II SA/Łd 220/06

WyrokWSA w Łodzi2006-12-20

Skład orzekający: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy urządzenie infrastruktury technicznej (sieci mediów, parking) na nieruchomości wywłaszczonej na cele budowy osiedla mieszkaniowego, stanowi realizację celu wywłaszczenia, wyłączając tym samym możliwość zwrotu tej nieruchomości na rzecz byłych właścicieli?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji nieprawidłowo oceniły, czy urządzenie infrastruktury technicznej (sieci mediów, parking) na nieruchomości wywłaszczonej na cele budowy osiedla mieszkaniowego stanowi realizację celu wywłaszczenia. Sąd wskazał, że infrastruktura osiedla, w tym sieci mediów i parkingi, wpisuje się w szeroko rozumiany cel wywłaszczenia na cele mieszkaniowe, a organy powinny rozważyć zastosowanie art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości, jeżeli na gruncie został zrealizowany inny cel, który mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które zostały nabyte przez Skarb Państwa na cele inwestycyjne – realizację osiedla mieszkaniowego. Po wielokrotnych postępowaniach przed organami administracji, Starosta wydał decyzję o zwrocie części nieruchomości, która została utrzymana w mocy przez Wojewodę. Prezydent Miasta B. zaskarżył decyzję Wojewody do WSA, argumentując, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez urządzenie infrastruktury osiedla (drogi, parkingi, sieci mediów). Skarżący podniósł również zarzut braku udziału gestorów sieci w postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
uchyla zaskarżoną decyzję; stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 20 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referent stażysta Nina Krzemieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 roku sprawy ze skargi Prezydenta Miasta B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. B. K. i M. K. nabyli prawo własności nieruchomości o powierzchni 2,9684 ha składającej się z działek o nr 1352, 1353, 1397, 1398, 2450 położonych w B. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] Nr [...] . W dniu [...] B. i M. K. sprzedali w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) na rzecz Skarbu Państwa – Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B. działki nr 2930, 2931/1 i 2931/2. W umowie zaznaczono, iż nabyta nieruchomość zostanie przeznaczona na cele inwestycyjne – realizację osiedla "A. " w B. . Decyzją z dnia [...] Nr [...] zatwierdzono podział geodezyjny nieruchomości polegający na tym, że z działki o nr 237/14 (dawniej 2931/1) wydzielono działkę nr 237/18 i 237/19, natomiast po podziale działki nr 400/75 (dawniej 2931/2) utworzono działkę nr 400/79 i 400/80. W dniu [...] Starosta Powiatu [...] wydał decyzję, w której orzekł o zwrocie na rzecz B. a K. a 5/8 części, A. K. – P. 1/8 części, P. K. a 1/8 części i B. K. a 1/8 części nieruchomości o nr 237/18, 237/19 i 400/80 o łącznej powierzchni 0,2125 ha. Wojewoda [...] , rozpoznając odwołanie Zarządu Miasta B. , decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano na brak w aktach dowodu potwierdzającego legitymację wnioskodawców do żądania zwrotu nieruchomości, brak decyzji Nr [...] z dnia [...] zatwierdzającej plan realizacyjny budowy osiedla "A. " w B. oraz załącznika graficznego, a także na konieczność uściślenia kwestii stanu zagospodarowania działki nr 237/19 oraz ponowne przeanalizowanie wysokości zwracanego odszkodowania. W decyzji z dnia [...] Starosta Powiatu [...] raz jeszcze uznał żądanie państwa K. za zasadne i orzekł o zwrocie działek 237/18 i 400/80 na rzecz wnioskodawców. Decyzja ta została poddana- zainicjowanej przez Zarząd Miasta B. oraz wnioskodawców - kontroli instancyjnej, w wyniku której Wojewoda [...] w dniu [...] uchylił decyzję organu I instancji wyjaśniając, iż Starosta nie uzyskał zgody wszystkich współwłaścicieli na rezygnację ze zwrotu działki nr 237/19, w aktach nadal brak decyzji Nr [...] z dnia [...] zatwierdzającej plan realizacyjny budowy osiedla oraz załącznika graficznego. Wskazał nadto, iż zachodzi potrzeba powołania innego biegłego do ustalenia wysokości odszkodowania. Kolejną decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] odmówił zwrotu na rzecz wnioskodawców nieruchomości oznaczonych jako działki nr 237/18, 237/19, 400/66 i 400/80. Odmowną decyzję wnioskodawcy zaskarżyli do Wojewody [...], który decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił orzeczenie pierwszoinstancyjne. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na następujące uchybienia: brak dokładnego ustalenia planowanego zagospodarowania gruntu objętego wnioskiem o zwrot i porównania z jego obecnym wykorzystaniem, nie odniesienie się do ustawowych przesłanek zwrotu nieruchomości oraz nie przeprowadzenie dowodu z oględzin gruntu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] ponownie odmówił zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Podzielając zastrzeżenia składających odwołanie wnioskodawców, Wojewoda [...] po raz kolejny, decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił orzeczenie Starosty. W motywach organ II instancji zaznaczył, iż konieczna jest ponowna analiza ustaleń w sprawie, uwzględniająca zmianę przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. . Starosta Powiatu [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] orzekł w pkt I o zwrocie działek nr 237/18 i 400/80 na rzecz B. K. a 5/8 części, A. K. – P. 1/8 części, P. K. a 1/8 części i B. K. a 1/8 części, w pkt II organ umorzył postępowanie w zakresie zwrotu działek nr 237/19 i 400/66 wobec cofnięcia wniosku przez państwa K. , natomiast w pkt III zobowiązał wymienionych wyżej współwłaścicieli do zwrócenia na rzecz Gminy Miasto B. wypłaconego odszkodowania w wysokości 21.985, 36 zł, w ciągu 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. Podstawę prawną decyzji stanowią przepisy art. 136, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 141, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz art. 104 i art. 105 k.p.a. W uzasadnieniu organ ustalił legitymację wnioskodawców odwołując się do złożonego przez nich postanowienia o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po M. K. . Organ wskazał, iż z poczynionych w toku postępowania ustaleń wynika, że na działce nr 237/18, przeznaczonej na poszerzenie ul. A. w B. , cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Na terenie tej działki rośnie obecnie trawa i pojedyncze drzewa. Cel wywłaszczenia nie został zrealizowany również na działce nr 400/80, na której miała być urządzona zieleń osiedlowa. Aktualnie nieruchomość ta wchodzi w skład terenu nieutwardzonego, porośnięta jest trawą systematycznie niszczoną przez parkujące samochody. W części działka nr 400/80 jest pokryta kostką brukową i służy jako parking dla sąsiadujących sklepów. Organ podał też, iż na przedmiotowej działce znajdują się słupy oświetleniowe, nieruchomość jest częściowo uzbrojona w magistralę wodną oraz urządzenia podziemne – kanalizację wodną, łącza telefoniczne i kable elektryczne. Organ, kierując się przesłankami z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznał, iż wniosek państwa K. zasługuje na uwzględnienie. Wysokość zwaloryzowanego odszkodowania organ ustalił w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego. W odwołaniu, wniesionym przez Prezydenta Miasta B. , zakwestionowano zasadność decyzji z dnia [...] podnosząc, iż okoliczność nie wykorzystania do chwili obecnej działki nr 237/18 nie świadczy o tym, że nieruchomość ta zmieniła swoje przeznaczenie, dalej bowiem jest ona potrzebna do poszerzenia ul. A. w B. . Natomiast działka nr 400/80 stanowi teren zieleni, w części jest pokryta kostką i wykorzystana jako parking. W odwołaniu zaznaczono, iż takie zagospodarowanie nieruchomości nie odbiega od celu jej nabycia, skoro urządzenie miejsc parkingowych jest elementem infrastruktury osiedla. Podkreślono, iż o realizacji celu wywłaszczenia na działkach przeznaczonych do zwrotu świadczy również fakt istniejącej sieci podziemnej uzbrojenia służącego do obsługi osiedla. W skardze znalazł się też zarzut, iż w postępowaniu administracyjnym nie brali udziału gestorzy sieci, jako zainteresowani wynikiem sprawy. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...] . Organ odwoławczy wskazał, iż z załączonej do akt sprawy kserokopii "fragmentu planu realizacyjnego, załącznik do decyzji [...] z dnia [...] " wynika, że na nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości planowana była częściowo droga wewnątrzosiedlowa oraz droga łącząca ul. A. z ulicą wewnątrzosiedlową, z podziemnym przejściem i zjazdami do ul. A. . Dalej Wojewoda [...] podał, iż z kserokopii "fragmentu mapy ewidencyjnej zasadniczej z aktualnym stanem zagospodarowania wywłaszczonych działek i naniesionymi granicami na gruncie" wynika, że działka nr 400/66 znajduje się w terenie zabudowanym i zagospodarowanym, działka nr 237/19 jest częścią drogi wewnątrzosiedlowej dochodzącej do ul. A. , działka nr 237/18 stanowi pas gruntu wzdłuż ul. A. przylegający na całej długości do działki nr 400/80 niezabudowanej, częściowo uzbrojonej w urządzenia podziemne. Dokonując analizy art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) organ uznał, iż zachodzą przesłanki do orzeczenia zwrotu nieruchomości nr 400/80 i 237/18, skoro nie zrealizowano na nich celu na jaki zostały nabyte. Wojewoda [...] wskazał, iż brak środków finansowych na osiągnięcie celu wywłaszczenia, a także bliżej niesprecyzowany zamiar dokończenia inwestycji nie może mieć znaczenia w sprawie, o ile w ciągu 7 lat nie rozpoczęto na nieruchomości prac związanych z realizacją zamierzeń, ani też prac rozpoczętych nie zakończono pomimo upływu lat 10. W ocenie organu II instancji budowa infrastruktury technicznej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. Także dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wysokości odszkodowania należnego za zwrot nieruchomości organ nie dopatrzył się żadnych uchybień uznając je za prawidłowe. Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku uczestnictwa w postępowaniu gestorów sieci, organ wskazał, iż stroną postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego oraz poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Gestorzy sieci mają jedynie interes faktyczny, a nie prawny, wobec czego ich udział w sprawie nie jest konieczny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi od opisanej decyzji wywiódł Prezydent Miasta B. wskazując, iż w sprawie nie zachodziły warunki do orzeczenia zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Skarżący zaznaczył, iż objęta zwrotem działka nr 237/18 nadal jest zarezerwowana na poszerzenie ul. A. , zgodnie z przeznaczeniem określonym w planie realizacyjnym. W skardze podkreślono, iż ul. A. ma charakter ulicy zbiorczej, głównej, usytuowanej wzdłuż osiedla A. . Z uwagi na ciągle wzrastające natężenie ruchu oraz rosnąca liczbę pojazdów poszerzenie ul. A. jest konieczne, a przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości nie traci na aktualności. W ocenie skarżącego także działka nr 400/80 została wykorzystania zgodnie z celem wywłaszczenia, skoro znajdujący się na niej parking jest elementem infrastruktury osiedla i służy jego mieszkańcom. W skardze podkreślono, iż na obu działkach usytuowane zostały sieci uzbrojenia podziemnego oraz urządzenia stanowiące fragment sieci urządzeń obsługujących osiedle, co zdaniem strony skarżącej świadczy o wykorzystaniu gruntu zgodnie z celem jego nabycia. Prezydent Miasta B. podniósł, iż ustawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej niewykorzystanie na cel, na jaki nastąpiło jej nabycie. Zadaniem skarżącego w sprawie nie wykazano by na działce nr 237/18 i nr 400/80 nie realizowano celu wywłaszczenia. W związku z powyższym skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Raz jeszcze argumentował, iż działki nr 237/18 i 400/80 nie zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, co potwierdził protokół wizji lokalnej. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2002 r. w sprawie III RN 11/01 (OSNAP 2002/21/513) Wojewoda [...] stwierdził, iż dla ustalenia istnienia przesłanki zbędności nieruchomości istotne znaczenie ma aktualny jej stan z tym, że w przypadku realizacji celu polegającego na wybudowaniu ulicy, rozpoczęcie prac musi się wiązać z konkretnymi nakładami inwestycyjnymi. Nie jest natomiast równoznaczne z wykonaniem ulicy jedynie wydzielenie pasa gruntu przeznaczonego na ten cel. Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż przez obie sporne działki przebiegają media służące mieszkańcom oraz że infrastruktura osiedla była urządzana na początku lat 80-tych. B. K. z kolei wskazał, że już w dacie wykupu działek przez Skarb Państwa sieć wodociągowa, kanalizacyjna, elektryczna i telefoniczna były wykonane, a właściciele działki otrzymywali czynsz dzierżawny z tytułu wykorzystywania terenu na media publiczne. . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż zakres rozpoznawania spraw przez sądy administracyjne ograniczony został jedynie do badania legalności zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Podstawą prawną uchylenia aktu administracyjnego jest powołany art. 145 § 1 p.p.s.a., który w pkt 1 nakazuje sądowi wydanie orzeczenia tej treści w przypadku stwierdzenia, że organ administracji dopuścił się jednego z następujących uchybień: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę przy zakreślonej kognicji stwierdzić trzeba, iż jest ona zasadna i to niezależnie od zarzutów w niej wskazanych, którymi Sąd, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., nie jest związany. W szczególności nie są zasadne zarzuty nieuczestniczenia w postępowaniu gestorów sieci, prowadzonych przez nieruchomości objęte sporem. Należy w pełni podzielić argumentację organu odwoławczego, iż gestorzy sieci nie mają interesu prawnego w niniejszej sprawie, nie służy im zatem przymiot strony. Nie ma znaczenia w sprawie również okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, iż działka 237/18 nadal jest przeznaczona pod rozbudowę ulicy Piłsudskiego. Skarżący przyznaje, iż ten cel wywłaszczenia nie został zrealizowany do dnia złożenia wniosku, a więc prawie trzydzieści lat od zawarcia umowy, ani nie rozpoczęto jego realizacji. Jest to istotne z punktu widzenia przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Punktem wyjścia dla rozważań w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), zwanej dalej "u.g.n." – art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 219 ustawy. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. zasadniczą okolicznością, jaką organ administracji publicznej winien badać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność z punktu widzenia celu na jaki została nabyta. O tym, kiedy nieruchomość można traktować jako zbędną rozstrzyga art. 137 u.g.n., stanowiąc w ust. 1, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Umowa o sprzedaży przedmiotowych nieruchomości w ramach wywłaszczenia, precyzowała cel nabycia gruntów bardzo ogólnie, wskazując jedynie, iż wywłaszczenie ma służyć szeroko rozumianej realizacji osiedla mieszkaniowego. Jak ustaliły organy, dopiero plan realizacyjny budowy osiedla zatwierdzony decyzją Nr [...] z [...] wraz z załącznikiem wskazywał, iż działka nr 2931/1 (czyli obecnie nr 237/18 i nr 237/19) przeznaczona została na poszerzenie ul. A. w B. , a działka nr 2931/2 (aktualnie nr 400/79 i nr 400/80) przeznaczona została na realizację infrastruktury w postaci budowy drogi wewnątrzosiedlowej, z podziemnym przejściem, połączonej zjazdami z ul. A. . Bezspornym jest, iż wskazane inwestycje nie zostały wykonane. Istotny jest jednak w sprawie sposób zagospodarowania wnioskowanych do zwrotu nieruchomości. Jak bowiem wynika z ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy, opartych na wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej z dnia [...] , przez działkę nr 237/18 przechodzi część uzbrojeń podziemnych: kanalizacja, wodociąg i sieć telefoniczna, z kolei działka nr 400/80 wyposażona jest w magistralę wodną, kabel zasilania elektrycznego oraz łącza telefoniczne, część terenu działki zajmuje też parking z kostki brukowej. Wydając decyzję w tej sytuacji, organ powinien rozważyć zastosowanie art. 229a u.g.n., który wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości, jeżeli na gruncie został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Jak wskazano na wstępie, umowa o nabycie na rzecz Skarbu Państwa spornych nieruchomości nie wymieniała szczegółowo, jakie inwestycje miały być wykonywane na objętych wywłaszczeniem działkach, wskazując jedynie ogólnie, iż celem miała być realizacja osiedla mieszkaniowego. W aktach administracyjnych znajduje się pismo z dnia [...] nadesłane przez Urząd Miasta B. Wydziału Geodezji i Architektury, z którego wynika, że działki nr 237/18 i 400/80 zgodnie z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta B. znajdowały się w jednostce urbanistycznej B3 MW/au,uk,mn/ -1, stanowiącej "strefę mieszkaniowo – usługową – tereny istniejącego osiedla budownictwa mieszkaniowego zabudowy wielorodzinnej i jednorodzinnej oraz usług towarzyszących". Urządzenie sieci mediów, służących potrzebom mieszkańców osiedla "A. " wpisuje się w tak sformułowany cel wywłaszczenia. Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie. W wyroku z dnia 20 stycznia 1999 r. (IV SA 2033/96 LEX nr 47337) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, takich jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Jeśli chodzi o infrastrukturę związaną z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, to za niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się: pawilony handlowe, usługowe, szkoły, boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze. Ponadto infrastrukturę stanowią instalacje podziemne, takie jak linia komunikacyjna, wodociągi, kabel elektryczny, instalacja gazowa, sanitarna, kanały deszczowe. Z kolei w wyrok z dnia 3 listopada 1987 r. IV SA 372/87 (ONSA 1987/2 poz. 76) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że użycie nieruchomości, która została wywłaszczona w celu budowy osiedla, na budowę urządzeń jego infrastruktury jest również zgodne z celem wywłaszczenia. Przytoczone orzeczenia wskazują zatem na konieczność podjęcia ustaleń i rozważań, kiedy działki objęte sporem zostały zagospodarowane urządzeniami sieci oraz czy te urządzenia mogłyby przesądzać o zastosowaniu art. 229a u.g.n. Organ rozpoznając sprawę ponownie powinien ustalić, w związku z polaryzacją stanowisk stron, kiedy miało miejsce urządzenie podziemnej sieci wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej i telefonicznej na przedmiotowych działkach oraz kiedy wybudowano parking, mając jednocześnie na względzie dyspozycję art. 137 ust. 1 u.g.n. W operatach szacunkowych, sporządzanych na potrzeby toczącego się postępowania administracyjnego, rzeczoznawcy majątkowi zwracali uwagę na kwestie utrudnień w zagospodarowaniu spornych nieruchomości z uwagi na zabudowanie terenu w media. Dokonując ponownej analizy sprawy, organ winien mieć również na uwadze treść art. 137 ust. 2 u.g.n., w myśl którego, w razie zrealizowania celu wywłaszczenia jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak bowiem ustaleń i rozważań dotyczących tej kwestii. Z urzędu należy również podnieść, iż organ odwoławczy nie skorygował braku uzasadnienia decyzji organu I instancji. Starosta Powiatu w B. w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] - nie określił, w jakiej wielkości wnioskodawcy nabyli prawa do spadku po współwłaścicielce nieruchomości M. K. , i konsekwentnie, w jakich częściach stali się współwłaścicielami nieruchomości. Stąd aby zweryfikować rozstrzygnięcie zawarte w decyzji należy odnieść się do dokumentu (odpis postanowienia spadkowego), znajdującego się w aktach, gdy tymczasem dane te winno znaleźć się w części obejmującej ustalenia faktyczne (art. 107 §3 k.p.a.). Jakkolwiek uchybienie to nie ma wpływu na ocenę rozstrzygnięcia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy i te braki ustaleń faktycznych uzupełnić. Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, iż organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., nie wyjaśniając wszystkich okoliczności wymaganych do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] . W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody [...] nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło