II SA/Op 537/06
WyrokWSA w Opolu2006-12-19
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na innego producenta rolnego, płatności bezpośrednie przysługują temu producentowi, jeśli nie wykazał on przeniesienia posiadania wszystkich działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku pierwotnym, a jedynie część z nich?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nieprawidłowo oceniły materiał dowodowy. Organy nie ustosunkowały się do wszystkich dowodów przedstawionych przez stronę, w szczególności do umowy o dożywocie, która stanowiła podstawę przekazania gospodarstwa rolnego. Ponadto, organy błędnie oparły swoje rozstrzygnięcie na ogólnej definicji gospodarstwa rolnego z Kodeksu cywilnego, pomijając definicje zawarte w ustawach dotyczących rent strukturalnych i ubezpieczenia społecznego rolników, a także nie rozważyły warunków otrzymania płatności przez producenta rolnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 dla P. G., który przejął gospodarstwo rolne od swojego ojca F. G. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, argumentując, że P. G. nie wykazał przeniesienia posiadania wszystkich działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku pierwotnym jego ojca. Skarżący podniósł, że przekazanie gospodarstwa nastąpiło w całości, a brak umów dzierżawy na niektóre działki wynikał z przyczyn od niego niezależnych, takich jak niemożność dotarcia do spadkobierców zmarłych właścicieli czy odmowa zawarcia umowy przez innych właścicieli. Wskazał również na paradoks sytuacji, gdzie ani on, ani poprzedni właściciel nie mają prawa do dopłat za 2005 r.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu. Określono, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Jeżewska sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant: st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu, odmówił P. G. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów lub przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, z wniosku złożonego przez F. G. w dniu 12 maja 2005 r. Decyzja wydana została na podstawie art. 3 w związku z art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek F. G. z dnia 12 maja 2005 r., a następnie kontynuowane z wniosku P. G., z dnia 20 kwietnia 2006 r., w związku z przeniesieniem posiadania gospodarstwa rolnego na jego rzecz przez ojca F. Organ uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, wskazał na przepisy art. 4 ustawy oraz § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz. U. Nr 52, poz. 523 ze zm.). Na podstawie w/w przepisów stwierdził, iż przeniesienie posiadania gospodarstwa rozpatruje się tylko w kontekście całości gospodarstwa, które stanowi całość składającą się z działek ewidencyjnych wskazanych w pierwotnym wniosku. Organ dodał, że dokumenty potwierdzające prawo posiadania gospodarstwa dostarczone przez następcę, nie "dokumentują w pełni nabytych praw do działek" ewidencyjnych wyszczególnionych w pierwotnym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Wobec nieudokumentowania przez przejmującego przejęcia wszystkich działek ewidencyjnych z pierwszego wniosku, organ wywiódł, iż w niniejszej sprawie nie można uznać, że P. G. przejął gospodarstwo. Tym samym, nie został spełniony warunek wynikający z art. 4 ustawy.
W odwołaniu od decyzji P. G. wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, utrzymał w mocy decyzję I instancji. Organ odwoławczy powołując treść art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), wyjaśnił, iż podstawę do ubiegania się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych stanowi łączne spełnienie przez producenta rolnego warunków określonych we wskazanym przepisie. W przypadku natomiast, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa na rzecz innego producenta, wówczas warunkiem przyznania płatności bezpośrednich producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienia posiadania, jest ponadto, dołączanie przez niego do wniosku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy potwierdzającej przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego, co wynika z art. 4 ust. 1 ustawy i § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków (...). Wyjaśniając pojęcie "gospodarstwa rolnego", organ odwoławczy powołał się na definicję ustaloną w art. 553 K.c., nawiązującą do koncepcji gospodarstwa rolnego jako zorganizowanej całości gospodarczej. Odnosząc powołane regulacje prawne do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, organ odwoławczy odnotował, iż we wniosku o przyznanie płatności na rok 2005 r., F. G. zadeklarował 65 działek ewidencyjnych wchodzących w skład jego gospodarstwa, stanowiących jego własność oraz użytkowanych na podstawie innych tytułów prawnych i dlatego składając wniosek P. G., był zobowiązany do wykazania, iż przejął posiadanie gospodarstwa rolnego w całości. Z przedłożonych przez P. G. dokumentów, organ wywiódł, iż wnioskodawca nie wykazał przejęcia posiadania całości gospodarstwa rolnego. Dokumenty te, nie potwierdziły przeniesienia posiadania wszystkich działek wskazanych we wniosku F. G. Organ stwierdził, że do kilku z nich P. G. nie dostarczył umów dzierżawy, poświadczających przeniesienie ich posiadania i odmówił przyznania płatności. Uznał bowiem, że w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, przedstawienie umów potwierdzających przeniesienie jego posiadania, warunkuje przyznanie płatności z wniosku. W odniesieniu się do argumentacji podniesionej przez stronę, wskazującej przyczyny niezależne od producenta rolnego, które legły u podstaw nieprzedstawienia wszystkich wymaganych dokumentów, organ stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Nawiązując do oświadczenia P. G. z dnia 15 maja 2006 r., z którego wynika, iż właściciele działek nr A, B i C nie wyrazili zgody na wydzierżawienie ich na rok 2006 – 2007, organ przyjął, iż w sprawie istnieje prawdopodobieństwo, że P. G. nie kontynuuje na tych działkach działalności rolniczej. Okoliczność ta, wyklucza z przyznania płatności osobę przejmującą część gruntów rolnych, a nie gospodarstwo rolne traktowane jako całość.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu P. G. zaznaczył, iż M. i F. G. przekazali na jego rzecz w całości swoje gospodarstwo rolne. Wyjaśnił przy tym, iż kilka działek wskazanych we wniosku, które uprawiane były przez rodzinę skarżącego ponad 30 lat, stanowiło własność osób które zmarły, przy czym dotarcie do ich rodzin jest niemożliwe. Ponadto w przypadku trzech innych działek, ich właściciele nie wyrazili zgody na zawarcie pisemnej umowy dzierżawy. Jak zaznaczył skarżący, brak wypełnienia warunków odnoszących się do zawarcia umów ze wszystkimi dzierżawcami zaistniał zatem z przyczyn od niego niezależnych. Dodatkowo skarżący wskazał również, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dopuszcza zgłoszenie takich działek "do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych", bez okazywania jakiejkolwiek umowy (wymaganej jednak podczas przekazania). F. G. uzyskał bowiem dopłatę na te działki w 2004 r. Jednocześnie skarżący zwrócił uwagę, iż kolejny wniosek, na 2005 r., F. G. złożył w dniu 12 maja 2005 r., podczas gdy do przekazania gospodarstwa rolnego doszło 6 kwietnia 2006 r. Jako paradoksalny uznał tym samym fakt, iż w zaistniałej sytuacji ani on, ani też poprzedni właściciel nie ma prawa do dopłat za 2005 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, iż skoro do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, doszło w dniu 6 kwietnia 2006 r., a więc po złożeniu wniosku przez F. G. w dniu 12 maja 2005 r., to przedmiotem przejęcia jest płatność, w kształcie w jakim przysługiwałaby zbywcy gospodarstwa, gdyby do przejęcia nie doszło. Tym samym, niedopuszczalne jest przyznawanie płatności nabywcy tylko w stosunku do niektórych działek, objętych wnioskiem przekazującego gospodarstwo rolne. Powołując się na przesłanki przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz wyjaśniając pojęcie posiadania, w znaczeniu nadanym mu na gruncie prawa cywilnego stwierdził, iż art. 2 ust. 2 ustawy obejmuje swym zakresem każde posiadanie, które sprowadza się do faktycznego prowadzenia działalności rolniczej na określonych działkach. Na gruncie tego przepisu tytuł prawny do gruntu nie może stanowić podstawy do uzyskania płatności. Dodał, że postępowanie dowodowe w przedmiocie kontynuowania działalności rolniczej na tychże działkach, w myśl art. 2 ustawy, jest kwestią wtórną. W pierwszej kolejności należy zweryfikować wymóg dołączenia do wniosku stosownych umów. Skoro w niniejszej sprawie warunek ten nie został przez wnioskodawcę spełniony, w ocenie organu przedłożone w sprawie dokumenty nie mogły być uznane za wystarczające. Niezależnie od przyczyn niezawarcia umów dzierżawy przez przejmującego, przyznanie P. G. płatności bezpośrednich za rok 2005, na podstawie wniosku F. G., w zaistniałym stanie faktycznym pozostawałoby w sprzeczności z art. 4 ust. 1 ustawy oraz § 2 rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.
Jednocześnie odnotować przyjdzie, iż stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonych decyzji objętych rozpoznaniem Sądu wykazała, że podjęte zostały z naruszeniem prawa.
W pierwszej kolejności odnotować należy, że materialnoprawną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, w wyniku złożonego żądania przez skarżącego, stanowił przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz. U. Nr 52, poz. 523 ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy stanowi, iż "W przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek." Na podstawie powyższego przepisu, płatności przysługują temu producentowi rolnemu, który przejął posiadanie gospodarstwa rolnego od poprzednika, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy. W przypadku ubiegania się o płatności, w przywołanych okolicznościach, przepis § 2 rozporządzenia, nakłada na uprawniony podmiot obowiązek dołączenia do wniosku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy potwierdzającej przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego. W przypadku bowiem przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, powstaje stosunek zobowiązaniowy pomiędzy przekazującym gospodarstwo i je przejmującym. Stąd, z powyższych uregulowań wynika, że nie ma ograniczenia, co do rodzaju umowy, ale należy wykazać, w wyniku jakiej umowy nastąpiło przekazanie gospodarstwa, a zatem chodzi o każdą umowę pomiędzy przekazującym a przejmującym. Ponadto, odnotować należy, że z przepisu art. 4 ust. 1 ustawy, wynikają dla przejmującego wymogi do otrzymania płatności, tj. spełnienie warunków tej ustawy do przyznania płatności, oraz złożenie, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego wniosku o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Warunki do przyznania płatności bezpośrednich określa natomiast, przepis art. 2 ustawy. Według tego przepisu, producentowi rolnemu przysługują płatności na będące w jego posiadaniu grunty rolne, o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego (art. 2 ust. 4 ustawy). Stąd, wysokość płatności uzależniona jest nie tylko od stawki, ale również od powierzchni gruntów, z tym, iż przysługuje ona wyłącznie producentowi rolnemu spełniającemu wymogi stawiane tą ustawą. Skoro organy rozstrzygają w sprawie płatności, w formie decyzji administracyjnej, to tym samym zobowiązane są także, do stosowania przepisów procedury administracyjnej - Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.).
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte nie z urzędu lecz na wniosek strony. Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a., do wszczęcia postępowania na żądanie strony dochodzi wskutek doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Stąd dniem wszczęcia postępowania na wniosek strony jest dzień doręczenia organowi żądania (art. 61 § 3 K.p.a.). Dlatego też, wszczęcie postępowania administracyjnego w wyniku złożonego wniosku, obliguje organ do przestrzegania zasady rzetelnej procedury (art. 7 K.p.a), która musi być respektowana w państwie prawa (art. 2 Konstytucji RP). W rozpoznawanej sprawie strona złożyła wniosek na formularzu urzędowym, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Do wniosku dołączyła umowy, które w przeświadczeniu strony potwierdzają przejęcie gospodarstwa rolnego. Obowiązkiem zatem organu było, dokonanie oceny tego wniosku w świetle przepisów prawa materialnego po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego. Dla realizacji tego obowiązku służy powinność zachowania zasady prawdy obiektywnej z art. 7 K.p.a., a zwłaszcza art. 77 § 1 K.p.a., nakazującego zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, oraz art. 80 K.p.a., który nakazuje ocenę faktu udowodnienia poszczególnych okoliczności na podstawie pełnego materiału.
Przed przystąpieniem do rozważeń w niniejszej sprawie, przypomnieć wypada, że F. G. był producentem rolnym i złożył w dniu 12 maja 2005 r., wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. F. G. przekazał gospodarstwo rolnego umową o dożywocie, z dnia 6 kwietnia 2006 r., sporządzoną w Kancelarii Notarialnej w O., na rzecz syna P. G. Następnie P. G., w dniu 20 kwietnia 2006 r., złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r., bowiem do dnia przeniesienia gospodarstwa rolnego na jego rzecz, organ nie wydał decyzji z wniosku ojca, tj. z dnia 12 maja 2005 r. Organy orzekające natomiast, odmówiły P. G. przyznania dopłat bezpośrednich do gruntów, z tego powodu, iż ich zdaniem nie przejął on całego gospodarstwa, ponieważ ilość działek ewidencyjnych wykazanych we wniosku skarżącego nie odpowiada ilości działek wykazanych w pierwotnym wniosku, tj. we wniosku przekazującego. Organ ponadto dodał, powołując się na definicję gospodarstwa rolnego z art. 55 3 K.c., że w takiej sytuacji, nie można uznać, że "nastąpiło przeniesienie tego gospodarstwa w całości, jako zorganizowanej całość gospodarczej".
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, należy w pierwszej kolejności odnotować, iż wniesiona do Sądu skarga nie dotyczyła bezczynność organu (11 miesięcy), w przedmiocie załatwienia wniosku F. G., lecz decyzji odmawiającej przyznania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych z wniosku P. G. W niniejszej sprawie, bezsporną okolicznością jest fakt, iż wniosek z 12 maja 2005 r., nie został załatwiony do dnia przeniesienia gospodarstwa, które nastąpiło w dniu 6 kwietnia 2006 r., stąd przejmujący gospodarstwo rolne (P. G.), na zasadzie art. 4 ust. 1 ustawy, był legitymowany do złożenia przedmiotowego wniosku. Poza sporem jest także fakt, iż skarżący złożył wniosek wraz z umowami, w ustawowym 14 dniowym terminie od dnia przekazania mu gospodarstwa rolnego. Ponadto, z lektury akt wynika, że przekazanie gospodarstwa nastąpiło przez rodziców skarżącego (F. i M. G.), w trybie przepisów ustawy o ubezpieczeniu rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25) oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273), w związku z ubieganiem się przez nich o rentę strukturalną i świadczenie emerytalne. Przekazujący złożyli także oświadczenie, że zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej. Skoro F. G. utracił status producenta rolnego, stąd wniosek o płatności złożył przejmujący gospodarstwo P. G., gdyż on stał się producentem rolnym. Skoro przepis art. 4 ust. 1 ustawy, odnosi się do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, stąd oceny tego przeniesienia należy dokonać w oparciu o umowę, pomiędzy przekazującym a przejmującym, w wyniku której nastąpiło przekazanie gospodarstwa rolnego. Odnotować warto, że przywołany przepis art. 4 ust. 1 ustawy, nie przesądza o przeniesieniu działek wykazanych pierwotnym wnioskiem, nie zawęża też rodzaju umowy, którą następuje przekazanie gospodarstwa. Przepis ten zawiera obwarowania do podmiotu, czyli producenta rolnego, który przejął gospodarstwo rolne. Dlatego też, w przedmiocie przyznania płatności z art. 4 ust. 1 ustawy, oprócz rozważań w kwestii statusu producenta rolnego i spełnienia przez niego wymogów, należy także oceniać umowy w sprawie przeniesienia gospodarstwa przez przekazującego na rzecz przejmującego.
W rozpoznawanej sprawie, skarżący do wniosku dołączył umowę dożywocia oraz umowy dzierżawy z osobami trzecimi. Natomiast organy orzekające nie wypowiedziały się, które z nich były przedmiotem oceny i w oparciu, o jakie umowy dokonały rozstrzygnięcia w sprawie odmowy przyznania płatności. Obowiązkiem organu jest wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co oznacza konieczność ustosunkowania się przez organ do wszystkich dowodów zebranych w sprawie, w tym przypadku przedstawionych przez stronę (por. wyrok NSA z 3 lutego 1999 r., IV SA 1010/97 – LEX nr 48684; wyrok NSA z 4 marca 1999 r., IV SA 288/97/97 – LEX nr 48135). Ponadto, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej sprawy, a zatem w przypadku dowodu z dokumentu, odnieść się do jego treści, a nie tylko tytułu. Nie można bowiem, w niniejszej sprawie pominąć okoliczności w jakiej doszło do przekazania gospodarstwa rolnego. W umowie o dożywocie, którą przekazano gospodarstwo, zostały przywołane przepisy ustawy, stanowiące podstawę przekazania spornego gospodarstwa. Skoro w wyniku tej umowy, na zasadzie przywołanych w niej ustaw, nastąpiło skuteczne przekazanie spornego gospodarstwa rolnego, zatem ta okoliczność, nie może być niezauważona przez organ, który rozpoznaje wniosek przejmującego to gospodarstwo, w trybie art. 4 ust. 1 ustawy.
W niniejszej sprawie, organ swoje rozstrzygnięcie oparł o stwierdzenie, że "nie nastąpiło przeniesienie gospodarstwa w całości", przywołując na tę okoliczność definicję gospodarstwa rolnego z art. 55 3 K.c., jako "zorganizowanej całości gospodarczej". Jednakże organ odwoławczy nie podał, czym się kierował, korzystając z tej ogólnej definicji legalnej gospodarstwa rolnego, którą pominął przy ocenie wniosku przejmującego, nie negując, iż wskutek przejęcia, jego działki rolne "stanowią zorganizowaną całość", co odpowiada definicji z art. 553 K.c.
Dodać także należy, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich (..), stanowiąca podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie, nie zawiera definicji legalnej "przeniesienia gospodarstwa rolnego." Jednakże zasygnalizować wypada raz jeszcze, że przeniesie spornego gospodarstwa rolnego nastąpiło umową o dożywocie, w trybie przywołanych w niej ustaw, które to zawierają definicje legalne gospodarstwa rolnego oraz jego przekazania. Stąd dokonanie przez organ rozważań w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego, sprowadzających się do definicji z art. 553 K.c., z pominięciem okoliczności przekazania spornego gospodarstwa rolnego, jak również braku odniesienia się w tej kwestii do definicji legalnej z art. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. Nr 52, poz. 539 ze zm.), lub z art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), należało uznać jako nieprawidłowości oceny innych dowodów (art. 77 § 1 i 80 K.p.a.).
Ponadto odnotować należy, że przywołana ustawa o płatnościach bezpośrednich (...), jak również rozporządzenie, nie zawierają w treści przepisu sformułowania "przeniesienia posiadania całości gospodarstwa rolnego", jak to wynika, np. z przepisu § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy (...) – Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.
Dodać także należy, że organy orzekające nie rozważały również warunków otrzymania płatności przez producenta rolnego, jakim niewątpliwie jest skarżący (art. 2 ustawy). Sąd zauważa również, że organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, uzupełnił ten brak, podając przyczynę pominięcia oceny warunków przyznania płatności. Jednakże, w takiej formie, to znaczy - uzupełnienie decyzji w odpowiedzi na skargę strony do sądu administracyjnego nie jest prawnie skuteczne (por. wyrok NSA z 14 grudnia 1999 r., III SA 1756/99 – LEX nr 47228).
Reasumując, należy stwierdzić, że kwestionowane stanowisko i ocena prawna dokonana przez organy orzekające w niniejszej sprawie skutkować musi uchyleniem zaskarżonych decyzji, jako podjętych z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.).
W tej sytuacji należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu (...) konieczne było uchylenie decyzji I instancji. Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji oparto o art. 152 przywołanej ustawy proceduralnej.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło