II SA/Kr 2751/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 października 2003r. Nr. [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego skargę oddala Wojewoda [...] decyzją z dnia 6.10.2003r. PS [...] utrzymał w mocy wydane w wyniku wznowienia postępowania orzeczenie Starosty [...] z dnia [...].08.2003r. [...] w którym uchylona została decyzja z dnia [...].05.2000r. [...] o przyznaniu J. G. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].05.2000r. oraz równocześnie Starosta [...] odmówił uznania J. G. za osobę bezrobotną od dnia [...].05.2000r. i przyznania zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].05.2000. Powyższe decyzje zapadły na tle następującego stanu faktycznego. J. G. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. w dniu [...].05.2000r. przedstawiając dokumenty potwierdzające 33 lata 7 miesięcy i 27 dni okresu uprawniającego do zasiłku , w tym 25 lat pracy w warunkach szczególnych. Nadto przedstawił także zaświadczenie Urzędu Miasta w J., (Nr [...] z dnia [...].05.2000r. z którego wynikało, że wspólnie z żoną M. są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 1, 69 ha fizycznych co daje 1, 75 ha przeliczeniowych. Ponadto w trakcie rejestracji J. G. złożył oświadczenie o tym, że nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha. W tak ustalonych okolicznościach Starosta [...] wydał w dniu [...].05.2000r. decyzję orzekającą o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku przedemerytalnego ( od [...].05.2000r. ). W dniu [...].02. 2003r. do Urzędu Pracy w J. wpłynęła informacja wraz z postanowieniem Sadu Rejonowego w J. z dnia [...].04.1981r. ([...]) z którego wynika, że J. G. jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 3.95 ha przeliczeniowego, stanowiącego spadek po zmarłym ojcu – J. G. s. A. Z tego powodu postanowieniem z dnia [...].07.2000r. Starosta [...] powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie zakończone wyżej opisana decyzją z dnia [...].05. 2000 r. Na skutek postępowania wznowieniowego Starosta [...] w dniu [...].08.2003r. uchylił swoją decyzję z dnia [...].05.2000r. o przyznaniu J. G. zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].05.2000r. oraz równocześnie orzekł o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną i przyznania mu zasiłku . W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji powołał się na okoliczności ustalone w postępowaniu wznowieniowym oraz przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn.Dz.U. z 2003r.Nr 58 poz. 514 ze zm.), który stanowi, że bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie z tym (między innymi) zastrzeżeniem, że nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym), nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalne - rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe. Fakt, że J. G. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku po ojcu J. G. s. A., którego łączna powierzchnia wynosi 3,30 ha, a 3,95 ha przeliczeniowego, wyklucza go z kręgu osób bezrobotnych w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W odwołaniu wniesionym do Wojewody [...] J. G. zarzucił błędną wykładnię art. 28 ustawy z dnia 20 stycznia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 7 poz. 25 ze zm.), a wskutek tego naruszenie prawa materialnego i niewłaściwie zastosowanie art. 37n ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w). Skarżący J.G. wprawdzie nabył w drodze dziedziczenia gospodarstwo rolne po matce K. w % części oraz po ojcu J. G. w 1/3 części, lecz nie był nigdy jego użytkownikiem ani nie prowadził działalności rolniczej, nie figurował tez jako płatnik podatku rolnego. Okoliczność ta wg. twierdzeń odwołania przesądza o tym, że sam fakt dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym, jak również fakt posiadania przez żonę skarżącego w ramach majątku odrębnego nieruchomości rolnej (1,76 ha przeliczeniowych) i prowadzenia na niej działalności rolniczej pozostaje bez wpływu na uprawnienia J. G. do zasiłku przedemerytalnego. Na uzasadnienie swych twierdzeń skarżący powołał się na część rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego z dnia 27 .05.1997r. (II UKN 145/97 OSNP 1998 /8/247 ), które wprawdzie odnosi się do kwestii zawieszenia wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników (art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), to mimo to należy odnieść się do uprawnień do zasiłku przedemerytalnego. Teza wynikająca z powyższego rozstrzygnięcia wskazuje na to, że nabycie gospodarstwa rolnego w drodze dziedziczenia nie stanowi, bez prowadzenia działalności rolniczej podstawy do zawieszenia wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Organ odwoławczy – Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydając opisaną na wstępie decyzje z dnia 6.10. 2003r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji. Ustosunkowując się do twierdzeń odwołania Wojewoda stwierdził, że w przepisach stanowiących podstawę prawną decyzji tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustawodawca nie wprowadził żadnych dodatkowych warunków precyzujących na gruncie tej ustawy pojęcie własności lub posiadania, a zatem bez znaczenia jest fakt, czy właściciel lub posiadacz nieruchomości rolnej faktycznie prowadzi działalność rolniczą czy opłaca podatek rolny, czy dane gospodarstwo jest własnością jednej czy większej ilości osób i czy jego właściciele gospodarstwo to użytkują osobiście czy tez swoje udziały oddają w dzierżawę. Skoro w przedmiotowej sprawie spadkobiercy nie dokonali zniesienia współwłasności, to przy ocenie należało wziąć pod uwagę całą powierzchnię nieruchomości rolnej. W skardze wniesionej do Naczelnego Sadu Administracyjnego J. G. domagał się uchylenia decyzji Wojewody [...] jako niezgodnej z prawem, zarzucając tej decyzji naruszenie art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 37 n ust. 1 art. 2 pkt 2 lit. e ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W uzasadnieniu skargi J. G. domagał się oceny zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia przytoczonego w odwołaniu rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego z dnia 27.05.1997r. II UKN 145/97. Zdaniem skarżącego argumentacja zawarta w treści uzasadnienia tego wyroku - dołączonego w formie kserokopii publikacji w OSNP 1998/8/247, przesądza o trafności stanowiska zawartego w odwołaniu oraz w skardze. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie wnosząc o jej oddalenie. Oceny prawnej zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji należy dokonać z punktu widzenia przepisów kodeksu cywilnego - na co wskazuje treść wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.07. 1998r. II S.A. 565/98 (Lex nr 41865 ) w którego uzasadnieniu dokonana została interpretacja art. 195 kc i następnych na użytek ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Mianowicie przy weryfikacji przesłanek nabycia statusu bezrobotnego należy brać pod uwagę powierzchnię całego gospodarstwa, niezależnie od wysokości udziału we współwłasności. Dopiero zniesienie współwłasności i uzyskanie na tej podstawie prawa własności do nieruchomości o powierzchni określonej w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zmienia stan faktyczny i podlega nowej ocenie przez organy zatrudnienia w aspekcie przepisu art.2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Argumentacja skargi nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż pomija zasadniczą różnicę pomiędzy systemem zabezpieczenia społecznego związanego z ubezpieczeniami społecznymi, przewidzianymi na wypadek niemożności kontynuowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, działalności gospodarczej lub działalności rolniczej na wypadek upadku sił spowodowanego wiekiem lub chorobą z zabezpieczeniem, a przede wszystkim łagodzeniem trudnych warunków na rynku pracy, skutkujących bezrobociem. Instytucje prawne przewidziane ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu należą do tej drugiej grupy zabezpieczenia społecznego , przewidzianego dla osób, które wprawdzie mogłyby kontynuować zatrudnienie, jednakże nie ma dla nich żądnej oferty pracy. Z tego powodu brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia kryteriów weryfikacji i przyznawania świadczeń przewidzianych systemem ubezpieczeń społecznych - a w rozpatrywanym przypadku ustawa z dnia 20 stycznia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (w/w) do oceny weryfikacji uprawnień przewidzianych na gruncie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Powołane przez skarżącego orzeczenie Sadu Najwyższego zawiera stanowisko dotyczące interpretacji art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i dotyczy sytuacji w której uprawnienia do renty inwalidzkiej rolniczej (lub emerytury rolniczej), nie prowadząc działalności rolniczej, nabywają w drodze dziedziczenia gospodarstwo rolne na którym działalności rolniczej nadal nie podejmują. Powołany bowiem przepis art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników uzależnia zawieszenie wypłaty emerytury lub renty rolniczej od faktu podjęcia działalności rolniczej a także zakresu w jakim została podjęta. Przepis ten oczywiście interpretować należy w kontekście art. 38 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, iż domniemywa się , że właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów (...) prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach. Jest to jednak domniemanie podlegające obaleniu w drodze odpowiedniego postępowania dowodowego. Z tego powodu utrwalona linia orzecznicza Sądu Najwyższego a także sądów powszechnych , nie łączy i nie może identyfikować skutków prawnych związanych z własnością lub posiadaniem gospodarstwa rolnego ze skutkami prawnymi związanymi z prowadzeniem rolniczej działalności gospodarczej. Sama definicja ustawowa "rolnika" odwołuje się do w pierwszej kolejności do faktu prowadzenia na własny rachunek działalności rolniczej przez osobę będącą posiadaczem (a niekoniecznie właścicielem) gospodarstwa rolnego (art. 6 pkt 1). Z tego powodu słuszność powołanej przez skarżącego interpretacji art.28 ust. 1 ustawy o społecznym ubezpieczeniu rolników, w którym to przepisie ustawodawca użył określenia "prowadzenia działalności rolniczej" jako przesłanki zawieszenia wypłaty świadczeń, jest oczywista. Natomiast przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wyklucza z kręgu osób, którym może być przyznany status bezrobotnego, te osoby, które są właścicielami lub posiadaczami (samoistnymi lub zależnymi) nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego - bez względu na inne okoliczności-jak np. prowadzenie działalności rolniczej. Jedynym kryterium jest powierzchnia użytków - przekraczająca 2 ha przeliczeniowe. Nie może zatem być uznana za osobę bezrobotną w rozumieniu omawianej ustawy, ten kto będąc właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych, nie podejmują się prowadzenia działalności rolniczej. Nie jest też możliwe uwzględnienie zarzutu, iż skarżący jest jedynie współwłaścicielem nieruchomości rolnej. Zgodnie z przepisami art. 196 i 206 kodeksu cywilnego każdy współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz korzystania z niej w takim zakresie jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy wspólnej przez pozostałych właścicieli. Nie jest zatem ograniczony do władania rzeczą wspólną tylko do swojej części. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 14.07. 1998r. powołane w odpowiedzi na skargę - Sąd orzekając w niniejszej sprawie w pełni podziela. Treść przepisu art. 2 ust. 1 pkt 12 lit. d zawiera sformułowanie własności nieruchomości rolnej w oderwaniu zarówno od prowadzenia działalności rolniczej jak i od elementu czerpania pożytków. Analiza treści tego przepisu prowadzi do konkluzji, iż przyznanie statusu osoby bezrobotnej J. G. od dnia [...] .05.2000r. było w świetle ujawnionych nowych okoliczności mających miejsce w dacie wydania uchylonych orzeczeń było niezgodne z treścią obowiązujących wówczas przepisów -art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Słusznie zatem organy przyjęły, iż w dacie wydania objętej postępowaniem wznowieniowym decyzji przyznającej J. G. prawo do zasiłku przedemerytalnego od [...].05.2006r., skarżący nie spełnił warunków do uznania go za bezrobotnego, dlatego nie spełnił podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego określonego art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 31 stycznia 2001 r. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając , iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem oraz, że postępowanie administracyjne nie dostarcza podstaw do stwierdzenia uchybień mogących mieć wpływ na wynik postępowania, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ), której zastosowanie w sprawie niniejszej wynika z treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr. 153 poz. 1271 z późn zm. ).