II SA/Bd 49/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [..] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] 2005 r. Nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej I. A. kwotę 25 (dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2005 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W. – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działając na podstawie art. 7, 8, 9a, 10 w zw. z art. 2, 12 i 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późń. zm.) oraz w związku z art. 3 pkt 1, 2, 10 i 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późń. zm.) orzekł o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na dziecko – J. N., reprezentowanego przez matkę – I. A., w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 170 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazano, że wobec bezskuteczności prowadzonej egzekucji sądowej z tytułu zasądzonych alimentów w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku oraz spełniania pozostałych przesłanek określonych ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej warunkujących nabycie uprawnienia do takiej zaliczki, orzeczenie o jej przyznaniu we wskazanej wyżej wysokości stało się zasadne. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. A. i powołując się na regulację art. 8 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - zarzuciła błędne wyliczenie przez organ wysokości przyznanego świadczenia. Odwołująca podniosła, że dochód na osobę w jej rodzinie nie przekracza 50 % kwoty określonej w art. 7 ust. 2 cyt. ustawy ( 583,00 zł), a więc w myśl przepisu art. 8 ust. 2 tejże ustawy przysługuje jej zaliczka alimentacyjna w wysokości 300,00zł. Wskazuje też na poparcie jej argumentacji przez pracownika Ministerstwa Polityki Społecznej - eksperta do spraw świadczeń rodzinnych, udzielonego w rozmowie telefonicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z [...] 2005 r. nr [...] w rozpatrzeniu wniesionego odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego stanowiska, wśród szczegółowo przywołanych przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, wskazano m.in. na § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późń. zm.), zgodnie z którym w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Przepis ten pozwala, zdaniem organu, przy ustalaniu wysokości miesięcznego dochodu na członka rodziny będącego podstawą do ustalenia wysokości zaliczki alimentacyjnej, na łączne uwzględnienie zarówno dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jak i dochodu uzyskanego w roku następnym. Taka interpretacja pozwoliła organowi ustalającemu średni miesięczny dochód na zsumowanie kwoty średniego miesięcznego dochodu za rok 2004 (wg zaświadczenia z urzędu skarbowego) tj. 109,50 zł oraz kwoty wykazanego we wniosku dochodu wnioskodawczyni za miesiąc lipiec 2005 r. czyli kwoty 579,60 zł, co stanowi łącznie 689,10 zł, a w przeliczeniu na osobę – 344,55 zł i tym samym przekracza 50 % kwoty określonej art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy I. A. wyraziła swoje niezadowolenie z przyjętej przez organ metody wyliczenia średniego, miesięcznego dochodu, warunkującego nabycie i wysokość zaliczki alimentacyjnej i wniosła ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem skarżącej wyegzekwowane alimenty nie powinny podlegać uwzględnieniu przy obliczaniu dochodu za 2004 r., a osiągnięty dochód za miesiąc lipiec 2005 r. winien wpływać na prawo do zaliczki alimentacyjnej, jednak dopiero przy jego ustalaniu na następny okres zasiłkowy tj. 2006/2007 r. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie podjęto z naruszeniem prawa. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej dokonuje oceny, na skutek zaskarżenia działalności (działania bądź zaniechania) organu administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem, w tym przypadku - oceny powodów odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej kwocie. Nie zastępuje więc organu administracji publicznej i nie przejmuje jego kompetencji do końcowego załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z przepisem art. 1 pkt 2 tej ustawy, określa ona zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest jednak kwestia ustalenia istnienia uprawnienia konkretnego podmiotu, ponieważ bezsporną okolicznością jest spełnianie przez skarżącą przesłanek określonych w art. 2 pkt 5 ppkt a cyt. ustawy, określających podmiotowe warunki przyznania zaliczki alimentacyjnej. Jak wynika bowiem z akt sprawy I. A. jest osobą stanu wolnego, samotnie wychowującą dziecko, przy czym zasądzone od ojca dziecka alimenty w wysokości 300 zł miesięcznie nie zostały skutecznie wyegzekwowane za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, co potwierdza zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Rewir IV we W., [...] z [...] 2005 r. Sporna w sprawie kwestia właściwego ustalenia dochodu rodziny wnioskodawcy ma znaczenie dla ustalenia wysokości przysługującej zaliczki alimentacyjnej, bowiem zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż: w przypadku, gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 170,00 zł dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednak zgodnie z ust. 2 art. 8 cyt. ustawy, w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się, w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki, do kwoty 300,00 zł dla osoby uprawnionej albo 380,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższego wynika, że niebagatelne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie będzie odgrywać właściwe określenie pojęcia "dochód rodziny", stanowiącego punkt wyjścia dla ustalenia uprawnienia i wysokości zaliczki alimentacyjnej. W tym zakresie art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są one sprzeczne z niniejszą ustawą. Odesłanie to dotyczy także pozostałych kwestii, nieuregulowanych w ustawie, a mających znaczenie dla jej interpretacji. Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jako dochód rodziny należy traktować przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dla pełnego wyjaśnienia pojęcia należy odwołać się jeszcze do art. 3 pkt 10, wg którego okres zasiłkowy to okres od 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Biorąc więc pod uwagę, że w przypadku skarżącej okres zasiłkowy dotyczył okresu od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., to zgodnie z powołanym art. 3 pkt 2 cyt. ustawy stosowanym odpowiednio, rok kalendarzowy poprzedzający ten okres zasiłkowy to rok 2004 (od 1 stycznia do 31 grudnia) i tylko w tym zakresie czasowym należy badać przeciętny, miesięczny dochód rodziny. Jako niedopuszczalne uznać należy wszelkie próby zaliczania dochodów uzyskanych w innym okresie niż rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy. W tym też kierunku należy interpretować powoływany przez organ administracji przepis § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, zgodnie z którym w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Regulacja zawarta w akcie wykonawczym nie wprowadza żadnego wyłomu w regule prawnej określonej w akcie prawnym wyższego rzędu tj. w ustawie o świadczeniach rodzinnych, która jasno precyzuje, jaki okres jest miarodajny dla ustalenia wysokości średniego, miesięcznego dochodu dla ubiegającego się o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Cytowany przepis § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. stanowi jedynie uszczegółowienie metody obliczania wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, jednak jego stosowanie ograniczone jest ramami wyznaczonymi regulacją ustawową, wyraźnie określającą zakres czasowy uzyskiwania dochodu, który podlega uwzględnieniu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że przy rozstrzyganiu sprawy doszło do nieprawidłowej interpretacji przepisów prawnych mających tu zastosowanie, w związku z czym zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzająca je decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.