. J. o umorzenie wobec niej postępowania egzekucyjnego, a w ten sposób, który z organów uprawniony był do prowadzenia w stosunku do jej majątku egzekucji administracyjnej. Stwierdzić bowiem trzeba, że obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości, dotyczy także organów egzekucyjnych (art. 19 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm., zwanej dalej "ustawą egz."). Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że na podstawie art. 22 § 2 ustawy egz., właściwym do prowadzenia egzekucji z majątku skarżącej, a przeto również rozpatrzenia pretensji dłużniczki, był ustalony według miejsca jej zamieszkania organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. Przedstawionego stanowiska organu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zaaprobował, albowiem w sprawie nie doszło do wszczęcia odrębnego postępowania egzekucyjnego, które uzasadniałoby prowadzenie go przez inny organ egzekucyjny niż organ egzekwujący obowiązek podatkowy spółki akcyjnej H. A. F. Według art. 91 ustawy egz., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b. Z kolei z przepisu art. 71b wynika, że w przypadku uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej i że w takim przypadku tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia Sygn. akt I SA/Wr 1341/06 wierzytelności u jej dłużnika, przy czym podstawą wystawienia tego tytułu jest postanowienie, wydane przez organ egzekucyjny w trybie art. 71a § 9, w którym to postanowieniu określić należy wysokość nieprzekazanej przez dłużnika kwoty. Z przytoczonej regulacji wynika, że w razie uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od realizacji zajęcia, organ egzekucyjny wydaje najpierw postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty, a następnie w oparciu o to postanowienie, organ egzekucyjny wystawia tytuł wykonawczy (przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności). Jednakże możliwość wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi (zajętej wierzytelności) nie oznacza, że dochodzi do wszczęcia odrębnego postępowania egzekucyjnego. W omawianym przypadku tytuł wykonawczy umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności, jej kwoty (wierzytelności do wysokości określonej w postanowieniu), ale w dalszym ciągu na poczet egzekwowanego dotychczas obowiązku "zasadniczego" zobowiązanego (w sprawie H. A. F. S.A.), który to obowiązek był (jest nadal) przedmiotem trwającego postępowania egzekucyjnego. Obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności, wynikający z wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego, jest przeto nierozerwalnie związany z egzekwowanym obowiązkiem, na poczet którego dokonano zajęcia. Należy dojść do wniosku, że jeżeli zaistniałyby podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego (czy nawet zawieszenia), nie można byłoby kontynuować postępowania względem dłużnika wierzytelności. Jeżeli na przykład okazałoby się, że dłużnik "główny" zobowiązanie wykonał, albo że uległo przedawnieniu, oznaczałoby to bezprzedmiotowość egzekucji wobec dłużnika wierzytelności. Także czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji wobec "głównego" zobowiązanego, nie pozwala stosować trybu egzekucji w stosunku do dłużnika wierzytelności. Tego rodzaju zależności mogą się realizować tylko w ramach jednego postępowania egzekucyjnego. Należy zauważyć, że regulacja art. 91 w związku z art. 71b ustawy egz. ma charakter szczególny. Regulacja ta nie nawiązuje do trybu wszczęcia egzekucji administracyjnej, o jakim mowa w art. 26 tej ustawy. Przepis art. 71b stanowi wyraźnie, że tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, nie zaś wierzyciel, co jest zasadą przy wszczęciu egzekucji. Nawet bowiem w przypadku wskazanym w art. Sygn. akt I SA/Wr 1341/06 26 § 4 ustawy egz., to jest wszczęcia egzekucji z urzędu, chodzi o sytuację, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Tymczasem sformułowanie art. 71b "tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny" zdaje się abstrahować od kwestii działania wierzyciela. Wystawiając tytuł wykonawczy w trybie wskazanego przepisu organ egzekucyjny nie działa jako "wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym", ani tym bardziej jako wierzyciel (tylko). Wystawienie w tym trybie tytułu jest działaniem organu egzekucyjnego. Reasumując trzeba stwierdzić, że w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego wobec dłużnika zajętej wierzytelności, egzekucja z majątku tego dłużnika prowadzona jest w ramach dotychczasowego postępowania egzekucyjnego, co powoduje, że organem egzekucyjnym właściwym w tym zakresie jest organ egzekwujący obowiązek na poczet którego dokonano zajęcia wierzytelności. Z przedstawionych powodów należało uznać, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oparte na przepisie art. 22 § 2 wydane zostało z jego naruszeniem w związku z art. 91 i 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jego uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w oparciu o jej art. 200.